پیام وحدت از ری تا جهان اسلام؛ آستان حضرت عبدالعظیم(ع) پلی میان دل‌ها و ملت‌ها

خبرگزاری آگاه ـ حسین بوذری؛ آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و معتبرترین مراکز دینی، فرهنگی و اجتماعی کشور در طول تاریخ جایگاهی ویژه در میان مردم ایران و جهان اسلام داشته است.

این آستان ملکوتی نه‌تنها مأمن و ملجأ عاشقان اهل بیت علیهم‌السلام است، بلکه به‌عنوان نهادی موثر در ترویج معارف اسلامی، انسجام‌بخشی فرهنگی و تحکیم پیوندهای اجتماعی، نقشی بنیادین در تحولات فرهنگی و معنوی جامعه ایفا می‌کند.

در سال‌های اخیر، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام با توسعه فعالیت‌های فرهنگی، علمی و اجتماعی خود، توانسته ضمن حفظ اصالت معنوی و دینی، پاسخ‌گوی نیازهای نسل‌های جدید باشد. برنامه‌های ویژه برای جوانان و نوجوانان، برگزاری نشست‌های علمی و معرفتی، توجه به مباحث خانواده و سبک زندگی اسلامی، و ایجاد بسترهای مشارکت اجتماعی از جمله اقدامات شاخص این مجموعه است که جایگاه آن را در عرصه فرهنگ دینی کشور بیش از پیش تقویت کرده است.

همچنین نگاه بین‌المللی آستان حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام و اهتمام به معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، علمی و معنوی آن در سطح جهان اسلام، زمینه‌ساز گسترش دیپلماسی فرهنگی و ارتباط مؤثر با ملت‌ها و نهادهای مذهبی دیگر کشورها شده است.

این رویکرد، ضمن تقویت جایگاه جهانی آستان، موجب رشد اعتماد، تعامل و هم‌افزایی میان پیروان اهل بیت علیهم‌السلام در سراسر جهان گردیده و بر غنای فرهنگی و معنوی جامعه اسلامی افزوده است.

خبرنگار آگاه همزمان با ایام ماه مبارک رمضان گفت‌وگویی را با محور «انسجام فرهنگی و اجتماعی» با حجت‌الاسلام مهدی اخوان‌صباغ مدیرکل تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام ترتیب داده است.

گپ و گفت آگاه با حجت‌الاسلام اخوان‌صباغ در پی می‌آید:

آستان حضرت عبدالعظیم(ع)؛ محور انسجام فرهنگی و پناهگاه معنوی پایتخت‌نشینان

آگاه: با توجه به جایگاه بی‌بدیل آستان مقدس حرم حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام در استان تهران و در سطح کشور، لطفاً بفرمایید نقش این آستان مقدس در حوزه انسجام فرهنگی و اجتماعی چیست و چه برنامه‌هایی برای آینده دارید، به‌‌خصوص در ایام مبارک ماه رمضان که ارتباط با جوانان و نوجوانان از اهمیت خاصی برخوردار است؟

اخوان: آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام و دو امامزاده و بقعه متبرکه مجاور ایشان از سال‌های سال و از گذشته‌های دور محل تردد مؤمنان و افرادی بوده که همواره دنبال فرهنگ زیارت، فرهنگ اهل بیت علیهم‌السلام و پیوست‌های فرهنگی بودند که در این آستان‌های مقدس وجود داشته و دارد. 

آستان مقدس حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام با توجه به سابقه طولانی و امتیازاتی که دارد، در سال‌های اخیر تلاش کرده تا این نقاط قوت را کاملاً تقویت کند و رویکرد ما این است که همه اقشار جامعه بتوانند از تمامی موارد دینی، علمی، معارفی و فرهنگی نهایت بهره را ببرند.

این بهره‌مندی در قالب اجتماعات هیئت‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، ارگان‌ها و از همه مهم‌تر در قالب خانوادگی اتفاق می‌افتد و وقتی خانواده‌ها وارد آستان مقدس می‌شوند، با تنوع فرهنگی و معارفی فراوانی روبه‌رو می‌شوند. 

