برگزاری مراسم بزرگداشت دکتر اصغر دادبه در دانشگاه علامه طباطبائی

به گزارش خبرگزاری آگاه، در ابتدای این مراسم که با استقبال شرکت‌کنندگان صورت گرفت، محمدجعفر یاحقی، پژوهشگر و نویسنده، استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه فردوسی مشهد، عضو پیوسته شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان در دانشگاه فردوسی مشهد است به سخنرانی پرداخت.

یاحقی: «تنها صداست که می‌ماند»

استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد با تأکید بر جایگاه علمی و فرهنگی زنده‌یاد دکتر اصغر دادبه، او را از چهره‌های کم‌نظیر در پیوند میان ادبیات، عرفان و فلسفه دانست و گفت: شیوه بیان، صدای علمی و نگاه تحلیلی این استاد، برای همیشه در حافظه فرهنگی ایران باقی خواهد ماند.

محمدجعفر یاحقی با اشاره به مقام علمی و فرهنگی این استاد فقید، اظهار کرد: دکتر دادبه برای فرهنگ، ادب، عرفان و فلسفه ایران، وجودی مغتنم و تأثیرگذار بود و فقدان او، ضایعه‌ای جدی برای جامعه علمی و فرهنگی کشور به شمار می‌رود.

وی به تعبیر فروغ فرخزاد مبنی بر اینکه «تنها صداست که می‌ماند» اشاره کرد و افزود: صدای دکتر دادبه نیز در گوش ادیبان، ادبیات‌شناسان و علاقه‌مندان فلسفه و عرفان برای همیشه طنین‌انداز خواهد بود. این استاد با بیانی شیرین، فنی و اثرگذار سخن می‌گفت؛ به‌گونه‌ای که کلامش بر دل مخاطبان می‌نشست و حتی پیچیده‌ترین مفاهیم را به زبانی قابل فهم و جذاب منتقل می‌کرد.

یاحقی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های برجسته دکتر دادبه، شگرد خاص او در تحلیل آثار ادبی و پیوند دادن ریشه‌های آن‌ها با مباحث فلسفی بود. او این مفاهیم را به جریان‌های روز متصل می‌کرد و نشان می‌داد که ادبیات کلاسیک، همچنان می‌تواند با زندگی معاصر ارتباطی زنده و پویا داشته باشد؛ هنری که کمتر در میان پژوهشگران دیده می‌شود.

کمتر پیش می‌آمد که دکتر دادبه در جایی سخن بگوید و از حافظ یاد نکند

این استاد دانشگاه تصریح کرد: دکتر دادبه، اندیشه‌های عرفانی را از دل ادبیات استخراج کرده و با نگاهی فلسفی و منسجم، آن‌ها را تدوین و در قالب سخنرانی‌ها و مباحث علمی خود، متناسب با شرایط زندگی امروز ارائه می‌کرد. همین ویژگی سبب شده بود که سخنان او هم برای خواص و هم برای عموم علاقه‌مندان، جذاب و راهگشا باشد.

وی با اشاره به علاقه ویژه این استاد فقید به حافظ، خاطرنشان کرد: این علاقه بر کسی پوشیده نبود و کمتر پیش می‌آمد که دکتر دادبه در جایی سخن بگوید و از حافظ یاد نکند. در واقع، حافظ در اندیشه و بیان او حضوری دائمی داشت و دقت‌نظرهایش در این حوزه، نشان‌دهنده تسلط عمیق وی بر ادبیات کلاسیک فارسی بود.

آثار مکتوب او به‌تنهایی برای نشان دادن عظمت کارش کافی نیست

یاحقی افزود: مقالات دقیق، نکته‌سنجی‌ها و تحلیل‌های عمیق دکتر دادبه درباره حافظ، بخشی از میراث علمی اوست که بخشی از آن منتشر شده و بخشی دیگر نیازمند گردآوری و انتشار است. با این حال، باید تأکید کرد که آثار مکتوب او به‌تنهایی برای نشان دادن عظمت کارش کافی نیست و بخش مهمی از این میراث در قالب سخنرانی‌های او باقی مانده است.

وی ادامه داد: دکتر دادبه توانسته بود، اندیشه‌های ادبی را با زبانی منسجم، منطقی و فلسفی بیان کند و همین امر موجب شد تا در اشاعه و تبیین اندیشه‌های ادبی نقش مهمی ایفا کند. سخنرانی‌های متعدد و اثرگذار او، تا حد زیادی این خلأ را جبران کرده و امروز به‌عنوان بخشی از سرمایه فرهنگی کشور محسوب می‌شود.

