دانشگاه آزاد پیشگام تحول؛ تربیت دانشجوی باتجربه در خط مقدم تولید/ دانشجو ـ کارآفرین؛ الگویی برای تربیت نسل آینده

خبرگزاری آگاه ـ حسین بوذری؛ تحولات بنیادین در گستره جهانی، به‌خصوص در قلمرو علم، فناوری و اقتصاد، نظام‌های آموزشی عالی را در سراسر گیتی به بازنگری اساسی در فلسفه، اهداف و سازوکارهای خود واداشته است، عصری که در آن زندگی می‌کنیم، با شتاب فزآینده‌ای در تغییر، پیچیدگی روزافزون و ظهوردیدگاه‌های نوین علمی و فنی ازجمله انقلاب صنعتی چهارم، اقتصاد دیجیتال، حکمرانی داده‌محور و اهمیت استراتژیک هوش مصنوعی، مشخص می‌‌شود.

در چنین بستری، دانشگاه‌ها که همواره کانون تولید، ترویج و انباشت دانش بوده‌اند، با چالش‌های نوینی درباره حفظ جایگاه راهبردی خود و پاسخگویی به نیازهای متغیر جامعه و صنعت مواجه هستند.

دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین نهادهای آموزش عالی در منطقه، با درک عمیق از این واقعیت‌های میدانی و آینده‌نگرانه، رویکردی تحولی را در دستورکار خود قرار داده است.

این رویکرد، فراتر از اصلاحات جزئی، متضمن بازطراحی بنیادین نسبت میان «آموزش تئوریک» و «تجربه عملیاتی» است؛ تغییری که هدف آن تربیت نسلی از متخصصان و مدیران است که نه‌تنها از دانش روزآمد جهان بهره‌مندند، بلکه تواناییِ انطباق، خلّاقیت و حل مسئله را در عرصه‌های پیچیده تولیدی، اقتصادی و اجتماعی دارند.

این گذار از الگوهای سنتی پاسخی ضروری است به شکاف عمیق و مستمری که امروزه میان خروجی‌های نظام آموزشی و الزامات بازار کار و نیازهای راهبردی کشور مشاهده می‌شود؛ شکافی که پیامدهای نامطلوبی چون ناکارآمدی برخی صنایع، نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان و حتی چالش‌های بنیادین در امنیت ملی (همچون امنیت غذایی) را به همراه داشته است.

گفتگوی پیش روی آگاه با یکی از دکتر عبدالمجید موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین و سرآمد آموزشی در کارآفرینی و تولید که به‌عنوان «سرآمد آموزشی» مورد تجلیل قرار گرفت، لایه‌های عمیق‌تر این چالش‌ها و راهبردهای پیش‌بینی شده برای غلبه بر آن‌ها مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

موسوی در این گفت‌و‌گو با دیدگاهی جامع و تحلیلی به تبیین مهم‌ترین موانع پیش روی ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش در دانشگاه‌ها، نقش کلیدی و تعیین‌کننده استادان در نظام آموزشی نوین و چرایی ضرورت تغییر پارادایم از «تربیت صرفاً علمی» به «پرورش متخصصِ علمی-تجربی» می‌پردازد.

این گفت‌وگو در واقع انعکاسی است از تلاش‌های مستمر دانشگاه آزاد اسلامی برای همگام‌سازی خود با پیشرفت‌های جهانی و پاسخگویی مؤثر به نیازهای روزافزون جامعه است؛ تلاشی که در آن، تربیت دانشجو تنها به انتقال اطلاعات خلاصه نشده، بلکه به توانمندسازی او برای مواجهه خلّاقانه با مسائل واقعی و ایجاد ارزش افزوده در عرصه‌های مختلف، معطوف می‌‌شود.

در عصر حاضر، دسترسی به دانش دیگر منحصر به چارچوب‌های دانشگاهی نیست و در این میان، نقش دانشگاه در ارتقاء سطح تجربه، مهارت‌های بین‌فردی و قدرت حل مسئله، بیش از پیش برجسته و حیاتی می‌‌کند.

