خیز بلند دانشگاه آزاد سمنان برای تحقق درآمد غیرشهریه‌ای 30 درصدی؛ از پایلوت ملی آزمایشگاه‌های مجازی تا راه‌اندازی هنرستان‌های جوار صنعت و تاک

خبرگزاری آگاه؛ دانشگاه آزاد اسلامی در سال‌های اخیر با تغییر ریل‌گذاری خود از یک نهاد صرفا آموزشی به سمت دانشگاه حل مسئله و مهارت محور حرکت کرده است. 

در این میان، دانشگاه آزاد اسلامی استان سمنان با ورود به سال پنجم سند تحول و تعالی، نقشه راهی جامع بر پایه سه محور دانش، بینش و توانش به همراه پایدارسازی اقتصادی ترسیم کرده است.

برای بررسی دقیق‌تر برنامه‌های سال جدید، با دکتر علیرضا مرادی رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان سمنان به گفت‌و‌گو نشستیم.

وی در این مصاحبه تفصیلی از برنامه‌هایی رونمایی کرد که نشان می‌دهد این استان قرار است به زودی به یکی از قطب‌های مهارتی، فناوری و درآمدزایی غیرشهریه‌ای در سطح کشور تبدیل شود.

مشروح بخش نخست این گفت‌و‌گو را در ادامه می‌خوانید:

آگاه: به‌عنوان سوال نخست، نقشه راه کلان دانشگاه آزاد اسلامی استان سمنان برای سال ۱۴۰۵ بر چه اساسی تدوین شده است؟

مرادی: مسیر ما به‌طور کامل منطبق بر سند تحول و تعالی پنج ساله دانشگاه آزاد اسلامی است که اکنون در سال پنجم اجرای آن قرار داریم. ما برنامه‌های استان سمنان را براساس سه محور اصلی این سند یعنی دانش، بینش و توانش و یک محور مکمل بسیار مهم به نام پایدارسازی اقتصادی پایه‌ریزی کرده‌ایم. هدف نهایی ما در این ارکان، پرورش قوه عاقله جامعه و تربیت نیروی متخصصی است که علاوه بر سواد آکادمیک، مهارت حضور در بازار کار و بینش صحیح فرهنگی و اجتماعی را داشته باشد.

محور دانش: خداحافظی با آموزش سنتی، سلام بر هوش مصنوعی و مهارت

آگاه: در محور دانش و حوزه آموزش، بزرگ‌ترین چالش فعلی دانشگاه‌ها فاصله بین فارغ‌التحصیلان و نیاز بازار کار است، راهکار مشخص استان سمنان برای این معضل چیست؟

مرادی: بله، این مسئله کاملاً درست است. فاصله بین فارغ‌التحصیلان و نیاز بازار کار، نتیجه سال‌ها تمرکز بر آموزش نظری و کم‌توجهی به مهارت‌آموزی بوده است.

البته در دانشگاه آزاد اسلامی از سال ۱۳۹۹ این رویکرد به صورت جدی تغییر کرده و حرکت از دانش صرف به سمت دانش مهارتی و کارآفرینی آغاز شده است. وجه تمایز ما با بسیاری از دانشگاه‌ها نیز همین نگاه تقاضامحور است، یعنی ابتدا نیاز‌های واقعی جامعه و صنعت را شناسایی می‌کنیم و سپس آموزش را بر همان اساس طراحی می‌کنیم.

در استان سمنان، با وجود اینکه تقریباً سبد کاملی از رشته‌های تحصیلی از کاردانی تا دکتری داریم، دو چالش اساسی را شناسایی کرده و برای آن برنامه مشخصی تدوین کرده‌ایم. در وهله اول، با رشته‌های پرمتقاضی علوم انسانی مانند حقوق، مدیریت، روانشناسی و حسابداری مواجهیم که سیاست ما در این حوزه کارآمدسازی است؛ به این معنا که این رشته‌ها را با فناوری‌های نوین به ویژه هوش مصنوعی و ابزار‌های دیجیتال تلفیق می‌کنیم تا دانش‌آموختگان این حوزه‌ها مهارت‌هایی متناسب با آینده بازار کار داشته باشند و به دانش تئوریک بسنده نکنند. 