این استاد زبان و ادبیات فارسی در بخش دیگری از سخنان خود به ارادت دکتر دادبه به استادان پیشین اشاره کرد و گفت: او نسبت به استادانی چون دکتر یزدگردی توجه و علاقه ویژه‌ای داشت و در معرفی و انتشار آثار آگاهن تلاش‌های ارزشمندی انجام داد. انتشار آثاری همچون «حوصله و بوطیمار» و نیز اهتمام در معرفی و تصحیح دیوان ظهیر فاریابی، نمونه‌ای از این رویکرد علمی و اخلاقی است.

یاحقی همچنین با اشاره به یکی از سخنرانی‌های به‌یادماندنی دکتر دادبه، اظهار کرد: در مراسمی در نیشابور، هم‌زمان با انتقال پیکر زنده‌یاد محمدعلی اسلامی ندوشن، دکتر دادبه با بیانی سنجیده و هوشمندانه، سخنرانی خود را به آن فضا و شرایط پیوند زد و از این موقعیت، بهره‌ای شایسته برد؛ اقدامی که موجب شگفتی و تحسین حاضران شد.

دغدغه جدی دکتر دادبه در دفاع از زبان فارسی

وی تأکید کرد: در حوزه‌هایی چون حافظ‌شناسی، ادبیات‌شناسی و فلسفه، جایگاه دکتر دادبه جایگاه ممتازی است و کمتر می‌توان درباره عمق دانش و تسلط او تردید کرد. او از جمله استادانی بود که با وجود کم‌کاری نسبی در تولید آثار مکتوب، اما با ارائه کارهایی عمیق، دقیق و ماندگار، الگویی برای نسل‌های بعدی به شمار می‌رود.

یاحقی در ادامه با اشاره به یکی از آخرین دیدارهای خود با این استاد فقید، گفت: در مراسمی در شهر جم و در بزرگداشت دکتر ابراهیم قیصری، دکتر دادبه سخنرانی بسیار پخته، عالمانه و جانانه‌ای درباره ادبیات فارسی ارائه کرد که نشان‌دهنده دغدغه جدی او در دفاع از زبان فارسی بود.

وی در پایان با تسلیت درگذشت دکتر اصغر دادبه به جامعه دانشگاهی، خانواده وی و دوستداران فرهنگ و ادب فارسی، خاطرنشان کرد: نام، صدا و اندیشه‌های این استاد برجسته در گستره ادب فارسی ماندگار خواهد ماند و یاد او همواره در میان اهل فرهنگ زنده است.

دهباشی: درگذشت پی‌درپی بزرگان فرهنگ، ضربه‌ای سنگین‌تر از هر حادثه بود

استاد علی دهباشی، روزنامه‌نگار و سردبیر مجله بخارا هم در این نشست مجازی با ابراز تأسف از درگذشت هم‌زمان چند تن از چهره‌های برجسته فرهنگی، این فقدان‌ها را ضربه‌ای سنگین به جامعه فرهنگی ایران توصیف کرد و گفت: در مدت کوتاهی، استادانی را از دست دادیم که جایگزینی برای آن‌ها متصور نیست.

سردبیر مجله بخارا با بیانی صریح و تأثرآمیز، اظهار کرد: من دکتر نیستم و هیچ‌گاه مدرک دکتری نداشته‌ام؛ حتی تحصیلاتم را در دبیرستان فردوسی ناتمام گذاشتم و زمانی کارگر چاپحانه بودم، اما امروز به‌عنوان سردبیر مجله بخارا و سمرقند فعالیت می‌کنم.

فقدان استادان چیزی کمتر از موشک‌هایی که به سرزمین ما خورد، نبود

وی در ادامه با اشاره به فقدان‌های اخیر در جامعه فرهنگی، افزود: بسیار متأسفم از ضربه‌ای که در این یک ماه اخیر متحمل شدیم؛ ضربه‌ای که به‌مراتب سنگین‌تر از هر حادثه‌ای بود و چیزی کمتر از موشک‌هایی که به سرزمین ما خورد، نبود بلکه گرانتر هم بود. در این مدت، چهره‌هایی چون دکتر ارفعی، دکتر جلال خالقی، دکتر جلیل دوستخواه و استاد عزیزمان دکتر اصغر دادبه را از دست دادیم؛ استادانی که هر یک سرمایه‌ای بی‌بدیل برای فرهنگ ایران بودند.

دهباشی با بیان اینکه این فقدان‌ها جامعه فرهنگی را دچار بهت و اندوه کرده است، تصریح کرد: واقعاً نمی‌توان توضیح داد که چرا و چگونه در چنین مدت کوتاهی، این‌گونه آماج از دست دادن استادانی شدیم که برای بسیاری از آن‌ها جایگزینی وجود ندارد. این وضعیت برای ما بسیار دردناک و نگران‌کننده است.

