سامانه‌ای بومی که عملیات کشاورزی را از دستور شفاهی به مدیریت داده‌محور تبدیل می‌کند

هومن خسروی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان برنا اندیش پاز، در گفت‌و‌گو با آگاهتک، درباره سامانه مدیریت باغات و مزارع «پاز» و نقش آن در افزایش بهره‌وری و شفافیت عملیات کشاورزی توضیح داد.

بزرگ‌ترین خلأ باغات و مزارع

خسروی در تشریح مسئله‌ای که منجر به طراحی این سامانه شده است، گفت: «با توجه به تحقیقاتی که تیم بازار ما انجام داده بود، معمولا در باغات و مزارع بزرگ عملیات زراعی و کشاورزی متعددی انجام می‌شود، اما صحت‌سنجی این عملیات صورت نمی‌گیرد و ثبت و بایگانی دقیقی نیز برای آنها وجود ندارد.»

وی افزود: «به عنوان مثال، کشاورز به نیرو‌های خود اعلام می‌کند که عملیات سم‌پاشی را انجام دهند، اما مشخص نیست که آیا پوشش‌دهی کامل بوده است یا خیر، سرعت انجام عملیات مناسب بوده یا نه و آیا تمامی مشخصاتی که مدنظر مهندس کشاورزی یا باغدار بوده، به‌درستی اجرا شده است یا خیر. در واقع هیچ قابلیتی برای اندازه‌گیری و کنترل این موارد وجود ندارد و از همه مهم‌تر، این عملیات در هیچ‌جا ثبت و بایگانی نمی‌شود و همه چیز به‌صورت شفاهی انجام می‌گیرد.»

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان برنا اندیش پاز ادامه داد: «سامانه ما برای حل همین مشکل طراحی شده است و اکنون می‌توانیم به کشاورز اعلام کنیم که چه مقدار از چه ماده‌ای، در کدام نقطه از مزرعه و در چه تاریخی استفاده شده است. همچنین مشخص می‌شود که آیا این ماده به‌درستی مصرف شده یا خیر، دمای هوا در زمان عملیات چه میزان بوده و سایر مشخصات نیز قابل مشاهده است تا بتوان ارزیابی کرد که عملیات به‌درستی انجام شده است یا نه.»

شناسایی عملیات هایی با سرعت غیرمجاز

خسروی در پاسخ به این سؤال که سامانه چه الگو‌های غیرمنتظره‌ای را در مزارع شناسایی کرده است، اظهار کرد: «بسیاری از عملیات با سرعت غیرمجاز انجام می‌شد. از آنجایی که ما تجهیزات خود را روی تراکتور‌ها نصب می‌کنیم و سرعت و سایر شاخص‌ها را اندازه‌گیری می‌کنیم، بار‌ها مشاهده شد که کشاورز تأکید کرده بود عملیات با سرعت پایین انجام شود، اما در عمل با سرعت هشت یا حتی ۱۰ کیلومتر بر ساعت اجرا شده است.»

وی ادامه داد: «در بسیاری از موارد نیز سهواً، نه عمداً، برخی از ردیف‌ها در عملیات سم‌پاشی جا می‌ماند. این موارد به‌طور کامل در سامانه ما قابل مشاهده بود و امکان صحت‌سنجی عملیات را فراهم کرد. کشاورزان نیز اعلام کرده‌اند که با استفاده از این سامانه، بهره‌وری نیروی انسانی آنها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.»

مدیرعامل شرکت برنا اندیش پاز درباره نحوه تبدیل داده‌ها به تصمیم عملی در این سامانه گفت: «بسیاری از سامانه‌های کشاورزی صرفاً داده تولید می‌کنند، اما سیستم ما به گونه‌ای طراحی شده که بخشی از داده‌ها توسط اپراتور ثبت می‌شود و بخشی دیگر به‌صورت خودکار وارد سامانه می‌شود.»

وی افزود: «سامانه ما مبتنی بر GIS است و لایه‌های مختلف اطلاعاتی را روی یکدیگر قرار می‌دهد. زمانی که اپراتور اطلاعات را ثبت می‌کند، سامانه مشخص می‌کند که آیا عملیات انجام‌شده مطابق برنامه بوده است یا خیر، آیا سرعت مجاز رعایت شده یا نه و سایر شاخص‌های عملکردی نیز بررسی می‌شود.»

خسروی با اشاره به ویژگی‌های فنی این سامانه تصریح کرد: «سامانه ما مکان‌مبنا و تصویرمحور است؛ یعنی برخلاف بسیاری از سامانه‌ها که بر داده‌های توصیفی متکی هستند، ما بر اطلاعات تصویری تکیه داریم. این موضوع به اپراتور کمک می‌کند که همان لحظه درباره صحت یا عدم صحت عملیات تصمیم‌گیری کند.»

