دانشگاه آزاد در مسیر احیای کارگاه‌های بلااستفاده/ مهارت‌آموزی دانشجویان و تقویت پیوند با صنعت در گرو نوسازی تجهیزات

به گزارش خبرگزاری آگاه ؛ تجهیز و توسعه آزمایشگاه‌های دانشگاهی یکی از مهم‌ترین الزامات تقویت زیرساخت‌های علمی و فناوری کشور است؛ موضوعی که در سال‌های اخیر، به‌دلیل افزایش هزینه تجهیزات تخصصی و محدودیت منابع مالی دانشگاه‌ها، بیش از گذشته به تأمین مالی پایدار نیاز دارد.

آزمایشگاه‌های مجهز علاوه بر ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش، می‌توانند زمینه‌ساز توسعه فناوری، تجاری‌سازی دستاورد‌های علمی و افزایش ارتباط دانشگاه با صنعت باشند. با این حال، فرسودگی تجهیزات و نبود منابع کافی برای نوسازی، یکی از موانع جدی در مسیر استفاده کامل از ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها محسوب می‌شود.

از منظر اقتصادی، سرمایه‌گذاری در آزمایشگاه‌های دانشگاهی را باید هزینه جاری صرف دانست؛ بلکه این سرمایه‌گذاری می‌تواند در بلندمدت به افزایش بهره‌وری پژوهش، کاهش وابستگی به تجهیزات و خدمات خارجی و ایجاد درآمد از محل قرارداد‌های پژوهشی و خدمات آزمایشگاهی منجر شود.

در این میان، استفاده از شیوه‌های متنوع تأمین مالی از جمله تسهیلات بانکی، منابع بودجه‌ای، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و مشارکت صنایع می‌تواند فشار مالی بر دانشگاه‌ها را کاهش دهد. همچنین ایجاد سازوکار‌های شفاف برای مشارکت صنعت در تجهیز آزمایشگاه‌ها، ضمن تأمین بخشی از منابع مورد نیاز، امکان جهت‌دهی پژوهش‌ها به سمت نیاز‌های واقعی اقتصاد را فراهم می‌کند.

توسعه آزمایشگاه‌های دانشگاهی در نهایت یک سرمایه‌گذاری برای اقتصاد دانش‌بنیان است؛ سرمایه‌گذاری‌ای که اگر با برنامه‌ریزی مالی، اولویت‌بندی تجهیزات و مشارکت بخش خصوصی همراه شود، می‌تواند ظرفیت علمی دانشگاه‌ها را به ارزش اقتصادی و فناوری قابل‌توجهی تبدیل کند.

سید علی موسوی اصل رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی آگاه با اشاره به ظرفیت بیش از ۴۰۰ واحد دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی اظهار کرد: دانشگاه آزاد اسلامی در سال‌های گذشته و متناسب با نیاز رشته‌های فنی و مهندسی، بسیاری از واحد‌های خود را به کارگاه‌های صنعتی، ماشین‌آلات تراشکاری، تجهیزات ساخت و تولید و امکانات تخصصی مختلف مجهز کرده است.

وی افزود: در سال‌هایی که تعداد دانشجویان رشته‌های مرتبط با ساخت و تولید، تراشکاری و حوزه‌های صنعتی بیشتر بود، این تجهیزات مورد استفاده قرار می‌گرفت و کارگاه‌های دانشگاهی فعالیت بیشتری داشتند؛ اما به مرور زمان و با تغییر گرایش دانشجویان به سمت رشته‌های دیگر، بخشی از این تجهیزات در دانشگاه باقی ماند و عملاً از چرخه استفاده خارج شد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق ادامه داد: امروز یکی از دغدغه‌های مهم مسئولان سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی این است که این ظرفیت‌های موجود بار دیگر در خدمت صنعت کشور قرار گیرد. دانشگاه امکانات قابل توجهی در اختیار دارد و باید بتواند از ابزارآلات، ماشین‌آلات و تجهیزات خود برای کمک به حل مشکلات صنعتی کشور استفاده کند.

