چرا لیبرال دموکراسی در ایران شکست خورد؟/ شکل‌گیری «مردم‌سالاری دینی» در تقابل با غرب‌گرایی

به گزارش خبرنگار آگاه، نشست هم‌اندیشی استادان دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز با حضور سعید زاهد زاهدانی دانشیار پژوهشکده تحول و ارتقای علوم انسانی دانشگاه شیراز، محمدعلی اخگر دبیر هم‌اندیشی استادان دانشگاه آزاد اسلامی شیراز، اعضای هیئت رئیسه این دانشگاه و جمعی از استادان در محل ساختمان مهمانسرا نشاط برگزار شد.

این نشست تخصصی با موضوع بررسی پیش‌زمینه‌های جامعه‌شناختی وقایع اخیر ایران برگزار شد.

دانشیار پژوهشکده تحول و ارتقای علوم انسانی دانشگاه شیراز درباره بحث شکل‌گیری انقلاب اسلامی و ادعای آمریکا مبنی بر طراحی و به‌وجود آوردن آن در چند فاز سخنانی بیان کرد.

سعیدزاهد زاهدانی افزود: پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷ به‌عنوان تنها انقلابی که بر پایه مذهب، در کشوری مانند ایران با سردمدارانی ـ کاملاً ـ وابسته، گوش به فرمان و متحدِ بلوک غرب پدیدآمده بود و وقوع آن به ذهن هیچ متفکر، سیاستمدار و حتی دستگاه امنیتی و اطلاعاتی در دنیا خطور نکرده بود، موجب جرح و تعدیل‌هایی در نظریه‌های انقلاب شد.

وی تشریح کرد: محور امام خمینی(ره) در رهبری روحانیت، گروه‌ها و قشر‌های مختلف مردم، رشد و همه‌گیر شدن نهضت در اندک زمانی، اتحاد بی‌سابقه مردم ایران برای سرنگونی رژیم فاسد شاهنشاهی، مدیریت فوق‌العاده برای حل مسائل پیش آمده در طول نهضت، سرعت فروپاشی ارکان به ظاهر مستحکم رژیم پهلوی، عدم حمایت هیچ‌یک از کشور‌های مدعی دموکراسی و حقوق بشر یا انقلابی مانند کشور‌های غربی و شوروی و چین و وابستگان به آگاهن، بلکه همکاری همه آگاهن در حمایت از رژیم شاه و تلاش برای شکست نهضت اسلامی، پیروزی سریع و شگفت‌انگیز انقلاب اسلامی و ... موجب حیرت و سرگردانی بسیاری از دست‌اندرکاران و همراهان رژیم پهلوی در داخل و خارج شد.

دانشیار پژوهشکده تحول و ارتقای علوم انسانی دانشگاه شیراز درباره فاز اقتصادی-زیرساختی دهه ۳۰ گفت: توسعه اقتصاد صنعتی با سرمایه‌های خارجی و وابستگی اقتصاد به خارج شکل گرفت.

زاهدانی افزود: نتیجه سیاست‌های رژیم پهلوی در دهه ۳۰ تورم بالا، گرانی ارزاق عمومی، اقتصاد نابسامان، نبود امکان‌های اولیه زندگی و ... بود که تحمل زندگی را برای مردم ایران بسیار دشوار کرده بود. در این دهه اقتصاد تا مرز فروپاشیدگی پیش رفت و بیکاری روزبه روز افزایش می‌یافت و محرومیت مردم از امکانات اولیه زندگی هر روز بیشتر می‌شد.

وی درباره فاز فرهنگی-اجتماعی دهه ۴۰ تشریح کرد: در بحث توسعه فرهنگی که با نهضت ۱۵ خرداد آغاز شد؛ امام خمینی(ره) هشدار دادند اسلام در خطر است و غرب‌گرایی و سکولاریزاسیون برای حذف خدا از فعالیت‌های اجتماعی مطرح شد تا مردم براساس نیرو و توان خود حرکت کنند و زندگی به سبک تمدن مدرن پیش رود.

دانشیار پژوهشکده تحول و ارتقای علوم انسانی دانشگاه شیراز درباره فاز سیاسی و توسعه سیاسی افزود: در دهه ۵۰ طرح ایجاد لیبرال دموکراسی مطرح شد و شاه به‌دلیل حفظ دیکتاتوری یا درک دشواری ایجاد لیبرال دموکراتیک در ایران مقاومت کرد. 

