وزارت بهداشت سند اخلاقی هوش مصنوعی را برای اجرا در دانشگاه‌های کشور ابلاغ می‌کند

آیین محمدی، پزشک و متخصص آموزش پزشکی و مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آگاه، با اشاره به روند آموزش هوش مصنوعی در حوزه‌های پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی تهران، اظهار کرد: آموزش هوش مصنوعی در رشته‌های گروه علوم پزشکی مدت‌هاست که در همه دنیا آغاز شده است و محتوایی که در حوزه هوش مصنوعی در علوم پزشکی آموزش داده می‌شود، تقریباً با سایر رشته‌ها متفاوت است.

وی افزود: متخصصان علوم پزشکی مانند پزشکان، پرستاران و سایر گروه‌های تخصصی، الزاماً نیازی به دانستن مسائل فنی و کدنویسی ندارند؛ بلکه باید نحوه استفاده صحیح از هوش مصنوعی، چگونگی اعتماد به آن، شیوه حفظ محرمانگی اطلاعات بیمار و همچنین خطا‌ها و خطرات استفاده از هوش مصنوعی را بدانند.

محمدی ادامه داد: هر دانشگاه متناسب با شرایط خود، این موضوعات را در برنامه آموزشی گنجانده است. برخی دانشگاه‌ها واحد درسی مستقل برای هوش مصنوعی تعریف کرده‌اند و برخی دیگر این آموزش‌ها را به صورت کارگاهی ارائه می‌کنند.

سه اقدام دانشگاه علوم پزشکی تهران برای آموزش هوش مصنوعی

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره اقدامات این دانشگاه گفت: دانشگاه علوم پزشکی تهران در این زمینه سه اقدام اصلی انجام داده است.

وی توضیح داد: نخستین اقدام، ارائه یک درس انتخابی با عنوان «هوش مصنوعی برای همه دانشجویان» است. این درس یک واحدی است و هر دانشجویی که علاقه‌مند باشد می‌تواند در آن شرکت کند. در این درس، بخش‌های مختلف مورد نیاز در حوزه هوش مصنوعی در علوم پزشکی به دانشجویان آموزش داده می‌شود.

محمدی افزود: اقدام دوم مربوط به درسی با عنوان «تکنولوژی آموزشی» است که از گذشته به دانشجویان پزشکی ارائه می‌شد. محتوای این درس را به طور کامل به‌روزرسانی کرده‌ایم و آخرین فناوری‌های نوین موجود را نیز در آن آموزش می‌دهیم.

وی ادامه داد: بخش سوم نیز برگزاری کارگاه‌های مختلف است. این کارگاه‌ها به صورت متعدد برای اعضای هیئت علمی و دانشجویان برگزار می‌شود و آموزش‌های مرتبط با هوش مصنوعی در این قالب نیز ارائه می‌شود.

تأکید وزارت بهداشت بر گنجاندن هوش مصنوعی در برنامه‌های درسی

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به سیاست وزارت بهداشت در این زمینه گفت: در وزارت بهداشت، تقریباً برای اکثر رشته‌ها در بازبینی و بازنگری برنامه‌های درسی و کوریکولوم‌ها تأکید شده است که بخش‌های مرتبط با هوش مصنوعی نیز در برنامه‌های آموزشی گنجانده شود.

وی افزود: به این معنا که در هر رشته و هر درسی که ارائه می‌شود، موارد مرتبط با هوش مصنوعی نیز تا حد امکان به محتوای آموزشی اضافه شود.

محمدی با بیان اینکه این روند هنوز در همه رشته‌ها به طور کامل اجرا نشده است، گفت: اجرای این موضوع کار سختی است و بسیاری از دانشگاه‌ها نیز ممکن است متخصص لازم برای ارائه این آموزش‌ها را در اختیار نداشته باشند؛ بنابراین این روند به تدریج در حال پیشرفت است.

تدوین آیین‌نامه اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمدی در ادامه درباره نحوه رعایت ملاحظات اخلاقی در استفاده دانشجویان و اعضای هیئت علمی از هوش مصنوعی، اظهار کرد: می‌توانم بگویم مهم‌ترین و اولین اصل استفاده از هوش مصنوعی در علوم پزشکی، رعایت اصول اخلاقی است.

وی افزود: در دانشگاه علوم پزشکی تهران، کمیته اجرایی هوش مصنوعی تشکیل شده است و ما با بررسی عملکرد بیش از ۴۰ دانشگاه معتبر در سطح دنیا و کشور‌های مختلف، اصول اخلاقی استفاده آکادمیک از هوش مصنوعی را در قالب یک آیین‌نامه تدوین کردیم.

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: این آیین‌نامه در دو بخش تدوین شده است؛ یک بخش، شیوه‌نامه‌ای حدود چهار تا پنج صفحه‌ای است و بخش دیگر، راهنمای این شیوه‌نامه است که حدود ۱۷ تا ۱۸ صفحه دارد.

وی گفت: این مجموعه در هیئت‌رئیسه دانشگاه مصوب و سپس در دانشگاه ابلاغ شد و در آن، استفاده‌های مجاز و غیرمجاز از هوش مصنوعی به تفکیک سه گروه به طور کامل تشریح شده است.

