بستۀ جدید خدمات الکترونیک قضایی با وجود شرایط جنگی به زودی رونمایی می‌شود

قوۀ قضائیه یکی از دستگاه‌هایی است که خدمت‌گیرندگان زیادی از اقشار مختلف مردم دارد و همیشه هم قرار نیست که شاکی یا متشاکی باشید تا سر و کارتان به دستگاه قضایی بیافتد. گاهی گرفتن یک گواهی سوءپیشینه برای محل کار یا بررسی سوابق مالی فردی که قصد معامله با او را دارید، نیز سبب می‌شود تا برای دریافت خدمت به این قوه مراجعه کنید.

همین مسئله سبب می‌شود تا هوشمندسازی و غیرحضوری شدن خدمات این قوه به طور ملموس و جدی توسط مردم مطالبه شود، این روزها هم که یک جنگ ناخواسته و زورگویانه از سوی محور آمریکایی، صهیونی و عربی به کشور تحمیل شده است، نقش خدمات برخط و غیرحضوری بیش از پیش در افزایش آسایش و ایمنی مردم به چشم می‌آید.

بررسی آخرین اقدامات قوۀ قضائیه در حوزۀ هوشمند سازی و توسعۀ خدمات غیرحضوری، وضعیت سامانۀ سهام برای شناسایی و توقیف اموال همکاران فارسی زبان متجاوزین به خاک میهن، تدابیر قوۀ قضاییه برای مواجهه با حملات سایبری در طول جنگ و سوالاتی دیگر از این دست، بهانه‌‌ای شدند تا خبرنگار آگاهتک گفت‌وگویی با محمد کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات و معاون قوۀ قضائیه انجام دهد و نقش فناوری در ارائه خدمات پایدار قضایی به مردم، در روزهای جنگ تحمیلی سوم را بررسی کند.

پایداری خدمات قضایی در زمان جنگ با همدلی و همراهی میان دستگاهی

ابتدا کمی از تلاش‌های انجام شده توسط همکاران خود برای پایدار نگر داشتن خدمات مبتنی بر شبکۀ وب، قوۀ قضائیه در حدود یک ماهی که از جنگ تحمیلی سوم می‌گذرد، برای ما بگویید، این پایداری خدماتی که شاهد آن هستیم، چطور محقق شده است؟

طی این مدت در برخی لحظات شاهد بروز اختلال‌هایی در حوزۀ شبکه یا برق بودیم. با این وجود به واسطۀ همدلی و همراهی بی‌نظیری که میان بخش‌های مختلف کشور وجود دارد، مسائل در کوتاه‌ترین زمان ممکن رفع شد. شرکت برق منطقه‌ای یا همکاران حوزۀ ارتباطات همراهی بسیار خوبی داشتند و هرزمان مسئله‌ای پیش آمد، به دلیل همین هم‌افزایی در مدت‌زمان خیلی کوتاهی برطرف شد.

مسائلی که ما با آن رو‌به‌رو می‌شدیم، از حیث نوع موضوع جدید نبود، پیش از این هم شاید به دلایلی مانند کنده‌کاری یک نقطه پیش می‌آمد که برای دقایقی سیستم‌ها دچار اختلال شوند، حالا نیز در مقاطع یا نقاطی از کشور مسائل مشابهی به دلیل حملات دشمن پیش می‌آید، ولی خوب است به این نکته اشاره کنم که سرعت رفع چالش حتی بیش از شرایط قبل جنگ تحمیلی شده است. همینجا از همۀ همکاران خودم و سایر بخش‌ها که با وجود فرارسیدن تعطیلات رسمی سال جدید و عید سعید فطر در محل کار حاضر شدند و کمک کردند تا سرویس‌ها پایدار بماند به سهم خودم تشکر می‌کنم.