زاهدانی همچنین گفت: از سال ۱۳۵۳ به بعد حسینیه ارشاد تأسیس شد تا اسلامیت روشنفکری را از حوزه‌ها بگیرد و احزاب شکل بگیرند؛ اما در ایران احزاب تشکیل نشدند و یک تشکل سیاسی پشت حضرت امام خمینی(ره) شکل گرفت و حزب‌الله نیز انقلاب را هدایت کرد.

وی در زمینه الگوی لیبرال دموکراسی و نقش رسانه و اقتصاد گفت: در نظام‌های لیبرال دموکرات، دو حزب عمده ازجمله مجلس و قوا قدرت را می‌گیرند، اما امنای اصلی جامعه غالباً صاحبان سرمایه هستند که با رسانه‌ها افکار عمومی را می‌سازند و گاه قوه پلیسی برای سرکوب مخالفان وارد می‌شود و همچنین تفکیک قوا به سه قوه اصلی (قوه مقننه، قوه مجریه، قوه قضاییه) به اضافه قوه‌ای پنهانِ ارتباطات و پلیس وجود دارد که برای کنترل ایده‌ها و مخالفان نقش تنظیم‌کنندگی دارد.

دانشیار پژوهشکده تحول و ارتقای علوم انسانی دانشگاه شیراز درباره نتیجه این بحث برای ایران گفت: قصد اجرای لیبرال دموکراسی در ایران وجود داشت، اما احزاب به‌طور رسمی شکل نگرفتند و در عوض تشکل‌های سیاسی حول امام تشکیل شد و انقلاب اسلامی به تصویب قانون اساسی و جمهوری اسلامی انجامید.

وی خاطرنشان کرد: دلایل عدم شکل‌گیری احزاب در ایران به وجود زمینه‌های فرهنگی و ارزش‌های اسلامی برمی‌گردد، چراکه آزادی‌های فکری در قالب اسلام و اصول دین معنا می‌یابد و اختلاف‌نظر‌ها از طریق گفت‌و‌گو و عدالت‌خواهی اسلامی حل می‌شود.

وی گفت: در ایران به جای لیبرال دموکراسی، مفهومی به نام «مردم‌سالاری دینی» مطرح بوده که مبتنی بر اصول و ارزش‌های دینی و حق‌محوری، عدالت و مبارزه با ظلم است.

دبیر هم‌اندیشی اساتید و نخبگان دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز هم در ابتدای این نشست به تبیین اهمیت برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی اساتید درباره موضوعات مهم جامعه و ضرورت هم‌افزایی و همفکری اساتید دانشگاه به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین اقشار جامعه پرداخت.

محمدعلی اخگر ضمن عرض تسلیت و گرامیداشت چهلم شهدای فتنه آمریکایی ـ صهیونیستی ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، تشریح و تحلیل این وقایع و بررسی ابعاد، مولفه‌ها و ریشه‌های گوناگون آن را جزء وظایف و کارکرد‌های ذاتی دانشگاه دانست و جنبه‌های گوناگون آن را مورد توصیف قرار داد.

وی تصریح کرد: یکی از جنبه‌های مهم تحلیل این وقایع توجه به پیش زمینه‌ها و علل جامعه شناختی وقوع آشوب‌های اخیر است و موضوعی می‌باشد که در این جلسه هم اندیشی محل بحث و گفتگوی اساتید دانشگاه بود. 

دبیر هم‌اندیشی اساتید و نخبگان دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز ضمن توجه دادن به برخی تقسیم‌بندی‌ها از ادوار تاریخی تفکر بشری به‌خصوص در تمدن غربی و برخی تأثیرپذیری‌های مثبت و منفی جامعه ایرانی از این دوره‌ها به بررسی مختصر مواجهه‌ سنت، مدرنیته و پست مدرنیته در جامعه ایرانی و تاثیرات آن بر وقوع وقایع اخیر پرداخت.

در این نشست استادان به بحث و تبادل نظر پیرامون موضوع جلسه و مسائل و مشکلات حوزه‌های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی پرداختند و اعضای هیئت رئیسه در این باره پاسخگوی مطالبات استادان بودند.

انتهای خبر/230784/