ازجمله برنامه‌هایی که انجام می‌شود، این است که زائر وقتی وارد این حریم قدسی می‌‌شود، با معرفت زیارت روبه‌رو شود. همکاران ما ترتیبی اتخاذ کرده‌اند تا در این آستان ملک‌پاسبان، معارف زیارت به خانواده‌ها، گروه‌ها و بخش‌هایی که از نقاط مختلف به این صحن و سرا آمده‌اند ارائه شود.

در اینجا درباره شناخت امامزادگان، شناخت اهل بیت علیهم‌السلام، شناخت علمای مدفون در کنار این امامزادگان و مشاهیر بزرگی که هرکدام درباره مسائل دینی و فرهنگی ما منشأ آثار بوده‌اند، نکات معارفی آموزش داده می‌شود.

در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام نماز‌های جماعت در سه وعده در مکان‌های مختلف اقامه می‌شود، بیان احکام شرعی، ترتیل‌خوانی قرآن مجید و محفل‌های قرآنی متناسب با تمام ذائقه‌ها و سلیقه‌ها تدارک دیده شده که الحمدلله در حال انجام است.

آگاه: برای روزها و شب‌‌های ماه مبارک رمضان چه تدارکی دیده شده تا زائران و مومنان بتوانند علاوه بر شب‌زنده‌داری به فعالیت‌های دینی و فرهنگی، ذکر و دعا بپردازند؟

اخوان: شب‌های ماه مبارک رمضان فرصت مغتنمی است برای افرادی که دوست دارند شب‌زنده‌داری را در کنار سایر مؤمنین و در یک اجتماع معنوی بزرگ تجربه کنند، درب‌های آستان مقدس تا صبح باز است و مؤمنین می‌توانند برای مناجات، سحری‌خوانی و احیای شب‌های قدر و لیالی قدر با برنامه‌های فرهنگی متنوع از قبیل سخنرانی معارفی، مناجات‌خوانی، قرائت ادعیه‌ای همچون دعای افتتاح، دعا‌های ابوحمزه ثمالی، دعای کمیل، دعای ندبه و دعای توسل شرکت کنند. 

در کنار این فعالیت‌های فرهنگی، پیوست‌های فرهنگی بسیاری برای کودکان، نوجوانان و جوانان وجود دارد که بسیار جذاب است؛ ازجمله بخش نجوم و آسمان‌نما که در طول روز فعالیت‌های ویژه دارد، بخش موزه و آثار موزه‌ای که فعال است، بخش کتابخانه و سالن‌های مطالعه که در این ایام با قوت فعالیت می‌کنند. 

بنابراین برنامه‌های ثابت آستان شامل تفسیر قرآن کریم، شرح صحیفه سجادیه، شرح نهج‌البلاغه، مباحث تحکیم خانواده و سبک زندگی اسلامی است که به لطف الهی هم در طول هفته و هم در ماه مبارک رمضان با رویکردی منسجم‌تر و باصلابت‌تری برگزار می‌شود. 

سخنرانان مدعو آستان مقدس حرم حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام نیز همواره مدنظر دارند که مطالبشان ایجاد وحدت، همدلی و مودّت میان اقشار جامعه را دنبال کند تا هر سلیقه‌ای بتواند خود را در این جمع دارای سنخیت بیابد.

این نگاه وحدت‌آفرین موجب می‌شود زیارت در قالب خانوادگی و جمعی، پرجاذبه‌تر و تأثیرگذارتر باشد که خود مبلّغ آستان مقدس می‌شوند. 

به عنوان نمونه، زمانی که یک مدیر مدرسه با ۴۰۰ دانش‌آموز به آستان مقدس حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام می‌آید و برنامه‌ها را با صلابت و نظم می‌بیند، خود مبلّغ این آستان مقدس می‌شود و به سایر همکاران در مدارس دیگر توصیه می‌کند که برای تجربه برنامه‌های متنوع و جذاب فرهنگی و دینی به آستان حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام بیایند. این برنامه‌ها برای نوجوانان و جوانان شامل برنامه‌های جدید تکلیفی، شاد، کودکانه و معارفی هستند.