وی ادامه داد: در این شرایط، حتی فرصت ادای دین و حضور در آیین‌های بدرقه این بزرگان نیز برای بسیاری از ما فراهم نشد. برای نمونه، دکتر خالقی با آن همه علاقه به تاریخ، ادبیات و جغرافیای ایران، نتوانست به خاک وطن بازگردد و این موضوع، اندوه ما را دوچندان کرده است. همچنین پیکر دکتر جلیل دوستخواه در خاک سرد شهر بریزبین به خاک سپرده شد که این نیز برای جامعه فرهنگی ایران بسیار تلخ است.

سردبیر مجله بخارا با اشاره به جایگاه دکتر اصغر دادبه، گفت: او از عزیزانی بود که در کنار ما حضور داشت، اما قدرش را آن‌گونه که باید ندانستیم. بارها در مجالس و نشست‌ها از سخنان گرم، پرشور و عمیق او بهره‌مند شدیم، اما هرگز باور نمی‌کردیم روزی فرا برسد که از حضورش محروم شویم. هنوز هم نبود او برای ما باورکردنی نیست.

او خود را وقف ارتقای کیفیت آثار دیگران کرد

دهباشی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های علمی این استاد فقید، اظهار کرد: دکتر دادبه سال‌های بسیاری از عمر خود را صرف ویرایش و پیراستگی کتاب‌ها و مقالات، به‌ویژه در دایره‌المعارف‌ها کرد. اگر این تلاش‌ها را صرف تألیف می‌کرد، بی‌تردید امروز ده‌ها جلد کتاب از او در اختیار داشتیم، اما او خود را وقف ارتقای کیفیت آثار دیگران کرد.

وی افزود: بسیاری از مقالات ارزشمندی که امروز در دایره‌المعارف‌ها و منابع علمی منتشر شده‌اند، حاصل ویرایش‌های دقیق، علمی و دلسوزانه دکتر دادبه هستند و این نشان‌دهنده نقش بی‌بدیل او در اعتلای دانش و فرهنگ مکتوب کشور است.

دهباشی در پایان با گرامی‌داشت یاد و خاطره این استاد فقید، تأکید کرد: دکتر اصغر دادبه با دانش، تواضع و تلاش‌های علمی خود، تأثیری ماندگار بر فرهنگ ایران گذاشت و یاد و نام او همواره در میان اهل ادب و فرهنگ زنده خواهد ماند.

مصلح: دکتر اصغر دادبه معمار پیوند ادبیات و فلسفه در دانشگاه علامه بود

دکتر علی‌اصغر مصلح، پژوهشگر فلسفه، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی و عضو گروه غرب‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است نیز در این مراسم با تسلیت درگذشت دکتر اصغر دادبه، وی را از چهره‌های اثرگذار در شکل‌گیری و تثبیت گروه فلسفه این دانشگاه دانست و تأکید کرد: تلاش‌های علمی و مدیریتی او، به‌ویژه در پیوند میان ادبیات و فلسفه، نقشی ماندگار در آموزش عالی ایران بر جای گذاشته است.

دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی با تسلیت به خانواده، همکاران و شاگردان این استاد فقید، اظهار کرد: افتخار داشتم حدود یک دهه در گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی، همکار و شاگرد ایشان باشم و از نزدیک با شیوه علمی و منش فرهنگی او آشنا شوم.

وی با اشاره به نقش دکتر دادبه در تأسیس و تثبیت گروه فلسفه این دانشگاه، افزود: زمانی که در سال ۱۳۷۲ وارد گروه فلسفه شدیم، مدت کوتاهی از تأسیس آن می‌گذشت. هرچند زمینه‌های اولیه با تلاش استادانی همچون دکتر نصری فراهم شده بود، اما این جدیت، دقت، خوشنامی و محبوبیت دکتر دادبه بود که طی حدود 6 سال، روند تثبیت و رشد این گروه را به‌طور جدی پیش برد.

مصلح ادامه داد: در آن دوره، استادان برجسته‌ای در مقطع کارشناسی‌ارشد به تدریس پرداختند و به‌تدریج گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی به یکی از گروه‌های مهم فلسفه در کشور تبدیل شد؛ جایگاهی که همواره با نام دکتر دادبه همراه است.

