مشکلات ارزی کیفیت خدمات آزمایشگاهی را تهدید می‌کند؛ هشدار پاتولوژیست‌ها درباره سکو‌های نمونه‌گیری آنلاین

به گزارش خبرنگار آگاه، نشست خبری بیست‌وهشتمین همایش بین‌المللی آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاه ایران ظهر روز دوشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد و مسئولان و اعضای انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران در این نشست ضمن تشریح برنامه‌های این همایش، درباره مشکلات اقتصادی و ارزی آزمایشگاه‌ها، تأخیر در پرداخت مطالبات بیمه‌ای، افزایش هزینه تجهیزات و کیت‌های آزمایشگاهی، وضعیت ماندگاری متخصصان جوان و همچنین فعالیت سکو‌های آنلاین نمونه‌گیری و خطرات احتمالی آن برای کیفیت خدمات آزمایشگاهی هشدار دادند.

برگزاری بیست‌وهشتمین همایش بین‌المللی آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاه ایران

مهران قهرمانی، دبیر علمی انجمن آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاه ایران و دبیر اجرایی بیست‌وهشتمین کنگره آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاهی ایران، در این نشست اظهار کرد: من دکتر قهرمانی هستم، دبیر انجمن پاتولوژی و دبیر اجرایی کنگره سال ۱۴۰۵ آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاهی ایران که از پنجم تا هشتم آبان‌ماه برگزار می‌شود.

وی افزود: اطلاع‌رسانی عمومی در خصوص این کنگره را انجام می‌دهیم. این کنگره با محوریت تمامی حوزه‌های آزمایشگاهی برگزار می‌شود؛ چه در حوزه کلینیکال پاتولوژی یا همان آزمایشگاه بالینی، چه در زمینه سرجیکال پاتولوژی، آزمایشگاه تشریحی و پاتولوژی و همچنین ژنتیک.

قهرمانی ادامه داد: در این دوره با نگاه به فناوری‌های جدید و هوش مصنوعی برنامه‌ریزی شده است. کنگره چهار امتیاز بازآموزی دارد و جامعه هدف ما علاوه بر همکاران محترم پاتولوژیست، تمامی گروه‌های آزمایشگاهی و همکاران متخصص بالینی هستند.

وی گفت: در کنگره امسال که در چهار روز برنامه‌ریزی شده، پنل‌های بین‌رشته‌ای مشترک با دید پزشکی فردمحور و پاتولوژی فردمحور و با تکیه بر دیجیتال پاتولوژی و هوش مصنوعی برگزار خواهد شد.

دبیر علمی انجمن آسیب‌شناسی ایران خاطرنشان کرد: در حاشیه این کنگره نمایشگاه بسیار بزرگی داریم که بیش از ۱۲۷ شرکت در آن شرکت خواهند داشت و نمایشگاه را در فضای نمایشگاهی ایران و در یک فضای بسیار عالی برگزار خواهیم کرد.

قهرمانی اضافه کرد: در حاشیه کنگره نیز چهار جشنواره برگزار می‌شود؛ جشنواره اساتید محترم دکتر دبیری و دکتر بهادری با رویکرد تقدیر از نخبگان پاتولوژی، جشنواره ایمنی زیستی در محیط آزمایشگاه، جشنواره فرهنگی، هنری و ورزشی حوزه پاتولوژی و جشنواره دستیاران یا رزیدنت‌های پاتولوژی.

۷۰ درصد تشخیص‌ها به آزمایشگاه وابسته است

محمدرضا امینی‌فرد، رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران و عضو شورای عالی سازمان نظام پزشکی، در ادامه این نشست گفت: من دکتر محمدرضا امینی‌فرد، رئیس انجمن آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاهی ایران و عضو شورای عالی سازمان پزشکی و نماینده آزمایشگاهیان در شورای عالی هستم.

وی با اشاره به جایگاه آزمایشگاه و پاتولوژی در نظام تشخیص اظهار کرد: جایگاه آزمایشگاه پاتولوژی در اجزای مختلف تشخیصی، چه تشریحی و چه آزمایشگاهی، بسیار مهم و تأثیرگذار است؛ به‌طوری که ۷۰ درصد تشخیص‌ها و پیگیری درمان در حوزه آزمایشگاه است و بیش از ۹۰ درصد تشخیص‌های تشریحی تأیید می‌شود.

