گام دانشگاه آزاد قم برای تأمین امنیت غذایی و سلامت کالاهای وارداتی؛ آزمایشگاه مولکولی حلال چه ویژگی‌هایی دارد؟

خبرگزاری آگاه ـ حسین بوذری؛ دانشگاه آزاد اسلامی، یکی از بزرگ‌ترین نهاد‌های علمی و آموزشی کشور در سال‌های اخیر با اتکا به گفتمان «دانشگاهِ حل مسئله» و «دانشگاه اجتماعی»، مسیر تازه‌ای را در عرصه پژوهش و تربیت نیروی متخصص آغاز کرده است.

در این مسیر، اندیشه‌های راهبردی امام شهید و ریل‌گذاری علمیِ صورت‌گرفته توسط شهید دکتر طهرانچی، نقش محوری داشته است.

دانشگاه آزاد اسلامی استان قم در این راستا علاوه بر فعالیت علمی و پژوهشی در حوزه فناوری و دانش‌بنیان هم فعالیت خود را انجام می‌دهد و خدمات لازم را به جامعه ارائه می‌کند.

براین اساس، خبرنگار آگاه در قالب پرونده پژوهشی با عنوان «تجلی رهبری علمی در پرتو سیره رهبر شهید» تلاش دارد تا میان «نظریه» و «عمل» پیوندی ایجاد کند و اگر منویات امام شهید ستون‌های اصلی یک بنای علمی و تمدنی هستند، وظیفه ما دانشگاهیان و پژوهشگران، بنا کردن سازه‌های نوآورانه بر روی این ستون‌هاست.

خبرنگار آگاه در همین راستا و در ادامه سلسله گفت‌و‌گو‌های تخصصی حجت‌الاسلام‌ حسن خیری رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان قم گفت‌و‌گویی را ترتیب داده و به تبیین جایگاه علمی و پژوهشی امام شهید و اقدامات انجام‌شده این دانشگاه درراستای حل مسئله، اشتغال‌زایی، افزایش تولید و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ممتاز استان قم پرداخته است.

راه‌اندازی دبیرخانه‌های علمی در دانشگاه آزاد اسلامی استان قم چه مزایایی داشته است؟

آگاه: نخستین پرسش من معطوف به جایگاه علمی و پژوهشی امام شهید است که مهم‌ترین اولویت‌های راهبردی ایشان در حوزه علمی و پژوهشی بود، برای تحقق راهبردها و اولویت رهبر شهید چه برنامه‌هایی در دست اقدام داشتید و دارید؟

خیری: جایگاه امام شهید در حوزه علمی و پژوهشی و اولویت‌های راهبردی ایشان در این عرصه، معطوف به نگاه مسئله‌محور و تحول‌خواه به نظام دانشگاهی کشور بوده است و این نگاه در ادامه ریل‌گذاری ارزشمندی صورت گرفت که توسط شهید دکتر طهرانچی انجام شد و دانشگاه را به‌معنای واقعی کلمه به سمت «دانشگاه حل مسئله» و «دانشگاه اجتماعی» مبتنی بر «مسئله‌شناسی اسلامی» سوق داد و براین اساس، دبیرخانه‌های علمی در دانشگاه آزاد اسلامی استان قم شکل گرفت.

آگاه: سازوکار ریل‌گذاری به چه شکل انجام شد؟

خیری: بله. در این سازوکار، هر استان بسته به ظرفیت‌ها و ضرورت‌های خود، یک یا چند مسئله محوری را به کار می‌گرفت و محور‌های پژوهشی متناظر با آن را استخراج می‌کرد، سپس این محور‌ها با سازوکاری بسیار دقیق و ممیزی‌شده در پژوهشیار، در قالب بارگذاری پژوهشی در دانشگاه عملیاتی می‌شد.

در این فرآیند سراسری، بیش از ۵۰ هزار محور پژوهشی استخراج شده است.

دانشگاه آزاد اسلامی استان قم به اعتبار موضوع و جایگاه ویژه استان قم، هم به مباحث مذهبی توجه ویژه‌ای دارد و هم مسائل صنعتی و اقتصادی را به‌طور جدی پیگیری می‌کند. 