تلاش برای ایجاد پیوند میان ادبیات و فلسفه

وی مهم‌ترین ویژگی علمی دکتر دادبه را تلاش برای ایجاد پیوند میان ادبیات و فلسفه دانست و تصریح کرد: در واقع، گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی در آغاز، به نوعی در امتداد فلسفه ادبیات شکل گرفت و این رویکرد، حاصل نگاه خاص دکتر دادبه بود؛ نگاهی که امروز به درختی تنومند در عرصه آموزش فلسفه تبدیل شده است.

این پژوهشگر فلسفه با اشاره به شیوه تدریس این استاد فقید، گفت: دکتر دادبه دروس متعددی از جمله فلسفه افلاطون، زیبایی‌شناسی و عرفان را تدریس می‌کرد و همواره تلاش داشت زمینه‌های تاریخی و فرهنگی مباحث را برای دانشجویان روشن کند. به‌عنوان نمونه، در درس افلاطون، ابتدا به تأثیر فرهنگ ایران باستان بر فلسفه یونانی می‌پرداخت و با استناد به منابع معتبر، این پیوند تاریخی را تبیین می‌کرد.

وی افزود: در درس‌های زیبایی‌شناسی و فلسفه هنر نیز صرفاً به مکاتب مدرن بسنده نمی‌کرد، بلکه با تکیه بر تسلط گسترده خود بر ادبیات فارسی و آثار شاعرانی چون سعدی، حافظ، مولوی و فردوسی، مفاهیم فلسفی را به فرهنگ ایرانی پیوند می‌زد و بر اهمیت هویت فرهنگی تأکید می‌کرد.

ضرورت «عشق به ایران» در مسیر آموزش

مصلح با بیان اینکه دکتر دادبه بر ضرورت «عشق به ایران» در مسیر آموزش تأکید داشت، خاطرنشان کرد: از نظر ایشان، دانشجویی که بدون تعلق خاطر به فرهنگ و هویت ایرانی به تحصیل بپردازد، درک عمیقی از موضوعات نخواهد داشت.

وی در ادامه به برگزاری همایش‌های علمی توسط این استاد فقید اشاره کرد و گفت: در سال‌های ابتدایی تأسیس گروه فلسفه، دو همایش مهم «نقد فلسفی» و «دکارت» با مدیریت دکتر دادبه برگزار شد که از رویدادهای شاخص آن دوره به شمار می‌روند. در همایش نقد فلسفی، دغدغه اصلی او احیای تفکر نقادانه بود؛ مفهومی که ریشه در سنت فلسفه اسلامی-ایرانی دارد و با اندیشمندانی چون فارابی و ابن‌سینا به اوج رسیده است.

این استاد دانشگاه افزود: در همایش دکارت نیز، دکتر دادبه ضمن معرفی رنه دکارت به‌عنوان بنیان‌گذار فلسفه مدرن، همواره بر ظرفیت‌های فلسفه اسلامی برای ورود به عرصه تفکر معاصر تأکید می‌کرد و تلاش داشت این دو سنت را به یکدیگر نزدیک کند.

نثر قلم استاد دادبه می‌تواند الگوی تراز باشد

مصلح یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته دکتر دادبه را توانایی نگارش علمی و ادبی دانست و اظهار کرد: قلم ایشان به‌گونه‌ای بود که پیچیده‌ترین مباحث فلسفی و کلامی را با زبانی روان و زیبا بیان می‌کرد. به یاد دارم زمانی که کتاب ایشان درباره فخر رازی منتشر شد، استاد مرحوم مجتهدی از شیوایی و استحکام نثر آن ابراز شگفتی کرده بود. می‌توان گفت در کنار شخصیت‌هایی مثل استاد شادروان اسلامی‌ندوشن، نثر قلم استاد دادبه می‌تواند الگوی تراز باشد برای دانشجوی که حتی بیش از ادبیات، اشتغال به فلسفه دارد. یکی از تونایی استاد دادبه این بود که سعی کردند، سخت‌ترین مطالب فلسفی را به‌صورت ساده و قابل فهم برای یک ذهن نه چندان فلسفی فراهم کنند.

وی ادامه داد: این ویژگی در آثار آموزشی ایشان، از جمله کتاب‌های منتشرشده برای دانشگاه پیام نور نیز به‌خوبی نمایان است و حتی در نوشته‌های اداری ایشان نیز نوعی نثر ادبی و فاخر دیده می‌شد که نشان از تسلط کم‌نظیر او بر زبان فارسی داشت.

