ضرورت ترجمه اجتماعی پژوهش‌های سلامت/ سالانه ۷ هزار مقاله در دانشگاه علوم پزشکی تهران منتشر می‌شود

به گزارش خبرنگار آگاه، رامین کردی، معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تهران، صبح امروز در مراسم رونمایی از سامانه «علم‌خوان» که با حضور معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در محل موزه ملی تاریخ علوم پزشکی تهران برگزار شد، با اشاره به فلسفه راه‌اندازی این سامانه، اظهار کرد: هدف ما ایجاد پلی میان پژوهش دانشگاهی و جامعه است تا یافته‌های علمی از قالب مقاله خارج شده و به زبان ساده و کاربردی در اختیار مردم قرار گیرد.

وی با بیان اینکه «سواد سلامت» یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تعیین‌کننده وضعیت سلامت افراد است، افزود: در مطالعه‌ای در آمریکا بررسی شد که چه عواملی یک فرد را سالم‌تر می‌کند؛ سطح درآمد، میزان تحصیلات یا نوع شغل. نتایج نشان داد سواد سلامت از همه این عوامل مهم‌تر است؛ به‌گونه‌ای که حتی اگر سایر شاخص‌ها پایین باشد، فردی با سواد سلامت بالاتر، وضعیت سلامت بهتری خواهد داشت.

کردی با اشاره به نقش رسانه‌ها در ارتقای سواد سلامت، تصریح کرد: بخشی از سواد سلامت در زندگی روزمره و تعاملات اجتماعی شکل می‌گیرد، اما رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها سهم مهمی در این زمینه دارند. «علم‌خوان» تلاشی است برای آنکه یافته‌های پژوهشی به شکل صحیح، دقیق و قابل فهم به مردم منتقل شود.

سهم پژوهش‌های دانشگاه در آگاهی عمومی

معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تهران، بیان کرد: سالانه بیش از ۷ هزار مقاله علمی در این دانشگاه منتشر می‌شود. در میان این مقالات، دست‌کم چند صد مقاله دارای پیام‌های کاربردی و مستقیم برای مردم هستند که لازم است به زبان رسانه‌ای ترجمه شوند.

وی با اشاره به روندهای نوین ارزیابی پژوهش در جهان، گفت: امروز تنها انتشار مقاله ملاک نیست، بلکه میزان دیده‌شدن آن در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و منابع عمومی نیز اهمیت دارد. شاخص‌هایی مانند «آلت‌متریک» نشان می‌دهد یک پژوهش تا چه اندازه به جامعه راه پیدا کرده است. این یعنی پژوهش زمانی کامل می‌شود که اثر اجتماعی آن نیز مشخص باشد.

فعالیت بدنی؛ چالش جدی سلامت در کشور

کردی با ارائه مثالی در حوزه تخصصی خود، افزود: فعالیت بدنی یکی از ارکان اصلی سلامت است و از هزار سال پیش در متون علمی بر اهمیت آن تأکید شده است. در حالی که حدود ۲۵ درصد مردم جهان فعالیت بدنی ناکافی دارند، این رقم در کشور ما به بیش از ۵۵ درصد رسیده و ایران در زمره کشورهایی با کمترین میزان فعالیت بدنی قرار دارد.

وی، ادامه داد: در مطالعه‌ای مشخص شد ۶۳ درصد دلایل کم‌تحرکی به عوامل درونی افراد مانند بی‌حوصلگی یا نگرش نادرست بازمی‌گردد و سهم عوامل فرهنگی و اقتصادی بسیار کمتر است. این موضوع نشان می‌دهد ارتقای سواد سلامت و اصلاح نگرش عمومی می‌تواند نقش مهمی در تغییر رفتار داشته باشد.

معاون پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به برخی باورهای نادرست درمانی، گفت: در گذشته تصور عمومی بر مؤثرتر بودن آمپول نسبت به قرص بود که خوشبختانه این نگاه تا حدی اصلاح شده است، اما همچنان مصرف سرم در کشور بالاست؛ به‌طوری‌که سرانه مصرف سالانه سرم در ایران چند برابر برخی کشورهاست. بخشی از این موضوع به اقتصاد سلامت مربوط می‌شود، اما بخشی نیز ریشه در فرهنگ و آگاهی عمومی دارد.

اهمیت انتقال دقیق یافته‌های علمی

کردی با تأکید بر نقش تخصصی خبرنگاران حوزه سلامت، گفت: انتشار نادرست یا شتاب‌زده یک یافته علمی می‌تواند تبعات گسترده‌ای داشته باشد. برای نمونه، انتشار ادعای ارتباط واکسن با اوتیسم که بعدها مقاله آن بازپس گرفته شد، موجب کاهش واکسیناسیون و آسیب‌های جدی در برخی کشورها شد.

وی به مطالعه‌ای در کره جنوبی اشاره کرد و افزود: بررسی داده‌های میلیون‌ها نفر نشان داد برخلاف برخی شایعات، میزان بروز برخی سرطان‌ها در دریافت‌کنندگان واکسن کووید نه‌تنها بیشتر نبود، بلکه در مواردی کمتر نیز گزارش شد. این نمونه‌ها نشان می‌دهد تحلیل و انتشار اخبار علمی نیازمند دقت و ارزیابی تخصصی است.

کردی همچنین با اشاره به شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی گفت: اگرچه شیوع کلی گردن‌درد در ایران مشابه میانگین جهانی و حدود ۱۵ درصد است، اما موارد جدید ابتلا در کشور روند افزایشی نگران‌کننده‌ای دارد که بدون شک با آموزش و ارتقای سواد سلامت قابل پیشگیری است.

 «علم‌خوان»؛ گام نخست برای ژورنالیسم سلامت

وی در پایان با بیان اینکه «علم‌خوان» گام نخست برای شکل‌گیری یک جریان حرفه‌ای ژورنالیسم سلامت در دانشگاه است، تصریح کرد: این مسیر بدون همکاری خبرنگاران و متخصصان رسانه امکان‌پذیر نیست. امیدواریم با هم‌افزایی دانشگاه و رسانه، بتوانیم خبرهای دقیق، امیدبخش و نجات‌بخش را به جامعه منتقل کنیم و در مسیر ارتقای سلامت عمومی گام مؤثری برداریم.

انتهای خبر/254573/