امینی‌فرد افزود: به این دلیل، پاتولوژی را علم بسیار فراگیر و مهمی می‌دانیم و نقشی که برای آن قائل هستیم، نقشی است که می‌تواند در تشخیص‌های بالینی و پیگیری درمان و حتی در طول زمان نقش اساسی داشته باشد.

افزایش چندبرابری هزینه‌های آزمایشگاه‌ها

رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران درباره مشکلات آزمایشگاه‌ها گفت: مشکلاتی که در حوزه آزمایشگاهی وجود دارد، متأثر از وضعیت عمومی کشور است، ولی اینجا مسائل چند برابر می‌شود.

وی ادامه داد: اتفاقی که در طول یک سال اخیر افتاده، تغییر ارز بوده است. ارز ۴ هزار و ۲۰۰ تومانی را تبدیل به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی کردند، بدون اینکه تفاوت ارزی را بدهند یا هزینه‌ها را تخمین بزنند و تعرفه واقعی کنند.

امینی‌فرد گفت: ما با شرایطی روبه‌رو هستیم که هزینه‌ها یک دفعه هفت، هشت برابر شده و ۴۰ درصد تأثیر می‌گذارد. تعداد آزمایشگاه‌هایی که تعطیل می‌کنند و کیفیت کار که پایین می‌آید، همین موضوع را تأیید می‌کند.

وی افزود: در حال حاضر در کشور بسیاری از آزمایشگاه‌ها از لحاظ اقتصادی امکان ادامه کار ندارند. این بزرگ‌ترین مشکلی است که در کنار تغییر قیمت ارز و تورم عمومی کشور، مشکل اساسی ایجاد کرده است.

رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران ادامه داد: علیرغم همین مشکلات و اینکه هزینه‌ها چند برابر شده، آزمایشگاه‌ها با همان تعرفه ثابتی که ابتدای سال یا پایان سال قبل دولت تعیین می‌کند و کاملاً غیرواقعی است، به کار خود ادامه می‌دهند. این مسئله توان اقتصادی آزمایشگاه را کاملاً تحلیل می‌برد و مشکل ایجاد می‌کند.

تأخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات آزمایشگاه‌ها

امینی‌فرد یکی دیگر از مشکلات آزمایشگاه‌ها را مربوط به شرکت‌ها و سازمان‌های بیمه‌گر دانست و گفت: شرکت‌ها و سازمان‌های بیمه‌گر با تأخیر پرداخت می‌کنند و هر روز آزمایش‌هایی که تحت پوشش قرار می‌دهند کمتر می‌شود، اما همان پولی که حداقل وجود دارد نیز با فاصله پرداخت می‌شود و این مسئله مشکلات را به شدت تشدید می‌کند.

وی اظهار کرد: درخواست ما از دولت این است که قیمت واقعی آزمایشات را مشخص کنند و بر اساس آن، دولت به عنوان متولی به تکلیف قانونی خود عمل کند.

امینی‌فرد توضیح داد: تکلیف دولت این است که ۷۰ درصد قیمت واقعی خدمات را پرداخت کند تا هزینه از جیب مردم پرداخت نشود. قیمت‌ها هرچند نسبت به قیمت واقعی بسیار پایین است، اما مردم توان پرداخت آن را ندارند و وظیفه دولت هم هست.

وی افزود: تا به الان دولت این وظیفه حاکمیتی را به گردن ما انداخته که این کار را انجام دهیم، در حالی که ما توان آن را نداریم.

هزینه تجهیزات آزمایشگاهی چند برابر شده است

رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران گفت: دستگاه آزمایشگاهی که دو میلیارد تومان بوده، ۱۸ میلیارد و ۲۰ میلیارد تومان شده است. دستگاهی که پنج میلیون تومان خریداری می‌شد، به اعداد ۲۰ و ۲۲ میلیون تومان رسیده است و تعرفه هم تغییری متناسب با این هزینه‌ها نکرده است.

وی تأکید کرد: از نظر دفاع از سلامت مردم و حقوق مردم، خواهش ما این است که دولت به این بخش توجه کند؛ هم قیمت‌ها را واقعی کند تا آزمایشگاه‌ها و مراکز تشخیصی و پاتولوژی امکان ادامه حیات داشته باشند و هم پوشش بیمه را افزایش دهد.