در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام هیئت بانوان، هیئت کودک و نوجوان فعال است و زائرانی که برای سحری یا شب‌زنده‌داری می‌آیند نیز پس از تجربه این فضا، خود مبلّغ و راوی زیبایی‌ها و جاذبه‌های فرهنگی آستان مقدس می‌شوند. آگاهن عنوان می‌کنند که در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام همه‌گونه برنامه فرهنگی برگزار می‌شود، سفره‌های افطار برپا بوده و تمام اینها از برکات اهل بیت علیهم‌السلام و نماینده امام هادی علیه‌السلام  حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام است.

آگاه: به‌عنوان یکی از مراکز دینی و فرهنگی معتبر کشور، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام جایگاه بین‌المللی دارد و در جهان اسلام شناخته شده است. لطفاً درباره برنامه‌هایی که در زمینه معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و معنوی آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام به هیئت‌های خارجی و مسلمانان غیرایرانی انجام داده‌اید، توضیح دهید. آیا برنامه‌ای برای تقویت دیپلماسی فرهنگی در سطح منطقه و بین‌المللی در دستورکار دارید؟

اخوان: واحد بین‌الملل آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام فعالیت‌های ویژه‌ای در این زمینه داشته؛ ازجمله اقداماتی نظیر ارسال نامه به سفارتخانه‌های کشور‌های اسلامی به مناسبت حلول ماه مبارک رمضان یا میلاد حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام و تبریک این ایام.

بسیاری از سفرا ازجمله سفرای کشور‌های عربستان سعودی، یمن، فلسطین و سایر کشور‌های اسلامی با آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام مکاتبه داشته و حتی شخصاً در این مکان حضور پیدا کرده‌اند.

آگاهن از بخش‌های فرهنگی آستان مقدس همچون موزه و واحد نجوم بازدید داشته و دیدار‌هایی با تولیت معزز این آستان برگزار کرده‌اند. 

سلسله معرفی‌هایی نیز نسبت به وجود و شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام به این سفارتخانه‌ها ارسال شده تا آگاهن از ظرفیت‌های علمی و فرهنگی آستان مقدس ازجمله دانشگاه علوم حدیث، حوزه‌های علمیه، مراکز و پیوست‌های فرهنگی، موزه، آسمان‌نما، مخازن کتاب‌های خطی و نسخ نفیس آگاه شوند و این ظرفیت‌ها به کشور‌های اسلامی معرفی شده و کار‌های مرتبط با آن ادامه دارد.

آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام همچنین ارتباطاتی با عتبات عالیات عراق و سایر بلاد اسلامی دارد و جلسات منظم و دیدار‌های متعددی برقرار شده است. غیر از این، در وب‌سایت و شبکه‌های مجازی آستان مقدس نیز فعالیت‌های ویژه‌ای برای معرفی امامزادگان والامقام و بقاع متبرکه و معارف آگاهن در حال انجام است و زائرانی که از کشور‌های مختلف مشرف می‌شوند، با بروشور‌های چندزبانه و راهنمایانی که به زبان آگاهن مسلط‌اند، با معارف امامزادگان آشنا می‌‌شوند. 

آگاه: این اقدامات منجر به افزایش تعداد زائران بین‌المللی شده است؟

اخوان: بله. این اقدامات موجب افزایش تعداد زائران بین‌المللی شده است؛ چنانکه در سال‌های گذشته نزدیک به ۲۰ هزار زائر اردو‌زبان تنها در ایام زیارت اربعین وارد آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام شده‌اند، غیر از دیگر کاروان‌هایی که در طول سال از کشور‌های عربی و اسلامی به این مکان مقدس مشرف می‌شوند. برای رفاه آگاهن، امکانات اقامتی مانند هتل‌ها در اطراف آستان مقدس احداث شده که برخی به نتیجه رسیده و در خدمت زائران خارجی است. 

