آموزش؛ اولویت مغفول مانده در نظام سلامت/ تحول نوین آموزش پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی ایران

دکتر شباهنگ جعفرنژاد معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در گفت‌و‌گو با خبرنگار آگاه، به طرح‌های نوین آموزشی این دانشگاه اشاره کرد و از بهره‌گیری از ابزار‌های پیشرفته‌ای همچون «اسکیل‌لب (Skill Lab)» مرکز مهارت‌های بالینی، «سیمولیشن هاسپیتال (Simulation Hospital)» بیمارستان شبیه‌سازی‌شده، «استودیو آکوستیک (Acoustic Studio)» استودیوی تولید محتوای آموزشی و هوش مصنوعی در ساماندهی آزمون‌ها خبر داد.

وی با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی ایران در حوزه فناوری‌های آموزشی گام‌های مؤثری برداشته است، تصریح کرد: در مرکز مطالعات دانشگاه، دو حوزه تکنولوژی آموزشی را فعالانه دنبال می‌کنیم. نخست «skill lab» که مرکز مهارت‌های بالینی است و دانشجویان پزشکی، پرستاری و توانبخشی در آن آموزش‌های عملی مبتنی بر پروسیجر (Procedure) را فرا می‌گیرند. به این معنا که هر مهارت بالینی به صورت گام‌به‌گام و بر اساس روش‌های استاندارد علمی به دانشجویان آموزش داده می‌شود. برای مثال، نحوه صحیح بخیه‌زدن، روش درست احیای قلبی-ریوی (CPR)، نحوه لوله‌گذاری تراشه، روش معاینه استاندارد بیمار و سایر اقدامات بالینی، ابتدا به صورت نظری آموزش داده می‌شود، سپس دانشجویان روی مولاژ‌های آموزشی تمرین می‌کنند و در نهایت با اطمینان کامل وارد عرصه بالین و مواجهه با بیمار واقعی می‌شوند. دوم «simulation hospital» که بیمارستانی شبیه‌سازی‌شده با امکاناتی همچون اتاق لیبر، اتاق احیا، مولاژ‌های آموزشی و تجهیزات پیشرفته است و دانشجویان پیش از ورود به محیط واقعی، مهارت‌های خود را در این فضا تمرین می‌کنند.

جعفرنژاد همچنین به استودیو آکوستیک این دانشگاه اشاره کرد و گفت: این استودیو با تجهیزات روز، فضایی برای تولید محتوای آموزشی توسط اساتید بالینی فراهم کرده است.

آموزش‌های مبتنی بر فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی

معاون آموزشی دانشگاه در ادامه به تشریح آموزش‌های مبتنی بر فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی پرداخت و اظهار داشت: تکنولوژی آموزشی به دو دسته تقسیم می‌شود؛ یک بخش آن وابسته به ابزار و وسایل است که امروزه با استفاده از مانکن‌های هوشمند در اختیار دانشگاه قرار گرفته است. برای مثال، وقتی دانشجو به مانکنی که آریتمی دارد شوک می‌دهد، اگر شوک را درست انجام دهد، ریتم آن به ریتم پایه هوشمند برمی‌گردد، اما اگر اشتباه شوک بدهد، ریتم به سمت ریتم غیرقابل حیات می‌رود. این یکی از طرح‌هایی است که بر اساس تکنولوژی‌های نوین در بیمارستان شبیه‌سازی‌شده ما اجرا می‌شود.

وی افزود: برخی از این ابزارها، هدایت‌گر هستند؛ یعنی روش غلط را مانع می‌شوند و آن را بلاک می‌کنند و فقط روش درست را اجازه می‌دهند پیش برود.

جعفرنژاد با اشاره به دوربین‌های XR در این دانشگاه، تصریح کرد: این دوربین‌ها تلفیقی از هوش مصنوعی با تکنولوژی هستند؛ به این صورت که سناریویی داده‌پردازی‌شده به دانشجو ارائه می‌شود. مثلاً شما سناریوی تشنج یک فرد در خیابان را برای دانشجو طراحی می‌کنید و روش درست احیا و رویکرد استاندارد (Approach) را به او آموزش می‌دهید. اگر دانشجو در مسیر درست پیش برود، برنامه آموزشی ادامه پیدا می‌کند، اما اگر مسیر را اشتباه برود، آموزش متوقف می‌شود. این روش هم به عنوان آزمونگر، یادگیری را ارزیابی می‌کند و هم دانشجو را برای مواجهه با بیمار واقعی آماده می‌سازد.

