هشدار بحران انرژی با تهدید حمله آمریکا به زیرساخت‌های ایران؛ «راس لفان» قطر در کانون نگرانی بازار جهانی

به گزارش خبرگزاری آگاه، با تشدید درگیری‌ها و افزایش تهدید‌ها علیه زیرساخت‌های انرژی کشورمان از سوی آمریکا و رژیم صهیونی، حالا خلیج فارس به کانون جدید نااطمینانی در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. پالایشگاه‌های راس لفان ۱ و ۲ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز فرآورش میعانات گازی در خلیج فارس، نقشی کلیدی در تکمیل زنجیره ارزش گاز طبیعی قطر ایفا می‌کنند؛ تأسیساتی راهبردی که با ظرفیت فرآورش نزدیک به ۲۹۰ هزار بشکه در روز و مشارکت شرکت‌های بزرگ بین‌المللی، جایگاه قطر را در بازار جهانی فرآورده‌های انرژی تثبیت کرده‌اند امروز در شوک بزرگی قرار گرفته است.

در پی تشدید درگیری‌ها و افزایش تنش‌های نظامی در منطقه، معادلات امنیت انرژی و تردد دریایی در خلیج فارس وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که پیامد‌های آن تنها به جغرافیای خاورمیانه محدود نمی‌شود و به سرعت بازار‌های جهانی انرژی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در روز‌های اخیر، هم‌زمان با افزایش تنش‌ها و گسترش دامنه تهدید‌ها علیه زیرساخت‌های انرژی، نشانه‌هایی از نگرانی در بازار جهانی نفت و حمل‌ونقل دریایی دیده می‌شود؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران می‌تواند به شوک تازه‌ای در بازار انرژی منجر شود و یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انتقال انرژی جهان را با نااطمینانی مواجه کند.

خلیج فارس و تنگه هرمز به‌عنوان شریان اصلی انتقال نفت جهان، روزانه مسیر عبور حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت را در اختیار دارند و هرگونه ناامنی در این منطقه می‌تواند به سرعت بازار‌های جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. برآورد‌های نهاد‌های بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که روزانه حدود ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از این مسیر عبور می‌کند و بخش قابل توجهی از صادرات انرژی کشور‌های عربستان، امارات، کویت، عراق و قطر به بازار‌های آسیایی و اروپایی وابسته به همین گذرگاه است. در چنین شرایطی، افزایش تنش‌ها و طرح سناریو‌های تهدید علیه زیرساخت‌های انرژی منطقه، موجب افزایش ریسک در بازار انرژی شده و قیمت نفت را بار دیگر به محدوده سه‌رقمی نزدیک کرده است.

در این میان، تهدید اخیر رئیس‌جمهور آمریکا علیه زیرساخت‌های برق ایران با واکنش صریح مقام‌های ارشد کشور روبه‌رو شد. دبیر شورای عالی امنیت ملی در واکنش به این موضع‌گیری هشدار داد که هرگونه اقدام علیه زیرساخت‌های انرژی ایران با پاسخ متقابل همراه خواهد بود و می‌تواند زیرساخت‌های انرژی در سراسر منطقه را در معرض خطر قرار دهد؛ هشداری که به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران به معنای ورود مستقیم حوزه انرژی به معادلات بازدارندگی در تنش‌های منطقه‌ای است.

در ادامه این مواضع، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران نیز اعلام کرد که میدان‌های گازی «لویاتان» و «کاریش» در شرق مدیترانه در فهرست اهداف احتمالی ایران قرار دارند؛ دو میدان مهم که سهم قابل توجهی در تأمین گاز رژیم صهیونیستی و صادرات احتمالی آن به اروپا دارند. همچنین سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء (ص) تأکید کرد که حتی کوچک‌ترین حمله به زیرساخت‌های انرژی و بنادر ایران با پاسخی «ویران‌کننده» مواجه خواهد شد و تمامی زیرساخت‌های نفت و گاز در منطقه که آمریکا و متحدانش در آنها منافع اقتصادی دارند، در صورت تشدید درگیری‌ها می‌توانند به اهداف بالقوه تبدیل شوند.