همکاران شما در این ایام مانند سایر مجموعه‌ها از ظرفیت‎ دورکاری استفاده کردند یا همگی به صورت حضوری در محل کار حاضر بودند؟

آنها هم مانند سایر بخش‌های کشور به صورت ترکیبی فعالیت کردند، پرسنل مرکز در این ایّام شیفت‌های حضوری، ۲۴ ساعته و دورکاری داشتند. در مجموع نیرو‌های فنی روال کاری سابق خود را ادامه می‌دهند و فرآیند پشتیبانی و توسعۀ سیستم‌ها به طور مستمر در جریان است.

استفادۀ حداکثری از ظرفیت فناوری اطلاعات برای بهبود خدمات قضایی در زمان جنگ

طی روز‌های اخیر چه میزان از ظرفیت خدمات الکترونیک برای ارائۀ خدمات قضایی به مردم استفاده شد؟ 

سعی ما همواره بر این بوده است که خدمات غیرحضوری و مبتنی بر وب خود را افزایش دهیم. این تلاش در روز‌های اخیر (جنگ تحمیلی سوم) تشدید شده است. کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی نیز همراه و همراستا با ما چنین رویه‌ای را در پیش گرفت تا کاربران و خدمت‌گیرندگان از دفاتر خدمات قضایی این امکان را داشته باشند که امور قضایی خود (ثبت لایحه و اظهارنامه) را داخل منزل با همراهی دفاتر انجام دهند. تلاش خواهد شد تا سایر خدمات دفاتر خدمات قضایی نیز تا پایان فروردین‌ماه به لیست خدمات غیرحضوری دفاتر اضافه شود. این کار سبب خواهد شد که نیاز به مراجعه حضوری به دفاتر خدمات قضایی نزدیک به صفر شود و مردم فقط برای کار‌های محدودی نیاز به حضور در دفاتر داشته باشند.

خود ما در مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوۀ قضائیه هم تلاش داریم تا هرچقدر می‌توانیم خدمات محاکم به مردم را به سوی هوشمندسازی پیش ببریم، برای مثال بهینه‌سازی و بهبود خدمات مرتبط با اطلاع‌رسانی پرونده‌ها به صورت برخط را دنبال می‌کنیم.

قوۀ قضائیه تلاش می‌کند تا حد امکان نیاز مردم به مراجعه حضوری را کم کند، در حال حاضر اطلاع‌رسانی سرویس‌های خود را هم شروع کرده‌ایم، بنا داریم تا هر سرویسی که امکان پذیر است به صورت برخط ارائه کنیم، اطلاع‌رسانی پرونده، گرفتن سوء پیشنه و خدمات دیگری وجود دارد که مردم می‌توانند به صورت برخط از قوۀ قضائیه دریافت کنند.

خدمات پایه‌ای قوۀ قضائیه تقریباً همگی برخط شده‌اند، در فاز جدید بنا داریم که سرویس‌های بیشتری را به مجموع خدمات برخط قوۀ قضائیه اضافه کنیم. دفاتر خدمات قضائیه هم در حال غیرحضوری کردن همۀ خدمات خود هستند. ما در مرکز فناوری اطلاعات قوۀ قضائیه خدماتی را که نیاز به برخورداری از دانش حقوقی خاصی ندارد، مانند لایحه و اظهارنامه در اختیار عموم قرار داده‌ایم. دادخواست و شکوایه هم در فهرست کار‌های بعدی ما قرار دارند تا همانطور که گفتم، نیاز مردم برای مراجعه حضوری تا حد امکان کاهش پیدا کند.

دسترسی کاربران حرفه‌ای سامانه‌های قضایی کاملاً غیرحضوری شده است

الان در حال حاضر کدام گروه از کاربران و خدمت‌گیرندگان قوۀ قضائیه این امکان را دارند که همۀ خدمات مورد نیاز خود را به صورت برخط دریافت کنند؟

