صبوری‌پور: جنگ ۱۲ روزه به نقطه عطف تاریخ سیاسی ایران تبدیل شد

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آگاه، نشست تخصصی «جنگ تحمیلی دوم (جنگ ۱۲ روزه)، تحلیل حقوقی و پیامدها» امروز سه شنبه ۲۶ خردادماه در مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو دانشگاه شهید بهشتی با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران، صاحب‌نظران حقوق بین الملل، فلسفه سیاسی و علوم انسانی برگزار شد.

«مهدی صبوری‌پور»، رئیس مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو در دانشگاه شهید بهشتی، در ابتدای این همایش اظهار کرد: حضور شما مهمانان بزرگوار و گرامی را ارج می‌نهم. آغاز ماه محرم را مایه سعادت خود می‌دانیم و مفتخریم که در مجموعه مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی دانشگاه شهید بهشتی، میزبان شما عزیزان در این همایش هستیم.

‌صبوری‌پور با اشاره به تحولات اخیر منطقه خاطرنشان کرد: یک سال و اندی پیش، در بیست و سوم خردادماه سال ۱۴۰۴، تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به کشور ما آغاز شد. این تهاجم که با ترور هدفمند دانشمندان و فرماندهان نظامی شروع شد، بعدها به حمله به مراکز غیرنظامی، از جمله مقرهای فرماندهی نیروی انتظامی، توسعه پیدا کرد و نهایتاً حتی برخی از زیرساخت‌ها را نیز هدف قرار داد. مجموعه این وقایع و اتفاقاتی که پس از آن رخ داد، به‌ویژه "جنگ تحمیلی سوم" که در اسفندماه ۱۴۰۴ اتفاق افتاد، به معنای واقعی کلمه یک نقطه عطف در تاریخ سیاسی کشور ما محسوب می‌شود.

رئیس مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو تصریح کرد: شاید به دلیل نزدیکی زمانی با این رخدادها، هنوز نتوانیم به طور کامل ابعاد آن را درک کنیم، اما زمان به ما نشان خواهد داد که این رویداد نه تنها در تاریخ سیاسی کشور، بلکه چه‌بسا در سطح منطقه و جهان نیز قابل‌تأمل و تأثیرگذار بوده و ما می‌توانیم این گزاره را در آن سطح نیز اثبات کنیم.

وی با تشریح اهداف این نشست علمی گفت: این همایش قصد دارد برخی از مهم‌ترین نکات مرتبط با این مجموعه رخدادها را مورد واکاوی قرار دهد. برای رسیدن به این هدف، چند محور در همایش پیش‌بینی شده و در هر محور، مهم‌ترین موضوعات مرتبط، ان‌شاءالله مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.

‌صبوری‌پور نخستین محور بحث را این‌گونه تبیین کرد: نخستین بحثی که در این همایش مطرح خواهد شد، بحثی کلان درباره این موضوع است که حوادثی از این قبیل، از جمله تجاوزهای نظامی، اساساً چه تأثیری می‌توانند داشته باشند و نوع نگرش شهروندان و مردم نسبت به مقوله‌هایی مانند حقوق بشر، دموکراسی، صلح و حاکمیت قانون چگونه تغییر می‌کند.

‌وی در ادامه افزود: بحث دیگر که بسیار نیز پرتکرار است، این پرسش است که هنگام وقوع نقض‌های فاحش، ضمانت‌ها و سازوکارهای موجود چیست؟ چه تدابیر و سازوکارهایی در سطوح ملی و فراملی وجود دارد که می‌توان در مقابل این نقض‌ها واکنش نشان داد؟ این موضوع در این همایش مورد سخنرانی و بررسی قرار خواهد گرفت.

این مقام دانشگاهی در خصوص محورهای حقوقی همایش بیان کرد: پس از این مباحث که عمدتاً جنبه بنیادین و علمی دارند، چند محور حقوقی در همایش دنبال می‌شود. بحث اول، مربوط به توجیهاتی است که برای تجاوزهای نظامی مطرح شده است؛ ادعایی که هم در "جنگ تحمیلی دوم" (جنگ ۱۲ روزه) و هم متعاقب آن در "جنگ تحمیلی سوم" (جنگ رمضان) صورت گرفت مبنی بر اینکه این اقدام، یک "دفاع پیش‌دستانه" بوده است. بنابراین، این یک بحث محوری است که در آن بررسی می‌شود اوصاف دفاع اصلاً چیست و آنچه اتفاق افتاده، چقدر با معیارهای حقوقی دفاع مشروع فاصله دارد. این بحث بنیادین می‌تواند در پرتو آن ملاحظات، قابل‌توجه باشد و یکی از پنل‌های حقوقی این همایش به همین موضوع اختصاص داده شده است.