۲۰ هزار زائر اردو‌زبان فقط در ایام اربعین وارد آستان شده‌اند

آگاه: با توجه به شرایط فرهنگی جامعه امروز، برخی شکاف‌های نسلی و تفاوت در سبک زندگی میان گروه‌های جوان مشاهده می‌شود. آستان حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام به‌عنوان نهادی دینی و فرهنگی، چگونه در انتقال پیام‌های اصیل دین و فرهنگ به نسل‌های جدید عمل کرده و چه اقداماتی برای جلب توجه جوانان و نوجوانان انجام داده‌اید؟

اخوان: معارف اهل بیت علیهم‌السلام و شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام از محور‌های اصلی وحدت و انسجام فرهنگی هستند و خود حضرت عبدالعظیم علیه‌السلام یکی از مبلّغین مورد تأیید امام هادی علیه‌السلام بوده و به‌عنوان وکیل و نماینده ایشان شناخته می‌شود، بنابراین اهل بیت علیهم‌السلام نخستین منادیان وحدت، انسجام و توجه به جوانان در جامعه بودند. 

حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام برای ما الگوست؛ چراکه روایات اخلاقی نقل‌شده از جانب ایشان پیام‌های وحدت، مهر و اخلاق در جامعه را منتقل می‌کنند و وقتی افراد با اخلاق و منش اهل بیتی مواجه می‌شوند، فارغ از تفاوت سلیقه یا دیدگاه، احساس احترام و تعلق پیدا می‌کنند.

در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام هیچ نگاه سلبی و منفی به رنگ، سلیقه یا عقیده وجود ندارد، بلکه با تکریم و احترام با همه زائران برخورد می‌شود. 

این منش اخلاقی خود منادی وحدت است و موجب جذب جوانان می‌شود. جوانی که شاید ابتدا هدفش از حضور در آستان مقدس صرفاً زیارت نبوده، وقتی وارد این فضا می‌شود و می‌بیند که به مباحث علمی و فکری همچون نجوم، فیزیک، ریاضیات و علوم انسانی توجه شده، درمی‌یابد که دین ما محدود به زیارتگاه نیست، بلکه دینی جامع و کامل است. 

همان‌گونه که پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله و سلم فرمودند: «اطلبوا العلم ولو بالصین»؛ در آن زمان علم دین در چین نبوده، بلکه علمی در حوزه صنعت و فناوری رایج بوده است. این حدیث دعوت به جست‌وجوی علم در هر نقطه‌ای از جهان است. وقتی جوانان در آستان می‌بینند که دین و علم در کنار هم مطرح‌اند (دانشگاه حدیث، شناخت علم و شناخت دین و معارف الهی) متوجه جامعیت اسلام می‌شوند و احساس هم‌افزایی میان ایمان و دانش خواهند داشت. 

آگاه: آیا در حال حاضر آمار دقیق یا حدودی از ورود زائران خارجی به آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام دارید؟

اخوان: همان‌طور که اشاره شد، در سال‌های گذشته حدود ۲۰ هزار زائر اردو‌زبان فقط در ایام اربعین وارد آستان شده‌اند. افزون بر آن، کاروان‌های متعددی در طول سال از کشور‌های عربی و اسلامی برای زیارت حضور پیدا می‌کنند. واحد بین‌الملل آستان در حال جمع‌آوری و مستندسازی آمار رسمی زائران بین‌المللی است که به‌زودی اعلام خواهد شد. 

آگاه: در پایان گفت‌و‌گو اگر نکته‌ای باقی مانده یا سخن پایانی دارید، بفرمایید. 

اخوان: از شما و مجموعه خبرگزاری آگاه سپاسگزارم. ان‌شاءالله بتوانیم به لطف الهی و توسل به اهل بیت علیهم‌السلام، خدمت‌گزار واقعی زائران و مردم باشیم.

انتهای خبر/231750/