خبرنگار آگاه در قالب پرونده «همراه با سر‌آمدان آموزشی دانشگاه آزاد» گفت‌و‌گویی را با موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین که به‌عنوان یکی از سرآمدان آموزشی در «علوم تربیتی» مورد تجلیل قرار گرفت، ترتیب داده تا به بررسی دیدگاه‌ها و تجربه‌های این استاد دانشگاه بپردازد که نه‌تنها از جنبه شخصی و حرفه‌ای حائز اهمیت است، بلکه می‌تواند بازتابی از یک نگرش عمیق‌تر به فلسفه آموزش، تربیت و مسئولیت اجتماعی در محیط دانشگاهی باشد.

براین اساس، مراسم گرامیداشت روز استاد و تقدیر از سرآمدان آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی با حضور حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی و جمعی از معاونان و استادان دانشگاه برگزار و دکتر موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین به‌عنوان استاد برتر مورد تقدیر و تجلیل قرار گرفت.

گپ و گفت آگاه با موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین در پی می‌آید:

آغوش باز صنعت و تولید برای فارغ‌التحصیل باتجربه

آگاه: با توجه به اهمیت روزافزون پیوند میان نظام آموزش عالی و نیازهای واقعی صنعت و جامعه، چه راهکارهای عملیاتی و بنیادینی را می‌توان برای تحول در پارادایم آموزشی دانشگاه‌ها به‌منظور تربیت نسلی از متخصصان همگام با دانش روز و تجربه عملیاتی پیشنهاد می‌کنید؟

موسوی: بسم‌الله الرحمن الرحیم. قبل از هر صحبتی لازم می‌دانم یاد و خاطره امام شهیدمان و شهدای دفاع مقدس سوم را گرامی بدارم و از خداوند متعال طول عمر باعزت برای مقام معظم رهبری (مد‌ظله‌العالی) و مردم غیور ایران مسئلت داشته باشم.

قطعاً صنعت و تولید با آغوش باز پذیرای فارغ‌التحصیل باتجربه خواهد بود و بازار کار پرتعداد حوزه کشاورزی با ورود این فارغ‌التحصیلان به تدریج تأمین شده و ضمن افزایش حضور دانشجویان در این رشته‌ها به‌دلیل وجود بازار کار مناسب نه‌تنها زمینه رشد و توسعه کشاورزی پایدار مبتنی بر دانش و تجربه را فراهم خواهد کرد، بلکه فارغ‌التحصیل را به فردی کارآفرین و با انگیزه تبدیل خواهد کرد؛ بنابراین توصیه بنده به همکارانم و دانشجویان این است که در تمامی رشته‌ها و گرایش‌ها این سیستم آموزشی مبتنی بر تخصص و تجربه را جدی بگیرند تا ضمن حل مشکل صنعت با آموزش مبتنی بر عرصه زمینه اشتغال فارغ‌التحصیلان به بهترین نحو فراهم شود.

آگاه: مهم‌ترین عامل موفقیت شما در رسیدن به جایگاه سرآمدی یا برتری علمی چه بود؟

موسوی: درباره انتخاب اینجانب به‌عنوان سرآمد آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی باید عرض کنم که بنده به نمایندگی از استادانی این جایزه را گرفتم که مدت‌هاست تلاش می‌کنند در آموزش عملی و کاربردی دانشجویان در عرصه و مراکز تولیدی- آموزشی دانشگاه، مقدمات روش نوینی را در نظام آموزشی کشور پایه‌گذاری کنند، روشی که در آن دانشجویان نه‌تنها اموزش‌های مبتنی بر دانش به روز دنیا را دریافت می‌کنند، بلکه همزمان این دانش را در عرصه و تولید نیز تجربه کرده تا ضمن بهره‌مندی از علوم کلاسیک، از تجربه مناسب در عرصه تولید نیز بهره‌مند شوند.

آگاه: به نظر شما مهم‌ترین چالش امروز دانشگاه‌ها در مسیر ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش چیست؟
موسوی: به نظر بنده امروزه جدی‌ترین چالش نظام آموزشی تربیت دانشجوی با دانش باتجربه است. نکته‌ای که باید به آن توجه شود اینکه امروزه دیگر مانند گذشته دانش تنها از طریق دانشگاه‌ها قابل دستیابی نیست. در گذشته دانش تنها از طریق دانشگاه‌ها قابل دستیابی بود، بنابراین مراکز تولیدی و اقتصادی کشور حاضر بودند هزینه کسب تجربه فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را پرداخت کنند تا پس از مدتی آنها به کارشناسان با تجربه تبدیل شده و از دانش آنها بهره‌مند شوند.