وی تأکید کرد: طبیعتاً این بحث منحصر به جنگ ۱۲ روزه نخواهد بود، زیرا همان‌طور که عرض کردم، این استدلال‌ها بعداً در جنگ تحمیلی سوم (جنگ رمضان) نیز مورد استناد قرار گرفت.

رئیس این مرکز پژوهشی در خصوص محور دوم حقوقی گفت: محور حقوقی دومی که در این همایش مورد توجه قرار گرفته، ترور هدفمند دانشمندان است؛ اقدامی که همان‌طور که عرض کردم، اساساً شروع جنگ ۱۲ روزه با آن رقم خورد. در این زمینه قابل طرح است که رویکرد حقوق بشر دوستانه بین‌المللی نسبت به این‌گونه اقدامات چیست و موضع اسناد بین‌المللی در قبال آن چگونه است. این بحث برای دانشگاه شهید بهشتی اهمیت خاصی دارد؛ چرا که علاوه بر آسیب عمومی که ترور دانشمندان به ساختار کلی نظام علمی کشور وارد می‌کند، دانشگاه شهید بهشتی خود آسیب‌دیده خاص این ترورهای هدفمند است. برخی از اعضای هیات علمی ارزشمند این دانشگاه، جناب آقای دکتر ذوالفقاری و جناب آقای دکتر طهرانچی، در قالب همین ترورهای هدفمند به شهادت رسیدند. بنابراین، این موضوع نیز از اولویت‌های طرح در این همایش است و به آن پرداخته خواهد شد.

صبوری‌پور در تشریح سومین محور حقوقی بیان کرد: سومین محور در مباحث حقوقی، بحث حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی است. این حملات در جنگ ۱۲ روزه کمتر، اما در جنگ سوم (جنگ رمضان) بیشتر رخ داد؛ برای مثال، حمله به فاز ۱۴ پارس جنوبی یا حمله به پالایشگاه فجر جم در همان دوران اتفاق افتاد. این موضوع نیز بسیار حائز اهمیت است که رویکرد حقوق بشر دوستانه بین‌المللی نسبت به این‌گونه حملات و تجاوزهای نظامی چیست و چه تدابیری می‌توان برای پاسخ‌دهی یا پیگرد این اقدامات انجام داد.

وی با تأکید بر جنبه‌های عینی این مباحث افزود: این بحث‌ها یک زمانی شاید صرفاً بحث‌های نظری بودند برای ما. اگر مثلاً یک سال قبل چنین همایشی قرار بود برگزار شود، تمام این مباحث در حد نظری باقی می‌ماندند؛ اما امروزه واقعاً این بحث‌ها به بخشی از تجربه زیستی ما تبدیل شده‌اند. هر کدام از ما مصادیقی از این امور را در ذهن داریم و در رابطه با هرکدام از آن‌ها با یک علامت‌سؤال مواجهیم. امیدواریم مطالب این همایش بتواند این علامت‌سؤال‌ها را برای ما برطرف کند و پاسخی روشن به پرسش‌های ما بدهد.

رئیس مرکز تحقیقات و کرسی حقوق بشر، صلح و دموکراسی یونسکو در دانشگاه شهید بهشتی در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: اما فراتر از بحث‌های حقوقی، سعی کردیم در این همایش به مباحث پیرامونِ حقوقیِ مرتبط با جنگ نیز بپردازیم. در ساختارها و مجامع حقوقی، از قبیل این کرسی، شاید بیشتر بحث‌های حقوقی، ضمانت‌اجراها، مقررات و اسناد مطرح باشد؛ اما جنگ فراتر از بحث‌های حقوقی، آثار جامعه‌شناختی، روان‌شناختی و فراتر از این‌ها نیز دارد.

 درحال تکمیل...

انتهای خبر/255975/