فعلاً در این مقطع زمانی کاربران حرفه‌ای خدمت‌گیرنده از قوۀ قضائیه نظیر وکلا، کارشناسان رسمی دادگستری یا کسانی که دانش حقوقی دارند، از امکان دریافت همۀ خدمات برخط مرتبط با قوه به صورت کاربر محور و غیرحضوری برخوردار هستند. کاربران عمومی نیز برای دریافت خدمت به دفاتر الکترونیک قضایی مراجعه می‌کنند که خود دفاتر در حال طراحی سامانه‌ای هستند که خدمات آنها را به صورت غیرحضوری و برخط به مردم ارائه دهد. همانطور که گفتم خدماتی مانند ثبت لایحه و اظهار نامه که نیاز به دانش حقوقی ویژه‌ای ندارد، از طریق سامانۀ اینترنتی عدل‌ایران، برای همه امکان پذیر است، ولی اینطور نیست که همۀ خدمات در دسترس وکلا یا کارشناسان دادگستری به صورت عمومی فعال باشد.

ما در حال تلاش هستیم تا خدمات پرکاربرد قضایی را ساده‌سازی کنیم و تا اردیبهشت آنها را در اختیار مردم قرار دهیم. تمرکز نیرو‌های فنی مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوۀ قضائیه در ایام جنگ تحمیلی سوم بر تسریع این کار قرار گرفته است.

سامانۀ سراسری برای ارائه خدمت غیرحضوری دفاتر الکترونیک قضایی راه‌اندازی می‌شود

سامانه‌ای که گفتید بناست تا کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای ارائه خدمات برخط به مراجعه‌کنندگان ارائه کند، به طور مستقل توسط هر دفتر قضایی طراحی می‌شود یا یک سامانۀ واحد خواهد بود که زیر نظر شما به مردم خدمت‌رسانی خواهد کرد؟

سامانه‌ای واحد و سراسری زیر نظر مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوۀ قضائیه طراحی می‌شود تا مردم بدون نیاز به مراجعه حضوری به دفاتر خدمات قضایی، هر خدمتی که نیاز دارند از آنها دریافت کنند. ما دنبال این هستیم که مردم یک نیاز حداقلی برای مراجعه به دفاتر داشته باشند، لکن سامانۀ دفاتر قضایی که کانون در اختیار خدمت‌گیرندگان قرار می‌دهد، همۀ خدمات دفاتر را به صورت غیرحضوری به مردم ارائه خواهد داد، تا هرکس بنا به کمک گرفتن از دفاتر داشت، الزاماً نیاز نباشد که مراجعه حضوری داشته باشد.

بستۀ جدید خدمات غیرحضوری قوۀ قضاییه اواخر فروردین‌ماه رونمایی می‌شود

برخط بودن خدمات قضائی در طول جنگ چقدر به افزایش ضریب ایمنی قضات، زندانیان، مراجعه‌کنندگان قوۀ قضائیه و امکان قضایی کمک کرده است؟ 

سیاست واحد و مستمر قوۀ قضائیه حتی پیش از شروع جنگ تحمیلی سوم، ارائه حداکثری خدمات ممکن به صورت برخط و غیرحضوری یوده است. این موضوع بعد از شروع جنگ تحمیلی بیشتر هم شد؛ چرا که تأثیر مثبت آن در تسهیل و تسریع فرآیند‌ها را بیش از پیش برای ما آشکار شد. امیدوارم هستیم این جنگ تحمیلی با پیروزی ملت ایران در زمانی نزدیک به پایان برسد، اما اگر تحقق این پیروزی نیاز به زمان بیشتری هم داشت، عزم ما را تحت تأثیر قرار نخواهد داد و بر آن هستیم تا حد امکان خدمات قضایی را هوشمند و غیرحضوری کنیم.

تلاش خواهیم کرد تا پایان فروردین‌ماه بستۀ جدیدی از خدمات غیرحضوری مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوۀ قضائییه را آماده کنیم تا گام‌های جدیدی برای کاهش نیاز به مراجعه حضوری مردم جهت دریافت خدمات قضایی برداریم.

بسته‌های قبلی ما خدمات خوبی را به مردم ارائه داد، دادرسی برخط مردم، زندانیان، مشاهده ابلاغ‌هایی قضایی، دریافت سوء پیشینه و... از جمله خدمات بوده‌اند که در بسته‌های قبلی در اختیار مردم قرار گرفته‌اند.