ضرورت حمایت از متخصصان جوان پاتولوژی

امینی‌فرد در بخش دیگری از سخنان خود درباره وضعیت کارانه و پرداخت حقوق متخصصان گفت: رشته پاتولوژی رشته بسیار مهمی است. کسانی که این تخصص را می‌گیرند، یکی از سخت‌ترین تخصص‌ها را در زمینه امتحانات پشت سر می‌گذارند.

وی افزود: در حال حاضر به دلیل فارغ‌التحصیل شدن متخصصان، شاید بیش از حد متخصص داشته باشیم و در دورترین نقاط، متخصص داریم که هم تشخیص سرطان را انجام می‌دهد و هم کار آزمایشگاه را انجام می‌دهد.

امینی‌فرد ادامه داد:، اما پرداختی به متخصصان پاتولوژی نسبت به برخی دیگر از گروه‌های جراحی و بیهوشی بسیار پایین‌تر است؛ در حالی که مسئولیتی که ما داریم، بسیار سنگین است.

وی گفت: یک تشخیص ممکن است تا ۱۰ سال حداقل فرد را گرفتار کند؛ بنابراین متخصص باید بتواند از تشخیص خود دفاع کند.

رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران تأکید کرد: خواهش ما این است که برای ماندگاری پزشکان جوان پاتولوژیست، پرداختی‌ها، کارانه و مزایایی که داده می‌شود به شکلی از سوی دولت جبران شود. وزارت بهداشت برای دیگر همکاران پزشک این کار را انجام می‌دهد، اما برای ما انجام نشده است.

وی افزود: به‌گونه‌ای که دریافتی یک متخصص پاتولوژی با این همه درس خواندن، از خیلی از کارشناسان بیمارستان کمتر است.

امینی‌فرد گفت: این موردی است که مایلیم توجه وزیر بهداشت و مسئولان مربوطه به آن جلب شود. اینکه چهار آزمایشگاه بزرگ در تهران درآمد بالایی دارند، ربطی به متخصصی که به نقطه صفر مرزی می‌رود و در ایرانشهر خدمت می‌کند ندارد.

وی ادامه داد: یک متخصص در آن مناطق با دریافتی محدود خدمت می‌کند و حتی ممکن است هزینه یک بلیت هواپیما بخش قابل توجهی از درآمد او باشد.

کیفیت آزمایشگاه نیازمند سرمایه‌گذاری است

رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران در پاسخ به موضوع کنترل کیفیت گفت: قطعاً هرچه در کنترل کیفیت و کیفیت سرمایه‌گذاری کنید، در صحت آزمایش تأثیر دارد.

وی افزود: آزمایشگاهی که دستگاهی با قیمت ۲۰ میلیارد تومان تهیه می‌کند با آزمایشگاهی که تجهیزات ارزان‌تر می‌گذارد، متفاوت است. همچنین آزمایشگاهی که یک متخصص فنی و دستگاه‌های مجهز دارد با آزمایشگاهی که به شکل تعاونی ایجاد شده و چند کارشناس در آن فعالیت می‌کنند، متفاوت است.

امینی‌فرد اظهار کرد: درخواست ما این است که وزارت بهداشت در جهت صیانت از سلامت مردم، از آزمایشگاه‌هایی که با کیفیت کار می‌کنند حمایت کند.

وی گفت: هرچقدر در حوزه آزمایشگاه سرمایه‌گذاری کنیم، این سرمایه‌گذاری برای سلامت مردم است. برای مثال اگر قند خون به‌درستی کنترل نشود و کیت مناسب وجود نداشته باشد، قند به‌خوبی کنترل نمی‌شود و فرد با مشکلاتی مواجه خواهد شد و ممکن است هزینه‌هایی چندین برابر هزینه اولیه آزمایش و دارو ایجاد شود.

امینی‌فرد تأکید کرد: خواهش ما این است که میزان درصد پرداختی به آزمایشگاه‌ها و هزینه‌های آزمایشگاهی بیشتر شود. اکنون سهم آزمایشگاه از هزینه‌های سلامت حدود سه تا پنج درصد یا چهار درصد است.

وی ادامه داد: اگر تشخیص بهتر شود، میزان مصرف دارو و بستری نیز می‌تواند کاهش پیدا کند و این علاوه بر اینکه به نفع مردم است، به سود شرکت‌های بیمه و دولت نیز خواهد بود.

افزایش تعداد آزمایشگاه‌های در معرض تعطیلی

امینی‌فرد در پاسخ به پرسشی درباره تعداد آزمایشگاه‌های در معرض تعطیلی گفت: بررسی اجازه تأسیس و تعطیلی آزمایشگاه‌ها بر عهده مراجع مربوط است.