محور دوم، رشته‌های فنی و مهندسی و علوم پایه است که اگرچه از نظر راهبردی بسیار مهم هستند، اما با کاهش تقاضا مواجه شده‌اند.

سیاست ما در این بخش پایدارسازی و تبدیل است، چراکه استان سمنان با داشتن ۱۹ شهرک و ناحیه صنعتی، نیاز جدی به تکنسین‌ها و نیرو‌های ماهر دارد، از این رو به سمت تقویت و حتی بازطراحی رشته‌های مهارتی در مقاطع کاردانی و کارشناسی حرکت کرده‌ایم تا خروجی دانشگاه متناسب با نیاز صنایع در شهر‌هایی مانند سمنان، شاهرود، دامغان و گرمسار باشد.

در کنار این سیاست‌های کلان، اقدامات اجرایی مشخصی نظیر حرکت به سمت آموزش پروژه‌محور برای درگیر شدن دانشجو با مسائل واقعی صنعت، توانمندسازی استادان برای ارائه آموزش‌های مهارتی و توسعه همکاری عملیاتی با صنعت و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای به‌منظور ارائه گواهینامه‌های مهارتی معتبر در کنار مدرک دانشگاهی در حال انجام است.

معتقدیم اگر آموزش عالی بتواند از مدل سنتی فاصله بگیرد و به سمت مهارت، تجربه عملی و ارتباط واقعی با صنعت حرکت کند، این شکاف به طور قابل توجهی کاهش پیدا خواهد کرد و هدف ما این است که دانشجو هنگام فارغ‌التحصیلی، نه‌تنها دانش، بلکه توانایی انجام کار را نیز با خود به بازار کار ببرد.

آگاه: آیا در این راستا اقدام عملیاتی خاصی هم صورت گرفته است؟

مرادی: بله کاملاً. ما از مرحله طرح و ایده عبور کرده‌ایم و وارد فاز اجرای عملیاتی شده‌ایم. نکته مهم این است که این اقدامات صرفا در حد تفاهم‌نامه یا برنامه‌های روی کاغذ نیست، بلکه به صورت میدانی و مستمر در حال انجام است.

یکی از مهم‌ترین اقدامات ما راه‌اندازی طرح سه‌شنبه‌های صنعتی است که در آن، تیمی از هیئت‌رئیسه، استادان و متخصصان دانشگاه به صورت مستقیم در واحد‌های صنعتی استان حضور پیدا می‌کنند تا به جای حدس زدن نیاز صنعت، آن را از نزدیک و در بستر واقعی شناسایی کنند. 

واقعیت این است که صنایع استان سمنان بیش از هر چیز با کمبود نیروی ماهر، ضعف در بهره‌وری و فاصله با فناوری‌های نوین مواجه هستند و ما تلاش کرده‌ایم مسائل واقعی مانند بهینه‌سازی خطوط تولید، نگهداری و تعمیرات، تحلیل داده‌های تولید و حتی موضوعات مدیریتی را به پروژه‌های دانشگاهی تبدیل کنیم.

اقدام مهم دیگر، ورود جدی به حوزه تولید محتوای آموزشی مهارتی است، به طوری که استان سمنان به‌عنوان یکی از استان‌های پایلوت کشوری در این حوزه انتخاب شده و تولید محتوای تخصصی برای برخی رشته‌ها از جمله کاردانی کامپیوتر به اساتید ما واگذار شده است.

این کار علاوه بر ارتقای کیفیت آموزش، ظرفیت جدید درآمدی برای دانشگاه ایجاد کرده و ما را از مصرف‌کننده به تولیدکننده محتوا تبدیل می‌کند.

ایجاد مراکز کاربنیان مانند مرکز طراحی دوخت برای کار عملی دانشجویان، برگزاری بوت کمپ‌های تخصصی و اخذ مجوز برگزاری دوره‌های تخصصی مدیریت کسب و کار با گرایش هوش مصنوعی و بازاریابی داده محور و ... از دیگر اقدامات جدی ما در عرصه دانش و مهارت است.