موسوی اصل با بیان اینکه ظرفیت دانشگاه صرفاً به تجهیزات و ماشین‌آلات محدود نمی‌شود، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی علاوه بر تجهیزات، از نیروی متخصص برخوردار است؛ استادان متخصص و همچنین دانشجویان جوانی که می‌توانند در کنار استادان خود وارد فعالیت‌های صنعتی شوند. اگر این مجموعه ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرد، دانشگاه می‌تواند در حل مسائل و مشکلات صنعت کشور نقش جدی‌تری ایفا کند.

تجربه چهار ساله دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق در ارتباط با صنعت

وی با اشاره به تجربه دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق در حوزه ارتباط با صنعت عنوان کرد: دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق حدود چهار سال است که به شکل جدی وارد حوزه ارتباط با صنایع مختلف شده و در این مدت تجربه‌های قابل توجهی در زمینه سفارش‌گیری از صنعت، اجرای پروژه‌های صنعتی و استفاده از ظرفیت‌های دانشگاه به دست آمده است.

رئیس دبیرخانه کنسرسیوم ساخت و تولید دانشگاه آزاد اسلامی افزود: مدتی است که مسئولیت دبیرخانه کنسرسیوم ساخت و تولید کشور را نیز بر عهده دارم و یکی از موضوعاتی که در این مجموعه دنبال می‌کنیم، فعال‌سازی کارگاه‌های بلااستفاده دانشگاه آزاد اسلامی در سراسر کشور است؛ البته هدف این نیست که همه کارگاه‌ها بدون توجه به ظرفیت و نیاز منطقه‌ای فعال شوند، بلکه واحد‌هایی که امکانات و پتانسیل لازم را دارند، شناسایی و برای بازگشت به چرخه تولید آماده می‌شوند.

موسوی اصل خاطرنشان کرد: این فرآیند آغاز شده است و با وجود شرایط دشوار کشور در مقطع اخیر، توانسته‌ایم تعدادی از واحد‌ها را فعال کنیم. واحد‌های پرند، بجنورد و خوی ازجمله واحد‌هایی هستند که تاکنون برای فعال‌سازی ظرفیت کارگاهی آنها اقدام شده و حتی برخی سفارش‌های تولید نیز برای آنها ارسال شده است.

وی افزود: برنامه ما این است که در آینده نزدیک، واحد‌های دیگری را نیز شناسایی و فعال کنیم تا تجهیزات و کارگاه‌هایی که سال‌ها بلااستفاده باقی مانده‌اند، مجدداً در چرخه تولید قرار گیرند و به جای اینکه سرمایه دانشگاه در قالب تجهیزات راکد باقی بماند، از آن برای ایجاد ارزش افزوده و حل مسائل صنعت استفاده شود.

تجهیزات دانشگاه باید متناسب با صنعت روز به‌روزرسانی شود

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق با تأکید بر اینکه فعال‌سازی تجهیزات موجود تنها بخشی از راه‌حل است، گفت: دانشگاه در کنار راه‌اندازی مجدد کارگاه‌ها باید به موضوع به‌روزرسانی تجهیزات نیز توجه جدی داشته باشد. تجهیزات دانشگاهی باید متناسب با صنعت روز کشور باشند و هرجا که امکان و توجیه اقتصادی وجود دارد، تجهیزات قدیمی باید تبدیل به احسن شوند.

وی ادامه داد: البته برای این کار با یک مسئله جدی مواجه هستیم و آن، قواعد و فرآیند‌های معاملاتی دانشگاه است. سازوکار‌های فعلی معاملاتی دانشگاه با سرعت و اقتضائات فعالیت صنعتی هماهنگ نیست و برای تبدیل به احسن کردن تجهیزات باید سازوکار‌های قانونی، بخشنامه‌ها و مصوبات متناسبی ایجاد شود تا دانشگاه بتواند با سرعت و انعطاف بیشتری تجهیزات خود را به‌روز کند.

