خسروپناه: حکمرانی علمی از سیاست‌گذاری تا نظارت باید به‌صورت یک فرایند هوشمند دنبال شود/ دانشگاه‌ها در اجرای اسناد ملی علم و فناوری مسئولیت دارند

به گزارش خبرنگار آگاه، حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالحسین خسروپناه در یکصدمین اجلاس روسای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری که در دانشگاه علم و صنعت برگزار شد، با اشاره به مفهوم حکمت و حکم در قرآن کریم اظهار داشت: خداوند متعال در قرآن کریم واژه «حکمت» را ۲۰ بار به کار برده و ۹۱ بار نیز خود را با عنوان «حکیم» ستوده است.

وی افزود: حکمت یعنی بینش، منش و کنش محکم و استوار. سوره اسراء و سوره لقمان نیز از جمله سوره‌هایی هستند که به فضیلت و حکمت و خدمت محکم و استوار پرداخته‌اند.

خسروپناه ادامه داد: واژه «حکم» نیز به تعبیری حدود ۲۰۹ بار در قرآن کریم به کار رفته است و به نظر من ترجمه دقیق آن در ادبیات امروز، همان واژه «حکمرانی» است.

وی با بیان اینکه می‌توان حکمت را بینش، عقلانیت، فضیلت و خدمت در پرتو توحید دانست، گفت: «حکم» را نیز می‌توان حکمرانی معنا کرد.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار داشت: حکمرانی در ادبیات امروز یک فرایند هوشمند است که از سیاست‌گذاری تا نظارت را دربرمی‌گیرد؛ یعنی ابتدا سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری انجام می‌شود، سپس راهبری و گفتمان‌سازی صورت می‌گیرد، بعد به مرحله اجرا می‌رسیم و در نهایت نظارت انجام می‌شود.

خسروپناه افزود: اگر بخواهیم تصمیمی بگیریم و تنظیم‌گری کنیم، باید گفتمان‌سازی و راهبری انجام شود و سپس سراغ اجرا و در نهایت نظارت برویم؛ در حالی که گاهی اوقات هنوز این مراحل را طی نکرده‌ایم، اما به دنبال نظارت هستیم یا پیش از فراهم شدن مقدمات، به دنبال اجرا می‌رویم که معمولاً نیز بی‌نتیجه می‌ماند.

وی در ادامه با اشاره به نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه علم و فرهنگ گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه علم و فرهنگ فعالیت می‌کند و نقش اصلی آن سیاست‌گذاری، راهبری و نظارت است و تنظیم‌گری عمدتاً بر عهده شورا نیست، مگر در مواردی که امام یا رهبر معظم انقلاب ارجاع داده باشند.

خسروپناه افزود: شورا در حوزه علم و علم و فرهنگ کار‌های مهمی انجام داده است. از ابتدا، برای مثال اساسنامه دانشگاه تربیت مدرس و اساسنامه پارک علم و فناوری اصفهان که نخستین پارک و در واقع شهرک تحقیقات اصفهان است، در شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام شده است.

وی ادامه داد: عمده فعالیت‌های شورا نیز در حوزه اسناد بالادستی است؛ از جمله نقشه جامع علمی کشور و اسناد بنیادین در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، کوانتوم، مواد پیشرفته و امنیت که در شورای عالی انقلاب فرهنگی پیگیری و تصویب شده‌اند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: در حوزه علم و فناوری، آیین‌نامه ارتقا نیز با کمک عزیزان در شورا انجام می‌شود.

ضرورت مشارکت دانشگاه‌ها و نخبگان در تصمیم‌سازی

خسروپناه با اشاره به محدودیت نیروی انسانی در شورای عالی انقلاب فرهنگی اظهار داشت: شورا آن‌قدر نیرو ندارد و طبیعتاً نیازمند کمک و مشارکت دانشگاه‌ها و نخبگان است.

وی افزود: انتظار ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی این است که سروران عزیز، یعنی روسای دانشگاه‌ها، در تصمیم‌سازی درباره این اسناد مشارکت کنند.