از سوی دیگر، با نگاه به نیاز‌های آینده، مجوز رشته‌های جدیدی در حوزه علوم پزشکی مانند پرستاری اورژانس، امدادگر اورژانس و پروتز‌های دندانی را دقیقاً براساس نیاز‌های واقعی جامعه و بازار کار اخذ کرده‌ایم که از نظر اشتغال‌پذیری و پاسخ به نیاز‌های خدماتی کشور بسیار راهبردی هستند.

در مجموع، رویکرد ما تبدیل دانشگاه از یک نهاد صرفاً آموزشی به یک بازیگر فعال در حل مسائل صنعت و جامعه است، به این معنی که هرجا جامعه یا صنعت مسئله‌ای دارد، دانشگاه باید بخشی از راه‌حل باشد و خوشبختانه این مسیر در استان سمنان به صورت عملیاتی آغاز شده و نتایج اولیه آن نیز کاملا قابل مشاهده است.

محور بینش: ارتقای رتبه فرهنگی و توسعه کرسی‌های آزاداندیشی

آگاه: در کنار آموزش، رویکرد شما در محور بینش و مسائل فرهنگی دانشجویان چیست؟

مرادی: در محور بینش، هدف ما تربیت دانشجویی در تراز انقلاب اسلامی است. آموزش نباید فقط به مباحث یک رشته تحصیلی محدود شود و دانشجو باید با الزامات فرهنگی و اجتماعی منطقه و کشور آشنا شود. توسعه برنامه‌های جهاد تبیین و کرسی‌های آزاداندیشی برای آگاهی بخشی به دانشجویان در خصوص مسائل روز و قرار گرفتن آنها در سمت درست تاریخ، از اولویت‌های اصلی ماست.

ما براساس سند کارنامه باغبانی فرهنگی یا همان بافر حرکت می‌کنیم. سال گذشته واحد‌های دانشگاه آزاد اسلامی استان سمنان ما عموماً در رده خوب قرار گرفتند، اما هدف‌گذاری امسال ما، ارتقای تمام واحد‌ها به رده عالی است.

ورود جدی به جشنواره‌های امامت و مهدویت و فعال‌سازی دبیرخانه‌های مرتبط، از جمله برنامه‌های ما در این بخش خواهد بود.

با توجه به اهمیت پدافند غیرعامل و آمادگی ساختاری دانشگاه در مواجهه با شرایط ویژه، باید بر انعطاف‌پذیری بالای این مجموعه تأکید کنم. یکی از جلوه‌های مهم آمادگی ما، انعطاف‌پذیری در شیوه ارائه آموزش‌ها در شرایط خاص است.

به‌عنوان نمونه در ایام جنگ تحمیلی رمضان، دانشگاه با بهره‌گیری از زیرساخت‌های قدرتمند آموزش مجازی و ترکیبی خود، شرایطی را فراهم کرد تا ضمن رعایت حال دانشجویان در شرایط جنگی، هیچ‌گونه خللی در روند تحصیلی ایجاد نشود.

این قابلیت سوئیچ سریع بین آموزش حضوری و مجازی، نشان‌دهنده بلوغ سیستم آموزشی و تحقق عملی اهداف پدافند غیرعامل است.

درباره تقابل با هجمه‌های شناختی و فرهنگی دشمن در مناسبت‌های مذهبی و تقابل با جنگ رمضان نیز باید بگویم که فعالیت‌های فرهنگی ما در این شرایط نه تنها متوقف نشد، بلکه با قوت بیشتری استمرار یافت.

واحد‌های دانشگاه آزاد اسلامی استان سمنان توانستند با اجرای برنامه‌هایی نظیر برپایی موکب‌ها، پویش‌های درختکاری، نشست‌های جهاد تبیین، کرسی‌های آزاداندیشی و محافل انس با قرآن، فضای پویای فرهنگی و معنوی دانشگاه را حفظ کنند.

این سطح از آمادگی همه‌جانبه ماحصل برنامه‌ریزی دقیق و ارتقای زیرساخت‌های فناوری است که اجازه نمی‌دهد در هیچ شرایطی، چراغ علم‌آموزی و بصیرت‌افزایی خاموش بماند.