موسوی اصل این موضوع را دارای چند دستاورد همزمان دانست و بیان کرد: وقتی تجهیزات دانشگاه به‌روز می‌شوند، از یک طرف امکان ارائه خدمات بهتر به صنعت فراهم می‌شود، از طرف دیگر تجهیزات بلااستفاده از حالت رکود خارج می‌شوند. همزمان دانشجویان در یک محیط واقعی صنعتی مهارت کسب می‌کنند، امکان اشتغال آگاهن افزایش می‌یابد و دانشگاه نیز می‌تواند از فعالیت صنعتی درآمد کسب کند.

وی تأکید کرد: بنابراین با یک اقدام می‌توان چهار هدف را همزمان دنبال کرد؛ کمک به صنعت، فعال‌سازی سرمایه‌های راکد دانشگاه، مهارت‌آموزی و اشتغال دانشجویان و در نهایت درآمدزایی برای دانشگاه منجر شود. 

سرمایه‌گذاری صنعتی دانشگاه توجیه اقتصادی دارد

دبیر کنسرسیوم ساخت و تولید دانشگاه آزاد اسلامی درباره توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری در توسعه کارگاه‌های دانشگاهی اظهار کرد: صنعت ذاتاً ظرفیت درآمدزایی دارد و در کشوری که در حال رشد و صنعتی شدن است، فعالیت صنعتی می‌تواند درآمدزا باشد. البته این حوزه نیازمند صبر، مداومت و استمرار است و نمی‌توان انتظار داشت که یک مجموعه صنعتی دانشگاه در مدت کوتاه به نتیجه برسد.

موسوی اصل افزود: در این مسیر یک‌سری رهزن و مانع وجود دارد که باید به آنها توجه کرد. نخستین نکته این است که فعالیت صنعتی دانشگاه نباید قائم به شخص باشد. اگر یک مدیر، استاد یا مسئول خاص با انگیزه و دغدغه شخصی یک کار را دنبال کند و پس از تغییر آن فرد همه فعالیت‌ها متوقف شود، نمی‌توان گفت دانشگاه در حوزه صنعت صاحب یک نظام پایدار شده است.

وی ادامه داد: فعالیت صنعتی باید کاملاً سیستماتیک شود. باید سازوکاری طراحی شود که تجهیزات، امکانات و ظرفیت‌های صنعتی دانشگاه به‌صورت مستمر در مسیر بهره‌وری قرار گیرند. به نظر من، این اتفاق هنوز به شکل کامل در دانشگاه رخ نداده است.

تفاوت بهره‌وری تجهیزات قدیمی و مدرن

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق در تشریح ضرورت به‌روزرسانی تجهیزات، یک مثال ساده صنعتی مطرح کرد و گفت: ممکن است با یک دستگاه تراشکاری منوئل بتوانیم روزانه ۱۰۰ قطعه تولید کنیم، اما همان قطعه را با دستگاه تراشکاری CNC بتوانیم روزانه هزار قطعه تولید کنیم.

وی افزود: این تفاوت ۱۰ برابری در ظرفیت تولید، طبیعتاً در درآمد نیز اثر مستقیم خواهد داشت. اگر یک دستگاه CNC بتواند روزانه هزار قطعه تولید کند، برای تولید همین میزان قطعه با دستگاه‌های منوئل ممکن است چند دستگاه مورد نیاز باشد و چند نیروی انسانی نیز درگیر شوند.

موسوی اصل تأکید کرد: بنابراین اگر دانشگاه واقعاً به دنبال درآمدزایی صنعتی است، باید به سمت به‌روزرسانی تجهیزات حرکت کند؛ هرچند این موضوع به این معنا نیست که از تجهیزات فعلی نمی‌توان درآمدزایی کرد. با تجهیزات موجود نیز می‌توان کار کرد، اما ظرفیت و بهره‌وری آنها با تجهیزات مدرن قابل مقایسه نیست.