افزایش چنین هشدار‌هایی باعث شده است توجه تحلیلگران بازار انرژی به زیرساخت‌های راهبردی نفت و گاز در منطقه جلب شود؛ زیرساخت‌هایی که بخش مهمی از زنجیره تأمین انرژی جهان را شکل می‌دهند و در بسیاری از آنها شرکت‌های بزرگ آمریکایی، اروپایی و آسیایی سهام یا منافع مستقیم دارند. در میان این تأسیسات، مجتمع‌های صنعتی راس لفان در قطر از مهم‌ترین قطب‌های انرژی در خاورمیانه به شمار می‌روند؛ منطقه‌ای که در شمال این کشور و در مجاورت بزرگ‌ترین میدان گازی جهان، یعنی میدان مشترک پارس جنوبی ـ گنبد شمالی قرار گرفته است.

پالایشگاه‌های راس لفان ۱ و ۲ که در شهر صنعتی راس لفان ساخته شده‌اند، از مهم‌ترین مراکز فرآورش میعانات گازی در خلیج فارس محسوب می‌شوند و نقشی کلیدی در تبدیل میعانات تولیدی از میدان گنبد شمالی به فرآورده‌های نفتی صادراتی دارند. این مجتمع در قلب بزرگ‌ترین قطب تولید گاز طبیعی مایع جهان قرار گرفته و یکی از ارکان راهبرد انرژی قطر برای تکمیل زنجیره ارزش گاز طبیعی به شمار می‌رود.

پالایشگاه راس لفان ۱ در سال ۲۰۰۹ به بهره‌برداری رسید و ظرفیت فرآورش حدود ۱۴۶ هزار بشکه میعانات گازی در روز را دارد. پالایشگاه راس لفان ۲ نیز در سال ۲۰۱۶ با ظرفیتی مشابه راه‌اندازی شد و در مجموع ظرفیت فرآورش این دو مجموعه را به حدود ۲۹۰ هزار بشکه در روز رساند. خوراک اصلی این پالایشگاه‌ها از میعانات گازی تولیدی میدان گنبد شمالی تأمین می‌شود و پس از فرآورش به محصولاتی مانند نفتا، سوخت جت، گازوئیل با استاندارد‌های بین‌المللی و گاز مایع تبدیل شده و به بازار‌های جهانی صادر می‌شود.

مالکیت این پروژه‌ها عمدتاً در اختیار شرکت «قطر انرژی» قرار دارد که به‌عنوان سهامدار اصلی عمل می‌کند، اما شماری از شرکت‌های بزرگ بین‌المللی نیز در این پروژه‌ها مشارکت دارند. در پالایشگاه راس لفان ۱ شرکت قطر انرژی بیش از نیمی از سهام را در اختیار دارد و شرکت‌های ژاپنی مانند ایدمیتسو، کوسمو اویل، ماروبنی و میتسویی به همراه شرکت توتال‌انرژیز فرانسه از دیگر سهامداران آن هستند. در پالایشگاه راس لفان ۲ نیز قطر انرژی سهم غالب را حفظ کرده و توتال‌انرژیز و چند شرکت انرژی ژاپنی از شرکای اصلی آن به شمار می‌روند.

موقعیت جغرافیایی این تأسیسات در کنار زیرساخت‌های گسترده صادراتی گاز طبیعی مایع و دسترسی مستقیم به بنادر عمیق خلیج فارس، راس لفان را به یکی از مهم‌ترین قطب‌های انرژی جهان تبدیل کرده است. کارشناسان انرژی معتقدند توسعه چنین پالایشگاه‌هایی به قطر امکان داده است علاوه بر صادرات LNG، میعانات گازی تولیدی خود را نیز به طیف گسترده‌ای از فرآورده‌های با ارزش افزوده بالا تبدیل کند و جایگاه خود را در بازار جهانی فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی تقویت نماید.

در عین حال، تمرکز حجم بالایی از زیرساخت‌های انرژی جهان در منطقه خلیج فارس باعث شده است که هرگونه تنش امنیتی در این منطقه پیامد‌هایی فراتر از مرز‌های آن داشته باشد. تحلیلگران بازار انرژی هشدار می‌دهند که اختلال احتمالی در تولید یا صادرات انرژی از خلیج فارس می‌تواند به سرعت عرضه جهانی نفت و گاز را تحت فشار قرار دهد، هزینه حمل‌ونقل دریایی و بیمه نفتکش‌ها را افزایش دهد و در نهایت بازار‌های مالی و صنعتی جهان را با شوک‌های تازه‌ای روبه‌رو کند؛ شوکی که به گفته بسیاری از کارشناسان می‌تواند نه تنها بازار انرژی، بلکه زنجیره تأمین صنایع وابسته در سراسر جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

انتهای خبر/236046/