اما امروزه با توسعه علم و پیشرفت تکنولوژی دانش از مسیر‌های سهل‌الوصول‌تری مانند هوش مصنوعی قابل دستیابی و به‌کارگیری هستند، مسیر‌هایی که با صرف هزینه کمتر می‌توانند بهره‌وری مناسبی برای مراکز صنعتی و تولیدی داشته باشند؛ بنابراین با گشایش این مسیر‌ها نقش تجربه و آموزش علمی - عملیاتی دانشجویان برای حفظ جایگاه دانشگاه به‌عنوان مسیری غیرقابل جایگزین در نظام آموزشی تثبیت و تقویت می‌شود.

صنعت و تولید در کشور با چه چالش‌هایی مواجه هستند؟

آگاه: نقش استادان برتر در تربیت نسل جدید دانشجویان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

موسوی: درراستای این نظام آموزشی جدید قطعاً نقش استادان دانشگاه بسیار کلیدی و تأثیرگذار خواهد بود و نظام آموزشی که به همت، دوراندیشی و حمایت ریاست عالیه و مدیران ارشد دانشگاه در حال حاضر در دانشگاه آزاد اسلامی به‌عنوان دانشگاه پیشرو تدوین شده و بر مبنای نقشه راهی در اختیار واحد‌های دانشگاهی و استادان قرار گرفته است. 

استادان در نظام آموزشی ضمن انتقال مطالب علمی آموزش‌های کاربردی و تجربی را در عرصه به دانشجویان ارائه می‌دهند و زمینه تبدیل دانشجو از یک فرد متخصص علمی به یک فرد متخصص علمی- تجربی را فراهم می‌سازند، بنابراین استفاده از استادانی با تخصص و تجربه کافی برای تدریس این نظام آموزشی به دانشجویان یکی از ارکان کلیدی این طرح بزرگ و کارآمد ملی خواهد بود. 

آگاه: کدام دستاورد علمی، پژوهشی یا آموزشی خودتان را برای دانشگاه و کشور اثرگذارتر می‌دانید؟

موسوی: اگر اجازه بفرمائید این سوال را پاسخ ندهم، چراکه حمل بر خودستایی خواهد شد. 

آگاه: اگر بخواهید یک توصیه کلیدی به دانشجویان و استادان جوان داشته باشید، چه می‌گویید؟

موسوی: برای پاسخ به این سوال باید مختصری درباره اهداف این نظام آموزشی صحبت کنم. چالش عمده صنعت و تولید در کشور ما که منجر به فاصله گرفتن دو نهاد توسعه و پیشرفت در کشور یعنی صنعت و دانشگاه شده و زمینه عدم اشتغال فارغ‌التحصیلان به‌خصوص در برخی رشته‌ها را فراهم کرده، منطبق با عرایض قبلی بنده نه به‌دلیل ضعف فارغ‌التحصیلان که منجر به ضعف نظام آموزشی است، چراکه فارغ‌التحصیلان در دوران تحصیل زمینه آموزش تجربی را نداشته، بلکه با انبوهی از اطلاعات علمی و بدون تجربه دوره آموزشی خود را تمام می‌کنند.

این فارغ‌التحصیلان به‌دلیل عدم طی مراحل آموزش تجربی آمادگی لازم برای ورود به تولید را ندارند و مشخصاً می‌توان مثال آن را در صنعت کشاورزی آورد که با وجود زمینه اشتغال چندصد هزار نفری فارغ‌التحصیلان در این عرصه امروزه با عدم اقبال دانشجویان در انتخاب این رشته‌های مهم مواجه هستیم که امنیت ملی و غذایی کشور را به شدت تهدید می‌کند، موضوعی که در آینده‌ای نه‌چندان دور به بزرگ‌ترین چالش کشور در زمینه عدم وجود متخصص در این عرصه مواجه خواهیم شد.

امنیت غذایی کشور با وجود افزایش جمعیت، تغییرات اقلیمی و کاهش بهره‌وری از زمین‌های کشاورزی، با کشاورزی سنتی و روش‌های قدیمی و غیرتخصصی کشاورزی، به‌دلیل عدم وجود افراد متخصص تأمین نخواهد شد؛ بنابراین اهمیت این نظام آموزشی برای استادان و دانشجویان اینجا پررنگ می‌شود.

انتهای خبر/250322/