وی افزود: یک آزمایشگاه متوسط در کشور و به‌خصوص در شهر تهران، میلیارد‌ها تومان ارزش دارد و تجهیزات آن ده‌ها میلیارد تومان هزینه می‌خواهد. این پول چگونه باید برگردد وقتی هیچ چیز متناسب نیست؟

امینی‌فرد ادامه داد: حقوق را بالا برده‌اند و حق بیمه نیز دو برابر شده است. هزینه سرویس دستگاه آزمایشگاه یک دفعه ۶۰ درصد افزایش پیدا کرده و کیت پنج برابر شده است، در حالی که تعرفه متناسب با این افزایش‌ها رشد نکرده است.

وی گفت: اگر ۴۰ درصد افزایش هزینه بود، شاید اعتراض نمی‌کردیم، اما اکنون افزایش هزینه‌ها به چند صد درصد رسیده و آزمایشگاه‌ها از نقطه سربه‌سر عبور کرده و وارد زیان‌دهی شده‌اند.

 هشدار درباره نمونه‌گیری در منزل و سکو‌های آنلاین

در این بخش تأکید شد: بیشترین میزان خطای آزمایشگاهی در دوره پیش از آزمایش اتفاق می‌افتد؛ یعنی مرحله‌ای که نمونه‌گیری و شرایط انتقال نمونه انجام می‌شود.

سخنرانان با اشاره به نمونه‌گیری در منزل اظهار کردند: فردی که به خانه مراجعه می‌کند و نمونه می‌گیرد، باید شرایط و استاندارد‌های لازم را رعایت کند؛ زیرا در غیر این صورت، خطا می‌تواند ایجاد شود و تبعات انتظامی نیز داشته باشد.

آگاهن تأکید کردند: اگر فردی آزمایش می‌دهد، باید فرد فنی و مسئول مربوطه پاسخگوی فرآیند باشد.

در ادامه هشدار داده شد که فعالیت برخی افراد و سکو‌های آنلاین می‌تواند به نوعی سوداگری و تجارت با سلامت مردم تبدیل شود و از مردم خواسته شد نسبت به این موضوع توجه داشته باشند.

نمونه‌گیری و انتقال نمونه باید استاندارد باشد

در ادامه توضیح داده شد: در تشخیص پزشکی، بیمار ابتدا به پزشک مراجعه می‌کند، پزشک شرح حال می‌گیرد و معاینه می‌کند و با توجه به شرح حال و معاینه بالینی، آزمایش یا تصویربرداری درخواست می‌شود.

سخنرانان افزودند: بیمار به آزمایشگاه مراجعه می‌کند و شرایط مشخصی باید وجود داشته باشد. برای مثال اگر بیمار نمونه ادرار خود را بیاورد، پرسنل آزمایشگاه باید در اسرع وقت آزمایش را انجام دهند. اگر نمونه ادرار مدت زیادی در گوشه آزمایشگاه بماند و بعداً فرد دیگری آن را بررسی کند، نتیجه می‌تواند نادرست باشد.

همچنین درباره نمونه خون توضیح داده شد: اگر از بیمار خون گرفته شود و سرم در اسرع وقت جدا نشود، برخی آگاهلیت‌ها تغییر می‌کنند و مقادیر موادی مانند سدیم و پتاسیم ممکن است بالا یا پایین شود.

انتقاد از قیمت‌گیری آزمایش از سکو‌های آنلاین

در این نشست با انتقاد از برخی سکو‌های آنلاین عنوان شد: در مواردی بیمار نسخه دارد یا حتی بدون نسخه از طریق اینترنت درخواست می‌دهد و فردی به منزل او مراجعه و نمونه‌گیری می‌کند.

سخنرانان پرسیدند: آیا نمونه‌گیری استاندارد انجام شده است؟ آیا فرد نمونه‌گیر صلاحیت لازم را دارد؟ اگر هنگام نمونه‌گیری بیمار دچار شوک شود، آیا در منزل شرایط احیای بیمار وجود دارد؟

در ادامه گفته شد: نمونه پس از جمع‌آوری ممکن است میان آزمایشگاه‌های مختلف جابه‌جا شود و حتی قیمت‌گیری شود که کدام آزمایشگاه ارزان‌تر انجام می‌دهد.