محور توانش: مأموریت‌گرایی واحد‌ها از نیروگاه‌های خورشیدی، مدارس فناور و نوآور

آگاه: به محور سوم یعنی «توانش» یعنی فناوری و نوآوری می‌رسیم. با توجه به ظرفیت‌های اقلیمی، صنعتی و اسناد آمایشی استان سمنان، چه مأموریت‌های مشخصی برای واحد‌های دانشگاهی درراستای ایفای رسالت اجتماعی و تبدیل شدن به دانشگاه حل‌مسئله تعریف شده است؟

مرادی: در این محور، نگاه ما فراتر از آموزش صرف است. ما ماموریت‌گرایی واحد‌های دانشگاهی را دقیقا بر منطق آمایش سرزمین و اولویت‌های توسعه‌ای استان منطبق کرده‌ایم. اعتقاد داریم دانشگاه زمانی به رسالت اجتماعی خود عمل می‌کند که بتواند باری از دوش صنعت و جامعه برداشته و در نقش یک دانشگاه حل‌مسئله ظاهر شود.

در همین راستا و برای پاسخ به ناترازی ملی در حوزه انرژی، با توجه به اینکه استان سمنان قطب تابش خورشیدی و کریدور انرژی کشور است، ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی را به‌عنوان یک مأموریت مشترک برای تمام واحد‌ها تعریف کرده‌ایم و این اقدام نه‌تنها گامی درراستای پایداری اقتصادی دانشگاه است، بلکه پاسخی مستقیم به مسئله بحرانی ناترازی انرژی در کشور محسوب می‌شود.

برای آنکه دانشگاه در متن چالش‌های بومی قرار گیرد، مأموریت‌های منطقه‌ای براساس قطب‌بندی آمایشی برای هر واحد به صورت ویژه تعریف شده است. براین اساس، واحد سمنان به‌عنوان پایلوت کشوری در راه‌اندازی آزمایشگاه‌های مجازی و مدارس فناور بر پایه هوش مصنوعی تعیین شده و مأموریت توسعه زیرساخت‌های لازم برای مدیریت هوشمند انرژی را برعهده دارد.

در کنار آن، واحد شاهرود با تمرکز بر مسئله کم‌آبی و امنیت غذایی، مأموریت توسعه سیستم‌های آکواپونیک، یعنی ترکیب پرورش آبزیان و کشاورزی هیدروپونیک را دنبال می‌کند.

همچنین دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان با توجه به غنای گیاهی منطقه، بر فرآوری گیاهان دارویی و ایجاد دهکده سلامت متمرکز شده تا زنجیره ارزش این محصولات را در استان تکمیل کند و واحد گرمسار نیز با بهره‌گیری از نزدیکی به پایتخت، به قطب گردشگری و توسعه صنایع تبدیلی کشاورزی و دامی تبدیل می‌شود.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهدی‌شهر و دانشگاه آزاد اسلامی مرکز شهمیرزاد نیز به‌عنوان پایلوت مطالعات محصولات دامی و گردو فعالیت خواهند کرد.

در موضوع رسالت اجتماعی و اقتصاد دانش‌بنیان، هدف ما این است که با تبدیل دانش به ثروت، وابستگی به شهریه را به حداقل برسانیم. اما باید توجه داشت که این درآمدزایی صرفا مالی نیست، بلکه نتیجه مستقیم حل مسائل واقعی مردم و صنعت است.

راه‌اندازی مدارس فناور و نوآور در کنار این پروژه‌ها، در واقع سرمایه‌گذاری دانشگاه روی تربیت نیروی انسانی متخصص برای آینده استان سمنان است و در نهایت، تحقق هدف ۳۰ درصدی درآمد‌های غیرشهریه‌ای، گواهی بر موفقیت دانشگاه در پیوند با زیست‌بوم کارآفرینی و ایفای نقش کلیدی در اقتصاد مقاومتی و آمایش‌محور استان سمنان خواهد بود.

پایان بخش نخست

انتهای خبر/249735/