هوش مصنوعی و گیمیفیکیشن؛ روشی نوین برای ارزیابی عملکرد دانشجویان پزشکی

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به بهره‌گیری از متود گیمیفیکیشن در بیمارستان شبیه‌سازی‌شده این دانشگاه، از طراحی سناریو‌های بالینی به شکل بازی‌های تعاملی خبر داد و گفت: بر اساس آموزه‌های نوین آموزشی، گیمیفیکیشن را به عنوان یکی از روش‌های مؤثر در آموزش پزشکی ایجاد کرده‌ایم. سناریو‌های احتمالی که دانشجویان در آینده حرفه‌ای خود با آن مواجه خواهند شد، به شکل بازی‌های گروهی طراحی شده‌اند و هوش مصنوعی نیز به تدریج به این بازی‌ها مدل می‌دهد.

وی با تشریح یک سناریوی عملیاتی، افزود: برای مثال، سناریوی برق‌گرفتگی یک فرد در خیابان را طراحی کرده‌ایم. در این سناریو، چندین تیم از دانشجویان برای احیای فرد مصدوم وارد عمل می‌شوند. هر تیم علاوه بر انجام اقدامات درمانی، نقش ناظر را نیز ایفا کرده و عملکرد سایر تیم‌ها را ثبت و تحلیل می‌کند.

جعفرنژاد با اشاره به نقش هوش مصنوعی در این فرآیند، تصریح کرد: سیستم هوش مصنوعی با استفاده از دوربین‌ها، عملکرد تمامی تیم‌ها و تک‌تک دانشجویان را پایش و تحلیل می‌کند. در پایان، این سیستم با ارائه گزارش «دی‌بریف» (Debrief)، نقاط قوت و ضعف هر تیم و هر فرد را به صورت دقیق شناسایی کرده و در نهایت، گروه برنده را معرفی می‌کند.

معاون آموزشی دانشگاه در پایان تأکید کرد: این روش‌ها نمونه‌های عینی از بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در آموزش پزشکی هستند که دانشگاه علوم پزشکی ایران با اجرای آنها، گام‌های مؤثری در جهت ارتقای کیفیت آموزش بالینی برداشته است.

محتوا‌سازی بالینی با استودیو آکوستیک؛ گامی مؤثر در ارتقای کیفیت آموزش پزشکی

جعفرنژاد در ادامه به فعالیت‌های استودیو آکوستیک اشاره کرد و گفت: در این استودیو، محتوا‌های آموزشی در حوزه‌های بالینی تولید می‌شود. برای مثال، در طب اورژانس، نحوه برخورد با بیمار تصادفی، چه در صحنه تصادف و چه در بیمارستان، به صورت فیلم‌برداری و بارگذاری در اختیار دانشجویان قرار می‌گیرد تا رویکرد استاندارد را بیاموزند.

چالش‌های پیش‌روی تحول آموزش پزشکی؛ کمبود بودجه و اولویت پایین آموزش در نظام سلامت

معاون آموزشی دانشگاه در ادامه به چالش‌های پیش‌رو اشاره کرد و اظهار داشت: با وجود طرح‌های مثبت آموزشی مبتنی بر فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، کمبود‌هایی وجود دارد که باید به آن توجه شود. بودجه لازم باید به دانشگاه‌ها اختصاص یابد، چراکه بسیاری از امکانات موجود، حاصل خرید‌های گذشته است. برای نمونه، هزینه یک مانکن هوشمند که قبلاً ۲ میلیون تومان بود، امروز به ۲۵۰ میلیون تومان رسیده است.

معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در پایان با انتقاد از جایگاه آموزش در نظام سلامت کشور تأکید کرد: متأسفانه در جلسات حاکمیتی بزرگ، آموزش آخرین اولویت است. در حالی که بحث بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی در اولویت قرار دارند و آموزش به حاشیه رانده می‌شود. این نگاه باید از سطح وزیر، رئیس‌جمهور و دانشگاه‌ها تغییر کند و به آموزش به عنوان یک اولویت اساسی نگاه شود. هرچند در دانشگاه‌های سطح یک علوم پزشکی این نگاه مثبت وجود دارد، اما این تغییر باید به شکل کلی در کشور ایجاد شود.

انتهای خبر/268983/