سخنرانان این وضعیت را نگران‌کننده دانستند و گفتند: نمونه‌ای که در شرایط نامناسب و با تأخیر منتقل شود، ممکن است دیگر برای انجام آزمایش مناسب نباشد.

انتقاد از فعالیت نمونه‌گیری در برخی سکو‌های اینترنتی

در ادامه نشست گفته شد: در برخی موارد، افراد در سکو‌های اینترنتی برای نمونه‌گیری تبلیغ می‌کنند و حتی شماره تلفن برای نمونه‌گیری در منزل قرار می‌دهند.

سخنرانان تأکید کردند: فرد نمونه‌گیری می‌کند و سپس نمونه را به آزمایشگاهی می‌برد که ارزان‌تر آزمایش را انجام می‌دهد و این مسئله ارتباطی با کیفیت ندارد.

آگاهن افزودند: تسهیل کسب‌وکار خوب است، اما نه به قیمت آسیب زدن به نظام ارائه خدمات آزمایشگاهی.

آزمایشگاه فقط محل تولید عدد نیست

در ادامه تأکید شد: آزمایشگاه یک کارخانه تولید عدد نیست که از یک طرف نمونه‌های ادرار، مدفوع و خون وارد شود و از طرف دیگر یک عدد بیرون بیاید.

سخنرانان توضیح دادند: عددی که در آزمایشگاه تولید می‌شود باید با وضعیت بالینی بیمار و شرح حال مختصری که هنگام پذیرش گرفته شده، انطباق داشته باشد.

وی افزود: اگر نتیجه با وضعیت بیمار مطابقت نداشته باشد، آزمایشگاه‌هایی که مسئول فنی آنها پزشک متخصص پاتولوژی است، می‌توانند نتیجه را رد کنند و در صورت نیاز حتی نمونه‌گیری را تکرار کنند.

اهمیت نقش پزشک متخصص در آزمایشگاه

در این نشست تأکید شد: روش بهینه تربیت متخصص آزمایشگاه این است که فرد ابتدا دوره پزشکی عمومی را طی کند و سپس وارد تخصص پاتولوژی و آزمایشگاه تشخیص طبی شود.

سخنرانان افزودند: پزشک متخصص آزمایشگاه باید بتواند نتیجه آزمایش را در ارتباط با وضعیت بیمار بررسی کند.

در ادامه با اشاره به برخی رشته‌های دیگر پزشکی گفته شد: همان‌طور که در رادیولوژی تکنسین‌ها کار‌های مربوط به تصویربرداری را انجام می‌دهند و متخصص رادیولوژی نظارت و تفسیر می‌کند، در آزمایشگاه نیز پرسنل کار‌های مربوط به دستگاه و آزمایش را انجام می‌دهند، اما قبل، حین و بعد از فرآیند، نظارت متخصص ضروری است.

تأکید بر اعتبار آزمایشگاه‌های دارای مجوز

سخنرانان درباره نحوه تشخیص آزمایشگاه معتبر نیز اظهار کردند: هر آزمایشگاهی که از وزارت بهداشت پروانه گرفته باشد، باید خوب تلقی شود، زیرا همه آنها ملزم به رعایت اصول تضمین کیفیت هستند.

آگاهن افزودند: نمی‌توان به مردم گفت که به آزمایشگاه خاصی مراجعه کنند. مردم می‌توانند با توجه به شرایط خود و تجربه‌ای که دارند، آزمایشگاه مورد اعتمادشان را انتخاب کنند.

با این حال تأکید شد: مردم به آزمایشگاه‌هایی که از طریق سکو‌های اینترنتی فعالیت می‌کنند و به نوعی بیمار را به آزمایشگاه می‌فرستند، مراجعه نکنند.

هشدار درباره تخفیف‌های غیرمتعارف آزمایشگاه‌ها

سخنرانان گفتند: اگر آزمایشگاهی اعلام کند روی همه آزمایش‌ها ۳۰ یا ۴۰ درصد تخفیف می‌دهد، باید نسبت به این موضوع دقت کرد؛ زیرا با تعرفه موجود، مشخص نیست چگونه می‌توان چنین تخفیفی ارائه کرد و همزمان کیفیت را حفظ کرد.

در این نشست تأکید شد: در حوزه سلامت نرخ آزاد نداریم و تعرفه داریم. تعرفه یعنی مرجع صالحی از قبل هزینه‌ها را برآورد کرده، قیمت تمام‌شده را تعیین کرده و با توجه به توان بیماران و بیمه‌ها، قیمت مشخصی را تعیین کرده است.