یکی از محور‌های اصلی در این زمینه بحث «زیارت» است که به‌طور مستمر پیگیری می‌شود و در همین چارچوب، ۱۷ چالش در سطح استان شناسایی شده است.

از این تعداد، برای دو چالش، محور‌های پژوهشی استخراج و بارگذاری شده و برای این دو چالش، بیش از ۴۰۰ محور پژوهشی به‌دست آمده و در پژوهشیار بارگذاری شده و برای ۱۵ چالش باقیمانده نیز اقدامات لازم آغاز و در حال انجام است.

استان قم به‌دلیل نزدیکی به تهران از ظرفیت‌های تعیین‌کننده‌ای در حوزه صنایع سبک و کارگاهی، توریسم مذهبی و فرهنگی، خدمات آموزشی و لجستیک و توزیع کالا برخوردار است؛ به‌‌خصوص در حوزه صنایع سبک و کارگاهی، پتانسیل و ظرفیت بسیار بالایی را داراست که دانشگاه درراستای بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها برای حل مسئله، اشتغال‌زایی و افزایش تولید، برنامه‌ریزی‌های خود را تنظیم کرده است.

در موضوع ارتباط دانشگاه آزاد اسلامی با آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها و تفاهم‌نامه‌ای که در این زمینه منعقد شده، پس از انعقاد تفاهم‌نامه میان دکتر رنجبر و متولی حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها، این موضوع جدیت بیشتری یافت و ارتباط میان دانشگاه آزاد اسلامی و حرم مطهر حضرت معصومه سلام‌الله علیها به‌طور رسمی برقرار شد.

براساس این تفاهم‌نامه پنج کمیته یا کارگروه تشکیل شده که مسئولیت سه کارگروه برعهده دانشگاه آزاد اسلامی قم قرار دارد و در وجه سوم این همکاری، دانشگاه آزاد اسلامی تهران نیز به همراه حرم مطهر در این فرآیند مشارکت دارد.

آگاه: این کمیته‌ها و کارگروه‌ها در چه حوزه‌هایی فعالیت می‌کنند و چه طرح‌ها و برنامه‌هایی در دست اجراست؟

خیری: این همکاری‌ها در حوزه‌های آموزشی، پژوهشی، مباحث مرتبط با زیارت و دانشجو، و همچنین موضوع سبک زندگی و زیست مؤمنانه در حال انجام است. در این راستا، طرح‌های متعددی طراحی و به مرحله اجرا درآمده و همایش‌های مختلفی نیز پیش‌بینی شده است.

علاوه بر این، نشریه‌ای درخصوص گفتمان «زیارت و زیست مؤمنانه» تدوین شده که متن آن برای اخذ مجوز به سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ارسال شده و امید می‌رود با انتشار آن، این محور راهبردی به‌صورت نظام‌مند در سطح جامعه علمی و دانشگاهی تبیین و پیگیری شود.

محور دیگر، محور «فرش» است که به حوزه صنایع کوچک و بزرگ اختصاص دارد؛ چنان‌که مستحضرید، فرش دستباف و ماشینی استان قم یک برند جهانی محسوب می‌شود؛ از همین رو، انجام پژوهش‌های علمی و آکادمیک در این زمینه بسیار حائز اهمیت است و این موضوع به‌عنوان یکی از محورهای استخراج‌شده، در قالب برنامه‌های پژوهشی بارگذاری شده و عرصه‌های مختلفی را دربرمی‌گیرد؛ از مباحث مدیریتی و بازاریابی گرفته تا موضوعاتی نظیر وسایل تزیینی، ترکیب رنگ‌ها، نوع مواد اولیه، ابزارآلات و سایر مسائل اجتماعی مرتبط با این صنعت. در واقع، این اقدامات کاملاً با دغدغه‌های مقام معظم رهبری و امام شهید همسو است، به‌ویژه در زمینه‌هایی همچون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی.

این مباحث دقیقاً درراستای دغدغه‌های مقام معظم رهبری و امام شهید بوده است؛ همان دغدغه‌هایی که نسبت به شرکت‌های دانش‌بنیان، نوآوری‌ها، ظرفیت‌های بومی مناطق و توجه به اقتصاد مقاومتی مورد تأکید قرار گرفته است.