خسروپناه گفت: تقریباً در همان ماه‌های اولی که وارد شورا شدم، هیئتی با عنوان «هیئت اندیشه‌ورز علم و فناوری» در استان‌ها راه‌اندازی کردیم.

وی ادامه داد: انتظار ما این است که وقتی می‌خواهیم در حوزه‌ای تصمیم بگیریم، در تصمیم‌سازی مشارکت صورت گیرد. هیئت‌های استانی باید فعال شوند و برخی از دانشگاه‌ها نیز می‌توانند روسای دانشگاه‌های دیگر را دعوت کنند، موضوع را در دستور کار قرار دهند و از نخبگان و استادان برای مشارکت در این فرایند استفاده کنند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: اکنون شورا اعلام می‌کند که آماده است تصمیم‌سازی را به نخبگان سراسر کشور واگذار کند و در هر استان ساختاری با عنوان هیئت اندیشه‌ورزی راه‌اندازی شود تا نخبگان در راهبری و اجرایی‌سازی این اسناد نیز مشارکت داشته باشند.

خسروپناه در ادامه با اشاره به نمونه‌هایی از فعالیت دانشگاه‌ها در حوزه‌های راهبردی گفت: در حوزه‌هایی مانند ماهواره در دانشگاه علم و صنعت، هوش مصنوعی در دانشگاه شریف، کوانتوم در دانشگاه اصفهان، رباتیک در دانشگاه فردوسی و هسته‌ای و لیزر در دانشگاه شهید بهشتی، اکنون فعالیت‌هایی در حال انجام است.

وی افزود: انتظار می‌رود هر دانشگاهی در اجرای اسناد مرتبط با مأموریت خود نقش داشته باشد.

خسروپناه همچنین درباره سند دانشگاه اسلامی اظهار داشت: سند دانشگاه اسلامی در حوزه‌های آموزش، پژوهش، فرهنگ و مدیریت، مأموریت‌هایی را برای دانشگاه‌ها مشخص کرده است.

وی گفت: در اجرای این سند، رئیس دانشگاه و رئیس نهاد مربوطه مسئول اجرایی هستند و مسئول اجرای آن شورا نیست؛ بنابراین اجرای این اسناد به دانشگاه‌ها واگذار شده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: برخی دانشگاه‌ها در اجرای این اسناد مشارکت دارند و برخی نیز مشارکت ندارند، انتظار می‌رود دانشگاه‌ها در این زمینه نقش فعال‌تری ایفا کنند.

اقتدار دانشگاه در گرو نظم، علم و فناوری و انسجام است

خسروپناه در بخش پایانی سخنان خود به آغاز سال تحصیلی اشاره کرد و گفت: در این زمینه، تدابیری در وزارت علوم صورت گرفته است و منشوری نیز تهیه شده، ان‌شاءالله ابلاغ خواهد شد و همه باید مقید باشیم آن را اجرایی کنیم.

وی با تأکید بر ضرورت اقتدار روسای دانشگاه‌ها افزود: این منشور باید با اقتدار اجرا شود. افرادی که به دنبال معرکه‌گیری هستند باید بدانند که رئیس دانشگاه مقتدر است.

خسروپناه تصریح کرد: اقتدار غیر از استبداد است؛ ریشه اقتدار دانشگاه در دنبال کردن نظم و رشد علم و فناوری است.

وی ادامه داد: این امر امکان‌پذیر نیست مگر با وحدت و انسجامی که رهبر معظم انقلاب نیز بر آن تأکید کرده‌اند. باید نهادها، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، هیئت رئیسه و دانشگاه با یکدیگر متحد باشند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: مجموعه مسئولان و دانشگاهیان باید با تشکل‌ها، انجمن‌های صنفی، تشکل‌های بسیج و همه تشکل‌های دانشگاهی برای حفظ انسجام ملی کشور در محیط دانشگاه همراه و همدل باشند.

انتهای خبر/275897/