مشتریان اصلی سامانه، کشت و صنعت‌های بزرگ کشور هستند

وی در پاسخ به پرسشی درباره امکان استفاده از این سامانه در مناطق کم‌برخوردار و فاقد اینترنت پایدار گفت: «سامانه ما بیشتر برای باغات و مزارع بزرگ طراحی شده است. تمامی مشتریانی که تاکنون با ما همکاری داشته‌اند، دارای اراضی بالای ۵۰ هکتار بوده‌اند.»

خسروی افزود: «سامانه برای کشاورزان خرد کاربرد چندانی ندارد و مشتریان اصلی ما کشت و صنعت‌های بزرگ کشور هستند. در حال حاضر بیش از ۱۵ هزار هکتار از باغات کشور از این سامانه استفاده می‌کنند.»

وی ادامه داد: «به همین دلیل موضوعاتی مانند مزارع بسیار کوچک یا کشاورزی خرد، در اولویت فعلی ما قرار ندارد؛ زیرا در چنین مزارعی معمولاً خود کشاورز به‌طور مستقیم بر عملیات نظارت دارد و احتمال بروز این مشکلات کمتر است.»

برای هر مشتری یک سرور اختصاصی

مدیرعامل شرکت برنا اندیش پاز درباره امنیت داده‌ها و اطلاعات تولیدی باغات و مزارع گفت: «در حوزه امنیت، تلاش کرده‌ایم تمامی الزامات لازم را رعایت کنیم. سامانه بر بستر جاوا توسعه یافته و این فناوری از سطح امنیت بالایی برخوردار است.»

وی افزود: «علاوه بر این، برای هر مشتری یک سرور مجازی اختصاصی در نظر گرفته می‌شود و اطلاعات هر مجموعه فقط روی همان سرور ذخیره می‌شود. همچنین بکاپ‌گیری دوره‌ای انجام می‌دهیم و تجهیزات امنیتی مانند آنتی‌ویروس و فایروال نیز برای جلوگیری از نفوذ و حملات احتمالی در نظر گرفته شده است.»

خسروی درباره میزان استقبال از این سامانه اظهار کرد: «اگر بخواهیم تعداد مشتریان را بیان کنیم، حدود ۲۰ تا ۲۵ مشتری داریم، اما باید توجه داشت که این مشتریان سازمان‌های بزرگی هستند و هر یک در نقاط مختلف کشور دارای باغات و مزارع متعددی هستند.»

وی ادامه داد: «سازمان‌هایی مانند بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام، آستان قدس رضوی و همچنین بسیاری از کشت و صنعت‌های خصوصی از مشتریان ما هستند. برخی از این مجموعه‌ها چندین باغ پراکنده در نقاط مختلف کشور دارند و برای مدیریت یکپارچه آنها از سامانه ما استفاده می‌کنند.»

نسخه رایگان برای کشاورزان عادی

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان برنا اندیش پاز درباره برنامه توسعه سامانه برای مزارع کوچک گفت: «ورود به حوزه مزارع خرد فعلاً در برنامه اصلی ما قرار ندارد، زیرا بسیاری از قابلیت‌های سامانه در این مقیاس کاربرد کمتری دارد.»

وی افزود: «البته در حال مذاکره با تعاونی‌هایی هستیم که مزارع خرد را به‌صورت یکپارچه مدیریت می‌کنند تا امکان استفاده از سامانه فراهم شود. همچنین در برنامه‌های آینده، توسعه یک نسخه کوچک و رایگان برای کشاورزان عادی جهت ثبت اطلاعات مدنظر قرار دارد.»

مهم‌ترین دستاورد سامانه؛ جلوگیری از هدررفت منابع

خسروی در پایان، مهم‌ترین شاخص موفقیت سامانه را بهینه‌سازی مصرف منابع عنوان کرد و گفت: «مهم‌ترین دستاورد ما کاهش هدررفت منابع و بهینه‌سازی استفاده از آنها بوده است. این موضوع بیشترین تأثیر را در موفقیت سامانه داشته است.»

وی خاطرنشان کرد: «این سامانه را می‌توان نخستین نمونه در کشور دانست که با چنین جامعیتی توسعه یافته است؛ سامانه‌ای که هم کنترل ماشین‌آلات متحرک را انجام می‌دهد، هم عملیات کشاورزی را پایش می‌کند و هم تمامی اطلاعات تولیدشده در باغ و مزرعه، از نتایج آزمایش‌ها گرفته تا عناصر موجود در مواد مصرفی، در آن قابلیت ثبت و ضبط دارد.»

انتهای خبر/253825/