ساماندهی کارگروه‌های تدوین متون درسی و ایجاد ارتباط مستمر میان این کارگروه‌ها و حوزه علمیه

آگاه: دانشگاه آزاد اسلامی استان قم فراتر از یک نهاد آموزشی برای تبدیل شدن به یک مرکز چندبُعدی چه اقداماتی انجام داده و در این راستا، برنامه دانشگاه برای حفظ این توازن میان «پیشرو بودن در پژوهش‌های تراز اول» و «تعهد به مسئولیت‌های اجتماعی» در سال‌های آتی چیست؟

خیری: در همین راستا، اقدامات دیگری نیز در دانشگاه صورت گرفته است؛ به‌عنوان نمونه، نشریه‌ای به زبان انگلیسی داریم که نخستین شماره از آن تحت عنوان «آینده‌پژوهی و امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف منتشر شده که بخشی از دستاوردهای پژوهشی دانشگاه را شامل می‌شود.

علاوه بر این، توجه به بُعد اجتماعی دانشگاه و موضوع خدمت‌رسانی از اولویت‌های ما بوده است. به‌طور مشخص، امسال نیز همچون سال گذشته، موکب درمانی دانشگاه آزاد اسلامی استان قم در عمود ۵۶۳ مسیر پیاده‌روی اربعین فعالیت داشت.

در این موکب، بیش از ۱۰ نفر از پزشکان فوق‌تخصص و متخصص حضور داشتند و در ساعات شب نیز پرستاران و دانشجویان مقطع دکتری پزشکی، خدمات درمانی لازم را ارائه می‌کردند.

کیفیت بالای این خدمات به‌گونه‌ای بود که از سوی مراجعین و همچنین مقامات کشور عراق، تقدیرنامه‌هایی در پاسخ به این اقدامات دریافت شد.

در حال حاضر نیز با توجه به ازدحام جمعیتی در مشهد مقدس، درخواست شده تا این تیم برای ارائه خدمات در آن منطقه نیز اعزام شوند.

در راستای تداوم این مسیر، از کمک‌های درمانی نهادهایی نظیر هلال‌احمر و سایر سازمان‌های مرتبط بهره گرفته می‌شود. همچنین، اردوهای جهاد سلامت به‌صورت داوطلبانه و تقریباً به‌صورت هفتگی در طول سال برگزار می‌گردد؛ در این اردوها، پزشکان و کادر درمان در اقصی‌نقاط کشور، از مناطق دوردست مانند سیستان و بوشهر گرفته تا شهرها و روستاهای پیرامون استان قم، حضور می‌یابند.

هدف اصلی از این اقدامات، هویت‌سازی است؛ بر این باوریم که دانشگاه باید نیروهایی تربیت کند که نسبت به خدمت‌رسانی به مردم و انجام فعالیت‌های داوطلبانه، دارای هویت و تعهد باشند.

آگاه: درباره ارتباط حوزه و دانشگاه چه اقدامات موثری انجام داده‌اید؟

خیری: درباره ارتباط حوزه و دانشگاه، اقدامات قابل‌توجهی صورت گرفته است. چنانکه می‌دانید، تکامل حضور دانشگاه آزاد اسلامی، با دبیرخانه مرکزی در قم مدیریت می‌شود و به‌صورت کلان کشوری هدایت می‌‌شود.

علاوه بر این، دبیرخانه‌های استانی نیز تشکیل شده و تلاش می‌شود ارتباط میان حوزه و دانشگاه در ابعاد آموزشی، برگزاری همایش‌ها و نشست‌های تخصصی و استفاده از امکانات خبرگزاری‌ها تقویت شود، در این راستا، جلسات مشترکی نیز با حوزه برگزار شده است تا دوستان یکدیگر را بهتر بشناسند و از امکانات طرفین بهره‌برداری کنند.

در همین راستا، جلسات مشترکی نیز با حوزویان برگزار شده تا ضمن آشنایی بیشتر، از امکانات و ظرفیت‌های طرفین به‌طور بهینه استفاده شود.