آزمایشگاه تنها چهار درصد از سهم سلامت را دریافت می‌کند

علی‌اکبر سیدمهدی، عضو هیئت‌مدیره انجمن و عضو هیئت‌مدیره نظام پزشکی، نیز در این نشست گفت: آزمایشگاه با وجود اینکه ۷۰ درصد تشخیص‌ها به آن وابسته است و روزبه‌روز وابستگی تشخیص بیماری به آزمایشگاه‌ها بیشتر می‌شود، تنها چهار درصد از سهم سلامت را به خود اختصاص داده است.

وی افزود: اگر بخواهیم کیفیت را حفظ و ارتقا دهیم، لازم نیست درصد بالایی از سهم سلامت را به آزمایشگاه اختصاص دهیم. شاید اگر تعرفه آزمایش‌ها را دو برابر کنیم، به یک درصد از کل هزینه خدمات سلامت هم نرسد.

سیدمهدی تأکید کرد: نگرش تصمیم‌سازان و سیاستگذاران کلان در اختصاص منابع باید تغییر کند و بهره‌وری باید در این حوزه لحاظ شود.

وی ادامه داد: امروزه اختصاص منابع سلامت برای آزمایشگاه دیگر هزینه یا پرت منابع نیست، بلکه نوعی سرمایه‌گذاری برای انسان سالم است.

عضو هیئت‌مدیره انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران گفت: اگر بخواهیم جمعیت سالمی داشته باشیم که پشتیبان اهداف بلندمدت کشور باشد، باید برای آن هزینه کنیم و این هزینه، سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.

خطا‌های آزمایشگاهی از مرحله پیش از آزمایش آغاز می‌شود

سیدمهدی در ادامه گفت: درباره اشکالات و خطا‌های آزمایشگاهی، عبارت درست‌تر خطا‌های آزمایشگاهی است که اتفاق می‌افتد.

وی افزود: وقتی گفته می‌شود فلان آزمایشگاه جواب اشتباه داده، این خطا لزوماً ناشی از نداشتن دستگاه یا کیت خوب یا پرسنل مجرب نیست، بلکه بخش قابل توجهی از آن قبل از انجام آزمایش اتفاق می‌افتد.

سیدمهدی ادامه داد: با ورود افراد غیرحرفه‌ای یا سکو‌های دیجیتال، این مسئله بیشتر شده و افرادی وارد این حوزه شده‌اند که سررشته‌ای از این موضوع ندارند و با استناد به برخی قوانین درصدد هستند مقررات پزشکی و آزمایشگاهی را نادیده بگیرند.

وی تأکید کرد: باید مقررات و آیین‌نامه‌هایی وضع شود که متخصصان این رشته بر فرآیند ارائه خدمات آزمایشگاهی مستقر باشند تا کیفیت خدمات تضمین و ارتقا پیدا کند.

افزایش هزینه تجهیزات و کمبود برخی کیت‌های آزمایشگاهی

سیدمهدی درباره میزان خطا در مراحل مختلف آزمایش گفت: در سطح جهانی حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد خطا‌ها در مرحله پیش از آزمایش اتفاق می‌افتد و بخش باقی‌مانده مربوط به مرحله انجام آزمایش و پس از آن است.

وی افزود: در چند سال اخیر با افزایش هزینه‌های آزمایشگاهی و خدمات پزشکی، هزینه‌های مربوط به پشتیبانی و نگهداری دستگاه‌ها نیز افزایش پیدا کرده است.

سیدمهدی ادامه داد: این مسئله ممکن است باعث شود سرویس دستگاه‌ها با کمی تأخیر انجام شود. همچنین دسترسی به برخی کیت‌ها آسان نیست.

وی گفت: قبلاً کیت‌ها به راحتی در دسترس همه آزمایشگاه‌ها بود، اما اکنون ممکن است آزمایشگاهی کیت مورد نیاز خود را نداشته باشد و با تأخیر آن را دریافت کند یا مجبور شود از کیت‌هایی استفاده کند که از مسیر‌های غیرمعمول وارد کشور شده‌اند.

انتقاد از بازگشت ایده دکترای حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی

فرید کرمی، نایب‌رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران، در ادامه این نشست گفت: یکی از وظایف نظام سلامت، تربیت نیروی انسانی متخصص برای ارائه خدمات مناسب است.