شیفت‌های ۲۴ ساعته برای ارتقاء ایمنی زیرساخت‌های فناوری اطلاعات قضائی

تدابیری هم که برای جلوگیری از خاموش شدن خدمات برخط قضایی بر اثر حملات سایبری در طول جنگ تحمیلی داشته‌اید، تا حدامکان توضیح می‌دهید؟

همانطور که اشاره کردید، حجم حملات سایبری به زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، نه تنها در حوزۀ فناوری اطلاعات، بلکه در همۀ زمینه‌های موجود از شروع جنگ تحمیلی اخیر افزایش داشته است. ما هم مانند سایر بخش‌های فناوری محور کشور سعی کردیم با تدابیری مانند شیفت‌های ۲۴ ساعته مسئله را مدیریت کنیم. تاکنون مشکل خاصی در این زمینه نبوده است؛ البته حملاتی وجود داشت، اما مدیریت شد.

بهینه‌سازی سامانه علت تأخیر چند روزه برای استفاده از ظرفیت آن جهت شناسایی توقیف اموال وطن‌فروشان بود

چند روز قبل خبر آمد که سامانۀ برخط قضائی برای شناسایی و توقیف اموال همکاران فارسی زبان متجاوزین به کشور هم فعال شده است، ولی ما در گفت‌وگویی که مدتی قبل با شما داشتیم، بیان کرده بودید که این سامانه مدتی است، در اختیار واحد‌های قضایی قرار دارد، پس علت اینکه چند روز طول کشید تا چنین امکانی در خصوص همکاران فارسی زبان متجاوزین فراهم شود، چه بود؟

سامانۀ توقیف اموال منقول و غیرمنقول پیش‌تر فقط در اختیار قضات اجرای احکام بود. یعنی حکم قطعی باید توسط قضات صادر می‌شد، بعد از آن قاضی اجرای احکام می‌توانست از ظرفیت این سامانه برای شناسایی و توقیف اموال منقول و غیرمنقول فرد محکوم استفاده کند، بنابراین در طول رسیدگی محاکم به اتهام‌ها نیازی به سامانۀ هوشمند امور مالی وجود نداشت. از طرفی بهینه‌سازی سامانه برای پاسخ به این نیاز جدید، مستلزم اضافه شدن برخی امکان جدید به سامانه بود. 

همین مسائل سبب شد تا چند روزی طول بکشید تا سرویس مورد اشاره براساس قانون تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشور‌های متخاصم علیه امنیت و منافع ملی برای توقیف و شناسایی اموال همکاران با متجاوز خارجی آماده شود.

قانون مورد اشاره که در مجلس تصویب و برای اجرا به قوۀ قضائیه ابلاغ شد، ما را ملزم کرد که برخی عناوین اتهامی جدید به سامانه اضافه کنیم تا قاضی امکان اعمال قانون نسبت به آنها را هم داشته باشد. قانون جدید ما را ملزم می‌کرد که دسترسی به سامانه را برای مرحلۀ دادسرا نیز فراهم کنیم، در حالی که پیشتر فقط شعب اجرای احکام دسترسی داشتند. همین مسئله سبب تأخیر چند روزه در فراهم شدن این امکان شد، وگرنه همانطور که شما گفتید سامانۀ هوشمند امور مالی از پیش وجود داشت.

فکر می‌کنید بعد از پایان جنگ تحمیلی سوم، اولین کاری که مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوۀ قضاییه باید انجام دهد، چیست؟

باز هم تصور می‌کنم، تأکید و تلاش بیشتر برای تحقق حداکثری غیرحضوری شدن خدمات است؛ چرا که فواید بسیاری از جمله افزایش آسایش مردم، کاهش هزینه‌ها و کمک به قضات برای بهینه‌شدن فعالیت‌ها و... برای دستگاه قضایی و مردم دارد.

انتهای خبر/237348/