تلاش بر این است که آن بند چهارم از متن مفصل امام شهید درخصوص «حوزه پیشرو» محقق شود؛ همان جایی که تأکید فرموده‌اند حوزویان با همکاری دانشگاهیان، نظامات اجتماعی را تدوین کنند و در این زمینه، فعالیت‌های مستمری صورت گرفته؛ به‌عنوان نمونه، بنده ۱۲ جلسه دو‌ساعته با حضور تعداد قابل‌توجهی از استادان سراسری برگزار کردم که بیش از ۲۰۰ نفر از اعضای هیئت علمی در آن مشارکت داشتند.

آگاه: ابعاد اجتماعی پژوهش در دانشگاه آزاد اسلامی استان قم شامل تقویت علوم انسانی اسلامی هم می‌شود؟

خیری: بله. درخصوص بُعد اجتماعی و تقویت علوم انسانی اسلامی تلاش‌های ویژه‌ای صورت گرفته تا از پراکندگی اقدامات جلوگیری شود و یکی از اولویت‌های اصلی ما، ساماندهی کارگروه‌های تدوین متون درسی و ایجاد ارتباط مستمر میان این کارگروه‌ها و حوزه علمیه است.

در این راستا تلاش می‌کنیم تا این فعالیت‌ها از مرحله تدوین فراتر رفته و به مرحله عملیاتی و اجرایی برسند و ما با برگزاری جلسات متعدد با معاونت علوم انسانی و نهادهای مرتبط، در پی آن هستیم تا با توجه به ظرفیت‌های منحصربه‌فرد استان قم، ارتباط میان حوزه و دانشگاه را به‌صورت ساختارمند و منسجم مدیریت کنیم.

علاوه بر این، همکاری‌های گسترده‌ای در سایر عرصه‌ها نیز در جریان است؛ ازجمله همکاری با کنگره امنا الرسول (با محوریت شهید حسن نصرالله) که هدف از این تعامل، تقویت فعالیت‌های دانشجویی و استادان درراستای پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی است.

آگاه: در حوزه صنایع سبک و اشتغالزایی در این عرصه که یکی از ظرفیت‌های اصلی استان قم است چه اقداماتی برای تربیت دانشجو و کمک به دولت درراستای حل مسئله انجام داده‌اید؟

خیری: در حوزه صنایع سبک و حمایت از دولت، دانشگاه آزاد اسلامی استان قم گام‌های عملیاتی برداشته و یکی از دستاوردهای برجسته ما، راه‌اندازی آزمایشگاه استاندارد مولکولی حلال است.

این آزمایشگاه که برای راه‌اندازی مجوزهای لازم را دریافت کرده و از امکانات بی‌نظیری برخوردار است می‌تواند در فرآیند نظارت بر کالاهای وارداتی، سلامت و حلال بودن ترکیبات آن‌ها را به‌دقت سنجش کند و این اقدام، نقشی حیاتی در تأمین امنیت غذایی و رعایت ضوابط شرعی ایفا می‌کند.

همچنین درراستای تقویت پیوند میان پژوهش و صنعت، همکاری‌های نزدیکی با دکتر افشاری معاون تحقیقات، فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی در دستورکار قرار دارد.

در حال حاضر، تعداد قابل‌توجهی از هسته‌های علمی و فناوری ما در حال فعالیت هستند؛ برخی از این هسته‌ها به سطح شرکت‌های دانش‌بنیان ارتقاء یافته‌اند و برخی دیگر در مرحله هسته‌های فناور قرار دارند.

هدف ما این است که با صبوری و برنامه‌ریزی مستمر، این ابتکارات و خلّاقیت‌ها را تقویت کرده و آن‌ها را به‌طور کامل به زنجیره صنعت ملحق کنیم تا خروجی‌های پژوهشی، به‌صورت کاربردی در خدمت جامعه قرار گیرند.

مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان قم هسته‌های فناور متعددی است که خدمات لازم را ارائه می‌کنند و در خدمت جامعه هستند تا باری از دوش دولت بردارد.

انتهای خبر/268360/