وی افزود: در سال‌های پس از پیروزی انقلاب، طرح نظام شبکه برای ارائه خدمات در دورافتاده‌ترین نقاط کشور طراحی شد و در وزارت بهداشت برای پشتیبانی آزمایشگاهی این طرح، دوره‌ای تحت عنوان دکترای حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی راه‌اندازی شد.

کرمی توضیح داد: در این دوره افرادی که از کاردانی آزمایشگاه بودند، یک دوره چهار ساله را طی می‌کردند تا دکترای حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی دریافت کنند.

وی گفت: این دوره برای پشتیبانی آزمایشگاهی سیستم شبکه و مناطق محروم طراحی شده بود، اما در عمل طی حدود ۴۰ سال، فارغ‌التحصیلان این دوره عمدتاً به شهر‌های متوسط و بزرگ رفتند و آزمایشگاه خصوصی تأسیس کردند.

تأکید بر الگوی تربیت متخصص آزمایشگاهی از مسیر پزشکی

نایب‌رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران اظهار کرد: در کشور‌های پیشرفته، آزمایشگاه یکی از تخصص‌های پزشکی است. یک پزشک عمومی پس از فارغ‌التحصیلی وارد حوزه پاتولوژی و آزمایشگاه تشخیص طبی می‌شود و تخصص می‌گیرد.

وی افزود: در سال‌های پس از پیروزی انقلاب شاید تعداد پزشک عمومی کافی برای اجرای این الگو وجود نداشت، اما اکنون به مدد گسترش دانشکده‌های پزشکی، تعداد کافی فارغ‌التحصیل طب عمومی داریم و وزارت بهداشت نیز به درستی در حال پیروی از الگوی کشور‌های پیشرفته است.

کرمی گفت: متخصص آزمایشگاه بالینی کسی است که دوره طب عمومی را در دانشکده پزشکی گذرانده، در آزمون تخصص شرکت کرده و در رشته پاتولوژی تخصص می‌گیرد.

وی ادامه داد: حسن این کار این است که فردی که فارغ‌التحصیل می‌شود، هم متخصص است و هم در حوزه پاتولوژی و هم در حوزه آزمایشگاه توانایی دارد.

کرمی خاطرنشان کرد: با اعزام یک جوان فارغ‌التحصیل به مناطق محروم، می‌توان هم خدمات پاتولوژی و هم خدمات آزمایشگاهی را در آن مناطق ارائه کرد.

مخالفت با راه‌اندازی دوباره دکترای علوم آزمایشگاهی

نایب‌رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران گفت: متأسفانه عده‌ای دوباره می‌خواهند همان الگوی ۴۰ سال پیش را پیاده کنند و از مقطع کاردانی دوره دکترای علوم آزمایشگاهی ایجاد کنند.

وی افزود: هیچ منطق علمی و مدیریتی پشت این موضوع نیست، مگر اینکه تصور شود کاردان یا کارشناس علوم آزمایشگاهی از طریق این مسیر می‌تواند درآمد بیشتری داشته باشد.

کرمی تأکید کرد: آیا این موضوع در شرایط فعلی به نفع نظام سلامت است؟ قطعاً نه.

وی ادامه داد: اکنون تعداد کافی پزشک عمومی داریم و این پزشکان می‌توانند متخصص پاتولوژی شوند و به مناطق محروم بروند و هم حوزه پاتولوژی و هم حوزه آزمایشگاه را پوشش دهند.

افزایش تعداد آزمایشگاه‌ها لزوماً دسترسی مردم را بیشتر نمی‌کند

کرمی درباره تعدد آزمایشگاه‌های خصوصی نیز گفت: از نظر تعداد آزمایشگاه خصوصی، در ایران آزمایشگاه زیاد داریم و در بسیاری از شهر‌ها هر جا بروید آزمایشگاه وجود دارد.

وی افزود: برای مثال در برخی مناطق شهری می‌توان چندین آزمایشگاه را در یک محدوده مشاهده کرد، اما آیا این مسئله دسترسی خدمات را بیشتر می‌کند؟

کرمی توضیح داد: دسترسی به خدمات آزمایشگاهی فقط نزدیکی فیزیکی آزمایشگاه به محل سکونت نیست. اصل دسترسی به خدمات آزمایشگاهی، توان مالی است؛ یعنی فرد باید توان انجام آزمایش را داشته باشد یا بیمه‌گر آن را پرداخت کند.