محمدی افزود: این سه گروه شامل آموزشگران یا مدرسان، دانشجویان و پژوهشگران است. این آیین‌نامه را ابلاغ کردیم و با توجه به کامل بودن آن، توسط معاونت آموزشی وزارت بهداشت نیز برای دانشگاه‌های سراسر کشور ارسال شد؛ با این حال، این آیین‌نامه همچنان مبنای عملکرد ما در دانشگاه علوم پزشکی تهران است.

افزایش استفاده از هوش مصنوعی در پایان‌نامه‌ها و مقالات

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره افزایش استفاده از هوش مصنوعی در مقالات، پایان‌نامه‌ها و تکالیف دانشجویان، گفت: استفاده از هوش مصنوعی و حتی کپی از محتوای تولیدشده توسط این فناوری، نه فقط در ایران بلکه در همه دنیا بسیار افزایش پیدا کرده است.

وی افزود: راه‌حلی که برای این موضوع در نظر گرفته‌ایم این است که پیش از انجام هر اقدامی، از نوشتن پایان‌نامه و مقاله گرفته تا انجام تکالیف کلاسی، مسئول مربوطه باید میزان و نحوه استفاده از هوش مصنوعی را به صورت کامل و شفاف برای دانشجو مشخص کند.

محمدی توضیح داد: برای مثال، در مورد پایان‌نامه باید مشخص شود که دانشجو در چه قسمت‌هایی می‌تواند از هوش مصنوعی کمک بگیرد و در چه قسمت‌هایی اجازه استفاده از آن را ندارد.

وی ادامه داد: برای نمونه، در بررسی مقالات می‌توان اعلام کرد که دانشجو مجاز است خلاصه‌سازی مقالات را با استفاده از هوش مصنوعی انجام دهد، اما باید این موضوع را اعلام کند و نسخه هوش مصنوعی مورد استفاده را نیز مشخص کند.

مسئولیت نهایی استفاده از هوش مصنوعی بر عهده کاربر است

محمدی با تأکید بر مسئولیت فرد در استفاده از هوش مصنوعی گفت: دانشجو، استاد یا هر فرد دیگری که از هوش مصنوعی استفاده می‌کند، باید دو موضوع را در نظر داشته باشد.

وی افزود: نخست اینکه در نهایت مسئولیت کار با خود فرد است. اگر اشتباهی رخ دهد، نمی‌توان مسئولیت را متوجه هوش مصنوعی کرد.

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران، تصریح کرد: برای مثال، اگر یک پزشک درباره درمان بیمار با هوش مصنوعی مشورت کند و بر اساس آن اقدام درمانی انجام دهد و بیمار دچار مشکل شود، این موضوع هیچ توجیهی ندارد که پزشک بگوید «هوش مصنوعی این را گفته بود». مسئولیت به طور کامل بر عهده پزشک است.

وی ادامه داد: در حوزه آموزش نیز همین مسئله وجود دارد و فرد باید مسئولیت استفاده‌ای را که از هوش مصنوعی کرده است، بپذیرد.

ضرورت اعلام شفاف استفاده از هوش مصنوعی

محمدی دومین اصل را شفافیت در استفاده از هوش مصنوعی دانست و گفت: فرد باید به طور شفاف اعلام کند که از هوش مصنوعی استفاده کرده است.

وی توضیح داد: برای مثال، اگر استاد یا دانشجو در یک اسلاید، تصویری را ارائه می‌کند، باید مشخص کند که این تصویر با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است و نسخه هوش مصنوعی مورد استفاده را نیز اعلام کند.

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود: این موضوع باید به صورت کاملاً شفاف توضیح داده شود. البته فرهنگ استفاده صحیح و شفاف از هوش مصنوعی به تدریج در حال جا افتادن است.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر همچنان موارد زیادی می‌بینیم که دانشجو از هوش مصنوعی استفاده کرده، اما آن را اعلام نمی‌کند و ممکن است حتی بسیاری از افراد نیز متوجه این موضوع نشوند؛ به‌ویژه اگر تجربه کافی در تشخیص محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی نداشته باشند.

محمدی گفت: این فرهنگ در حال حاضر نه فقط در ایران، بلکه در کل دنیا به تدریج در حال شکل‌گیری و نهادینه شدن است.

دانشگاه علوم پزشکی تهران از دانشگاه‌های پیشرو در توسعه هوش مصنوعی

وی افزود: دانشگاه علوم پزشکی تهران با ساختاری که ایجاد کرده و سازوکاری که برای توسعه هوش مصنوعی در نظر گرفته است، می‌توان گفت در میان دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور پیشرو است.

مسئول توسعه هوش مصنوعی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ادامه داد: در کمیته هوش مصنوعی دانشگاه، متخصصان هوش مصنوعی از بسیاری از دانشگاه‌های کشور، چه دانشگاه‌های زیرمجموعه وزارت علوم و چه وزارت بهداشت، حضور دارند و ما آیین‌نامه‌ها، قوانین و مقررات متعددی را در این حوزه تدوین کرده‌ایم.

وی همچنین به تدوین کد‌های اخلاقی هوش مصنوعی در سطح ملی اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که در سطح وزارتخانه در حال ابلاغ است، کد‌های اخلاقی هوش مصنوعی است که در قالب یک مستند حدود ۱۰۰ صفحه‌ای تدوین شده است.

محمدی خاطرنشان کرد: این سند در سه دانشگاه اجرا شده و کمیته ملی اخلاق نیز آن را تصویب کرده است و به‌زودی از سوی وزارت بهداشت برای اجرا در سراسر کشور ابلاغ خواهد شد.

انتهای خبر/268556/