وی تصریح کرد: در کنار تجهیزات، مسئله مهم دیگری نیز وجود دارد و آن این است که دانشگاه باید خودش را برای صنعت اثبات کند. صنعت زمانی سفارش خود را به دانشگاه می‌دهد که مطمئن شود دانشگاه می‌تواند کار را با کیفیت، قیمت و زمان‌بندی مناسب تحویل دهد.

صنعت منتظر فرآیند‌های طولانی اداری نمی‌ماند

موسوی اصل یکی از مهم‌ترین موانع موجود در مسیر فعالیت صنعتی دانشگاه را قواعد معاملاتی دانست و گفت: صنعت با قواعد دانشگاهی فعلی نمی‌تواند به‌راحتی کار کند. صنعت برای انجام یک سفارش منتظر نمی‌ماند که دانشگاه چندین کمیسیون برگزار کند، افراد مختلف یک موضوع را بررسی کنند و در نهایت مشخص شود که مجوز صادر می‌شود یا خیر.

وی افزود: صنعت رقیب دارد؛ اگر یک شرکت یا مجموعه صنعتی بخواهد کاری را انجام دهد و سه رقیب دیگر نیز آماده دریافت آن سفارش باشند، طبیعتاً هرکس بتواند سریع‌تر، دقیق‌تر و با شرایط مناسب‌تر کار را انجام دهد، برنده خواهد بود. بنابراین کار در صنعت زمان ندارد که منتظر فرآیند‌های طولانی اداری دانشگاه بماند؛ بنابراین دانشگاه برای ورود جدی به صنعت باید قواعد معاملاتی خود را متناسب با شرایط صنعت بازطراحی کند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق، ادامه داد: این موارد را بار‌ها مطرح کرده‌ایم، اما متأسفانه هنوز آن‌گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است. شاید دلیل آن این باشد که این موضوع تاکنون در اولویت قرار نگرفته است. اخیراً مدیرکل محترم ارتباط با صنعت دانشگاه آزاد، تلاش‌های جدی را برای باز کردن این گره‌ها آغاز کرده‌اند و امیدوارم این تلاش‌ها به نتیجه برسد.

پرداخت حق‌الزحمه استاد و دانشجو باید در پروژه‌های صنعتی تسهیل شود

وی یکی دیگر از موانع را موضوع پرداخت به نیروی انسانی فعال در پروژه‌های صنعتی دانست و اظهار کرد: اگر دانشگاه قرار است از استاد، دانشجو یا نیروی انسانی خود در یک پروژه صنعتی استفاده کند، باید بتواند متناسب با فعالیت انجام‌شده به آنها حق‌الزحمه پرداخت کند؛ اما در حال حاضر این موضوع با محدودیت‌هایی مواجه است.

رئیس دبیرخانه کنسرسیوم ساخت و تولید دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: دانشگاه باید بتواند دانشجوی خود را وارد پروژه کند و سهم مشخصی برای او در نظر بگیرد، برای استاد نیز متناسب با فعالیتش پرداخت داشته باشد و در عین حال سازوکار مالی پروژه را به شکلی مدیریت کند که فعالیت صنعتی برای همه طرف‌ها انگیزه ایجاد کند.

وی افزود: اینها گره‌هایی است که باید برای آنها راه‌حل پیدا شود. اگر قرار است دانشگاه به سمت صنعت برود، باید قواعد مالی و معاملاتی نیز متناسب با این هدف اصلاح شوند.

موسوی اصل در پایان تأکید کرد: پیشنهاد من این است که مسئولان دانشگاه، افرادی را که در واحد‌هایی مانند سیرجان و مشهد با مسائل واقعی صنعت مواجه هستند، دعوت کنند و از تجربیات آنها استفاده شود. کسانی که در میدان واقعی صنعت کار می‌کنند، دقیقاً می‌دانند چه موانعی وجود دارد و چگونه باید برای آنها چارچوب طراحی کرد. اگر این اتفاق نیفتد، بسیاری از موضوعاتی که درباره دانشگاه صنعتی و ارتباط دانشگاه با صنعت مطرح می‌کنیم، در حد شعار باقی می‌ماند و در عمل محقق نمی‌شود.

انتهای خبر/268273/