وی گفت: اگر در هر محله یک آزمایشگاه تأسیس کنید و در هر شهر تعداد زیادی دکتر آزمایشگاه و پاتولوژیست قرار دهید، لزوماً دسترسی بیشتر نمی‌شود.

کرمی ادامه داد: اگر سازمان بیمه‌گر به‌موقع پول پرداخت کند و سهم پرداختی مردم از هزینه آزمایشگاهی کاهش پیدا کند، دسترسی مردم به خدمات به صورت خودکار افزایش می‌یابد.

محدودیت پوشش بیمه‌ای برخی آزمایش‌ها

نایب‌رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران گفت: روزانه افرادی را می‌بینیم که نیاز به آزمایش دارند و نسخه هم دارند، اما به آزمایشگاه مراجعه نمی‌کنند، چون پول آن را ندارند یا بیمه‌شان پوشش نمی‌دهد.

وی افزود: سازمان بیمه‌گر گاهی اعلام می‌کند آزمایش قند را کمتر از سه ماه نمی‌توان انجام داد، در حالی که آزمایش قند هزینه زیادی ندارد.

کرمی تأکید کرد: اگر با یک آزمایش ارزان بتوان دیابت را زود تشخیص داد، دیگر لازم نیست سازمان تأمین اجتماعی و سازمان‌های بیمه‌گر هزینه‌های سنگین بیماری‌هایی مانند نارسایی کلیه را پرداخت کنند.

ضرورت توجه به آزمایشگاه در طرح پزشک خانواده

محمدهادی صادقی، عضو انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران و عضو شورای عالی نظام پزشکی در حوزه آزمایشگاه، نیز در ادامه نشست اظهار کرد: سیستم سلامت کشور برای بهبود، ارتقا و حفظ سلامت مردم طراحی می‌شود و سلامت مردم برای ما اصل است.

وی افزود: در کنار آن، بدون توجه به ارائه‌کنندگان خدمات سلامت، سلامت مردم تأمین نمی‌شود.

صادقی گفت: در شرایطی هستیم که اوضاع اقتصادی مردم خوب نیست و وضعیت کشور نیز خاص است، اما این مسئله نباید باعث شود مدیریت کشور در حوزه سلامت متوقف شود.

وی ادامه داد: در برنامه هفتم توسعه، اهدافی برای حوزه سلامت طراحی شده است؛ از جمله افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت، اجرای سراسری طرح سیستم ارجاع و پزشک خانواده.

صادقی اظهار کرد: دولت با وجود وضعیت موجود در حال اجرای این طرح است و هدف خوبی دارد، اما توقع ما این است که دولت باری بیش از آن چیزی که توان تحمل آن را دارد، برندارد؛ زیرا اگر بار سنگینی برداشته شود، به جای رسیدن به اهداف، ممکن است با مشکل مواجه شویم.

وی درباره پزشک خانواده گفت: همان‌طور که اساتید اشاره کردند، تشخیص بیماری یکی از اهداف است و تشخیص بیماری‌ها نیز بر عهده آزمایشگاه است.

درخواست برای حضور پررنگ‌تر آزمایشگاه در برنامه پزشک خانواده

عضو شورای عالی نظام پزشکی در حوزه آزمایشگاه گفت: به نظر می‌رسد دوستانی که می‌خواهند این طرح را سراسری کنند، حوزه آزمایشگاه را به اندازه کافی ندیده‌اند.

وی افزود: توقع ما از سیستم دولت این است که ارتقای وضعیت صنفی را جدی بگیرد و بدون اینکه نظر صنف را بگیرد، تصمیم‌گیری نکند.

صادقی تأکید کرد: صنفی که در میدان فعالیت می‌کند باید مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا نمی‌توان صرفاً با اهدافی که در اتاق‌های کارشناسی وزارتخانه طراحی شده، به نتایج مورد نظر رسید.

وی در پایان گفت: خواهش من این است که از طریق دوستانی که اینجا حضور دارند، بخش آزمایشگاه در طرح پزشک خانواده که قرار است به صورت سراسری اجرا شود، به‌دقت طراحی شود و نظر نمایندگان این صنف حتماً در برنامه‌ریزی‌ها لحاظ شود.

وی افزود: بسیاری از چالش‌های مالی و اقتصادی آزمایشگاه‌ها باعث شده که شرایط دشواری برای این بخش ایجاد شود.

انتهای خبر/271494/