میراث علمی و فکری دکتر اصغر دادبه، همچنان الهام‌بخش نسل‌های آینده خواهد بود

این پژوهشگر فلسفه در بخش پایانی سخنان خود به تأکیدات فکری دکتر دادبه در سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: از مهم‌ترین مفاهیمی که همواره در سخنان ایشان تکرار می‌شد، می‌توان به «عقلانیت»، «نقد» و «بی‌آزاری» به‌عنوان مؤلفه‌های اصلی فرهنگ ایرانی اشاره کرد؛ مفاهیمی که در جهان امروز، بیش از هر زمان دیگری به آن‌ها نیازمندیم.

مصلح در پایان با تسلیت مجدد درگذشت این استاد برجسته به جامعه دانشگاهی و خانواده وی، تأکید کرد: میراث علمی و فکری دکتر اصغر دادبه، همچنان الهام‌بخش نسل‌های آینده خواهد بود و نام او در تاریخ فرهنگ و اندیشه ایران ماندگار می‌ماند.

حمیدیان: دکتر اصغر دادبه یار ۵۰ ساله و انسانی کریم و کم‌نظیر بود

استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی با تسلیت درگذشت دکتر اصغر دادبه، وی را از شخصیت‌های برجسته روزگار معاصر و دوستی دیرینه توصیف کرد و گفت: فقدان او، نه‌تنها برای جامعه علمی، بلکه برای دوستان نزدیکش نیز ضایعه‌ای عمیق و دردناک است.

سعید حمیدیان اظهار کرد: درگذشت استاد بزرگ ادبیات و فلسفه، دکتر اصغر دادبه، ضایعه‌ای سنگین برای اهل ادب و اندیشه است و این فقدان را صمیمانه تسلیت می‌گویم.

وی با اشاره به سابقه طولانی دوستی خود با این استاد فقید، افزود: من دکتر دادبه را یکی از شخصیت‌های برجسته روزگار خود می‌دانم و به بیان ساده‌تر، او دوست و یار غار بیش از ۵۰ ساله من بود. این همراهی طولانی، شناختی عمیق از ویژگی‌های انسانی و اخلاقی او برای من به همراه داشته است.

حمیدیان با بهره‌گیری از اشعار کلاسیک فارسی برای توصیف این فقدان، گفت: به تعبیر شاعران بزرگ، از جمله رودکی، رفتن چنین شخصیت‌هایی، کاستن از شمار بزرگان فرهنگ است و فقدان آگاهن، خلأیی جدی در فضای فرهنگی ایجاد می‌کند.

آشنایی ما به دوران خدمت سربازی در سال ۱۳۴۸ بازمی‌گردد

وی در ادامه با اشاره به نحوه درگذشت دکتر دادبه، اظهار کرد: متأسفانه بیماری سخت و نادری در مدت کوتاهی این دوست عزیز را از ما گرفت و این مسئله، اندوه این فقدان را دوچندان کرده است.

این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به بیان خاطره‌ای از سال‌های جوانی پرداخت و گفت: آشنایی ما به دوران خدمت سربازی در سال ۱۳۴۸ بازمی‌گردد. در آن زمان، در مرکز توپخانه اصفهان به همراه جمعی از دوستان از جمله بهاالدین خرمشاهی، حسن انوشه و کامران فانی و بنده حضور داشتیم. در یکی از شب‌های جمعه که شرایط دشواری داشتیم، برای نخستین‌بار با دکتر دادبه برخورد کردیم و همان دیدار، آغاز دوستی عمیق و ماندگار ما شد.

وی ادامه داد: در همان دیدار نخست، بزرگواری و کرامت او را دیدیم؛ به‌گونه‌ای که با وجود شرایط محدود، به یاری ما آمد و همان رفتار، تصویری ماندگار از شخصیت انسانی او در ذهن ما ثبت کرد.

حمیدیان با تأکید بر ویژگی‌های اخلاقی این استاد فقید، گفت: دکتر دادبه انسانی کریم، مهمان‌نواز، خوش‌مشرب و اهل طنز بود. در طول بیش از پنج دهه دوستی، هرگز به یاد ندارم که درخواستی از او داشته باشم و او از برآوردن آن خودداری کرده باشد. این روحیه، نشان‌دهنده بزرگی شخصیت و عمق انسانیت او بود.

از دست دادن یکی از چهره‌های اثرگذار در حوزه ادبیات و فلسفه

وی همچنین به ویژگی‌های فردی و فرهنگی دکتر دادبه اشاره کرد و افزود: یکی از جنبه‌های دلنشین شخصیت او، لهجه شیرین یزدی‌اش بود که به‌ویژه در گفت‌وگوهای صمیمی، جلوه‌ای خاص داشت و بر جذابیت کلام او می‌افزود.

این استاد زبان و ادبیات فارسی در پایان با گرامی‌داشت یاد و خاطره دکتر اصغر دادبه، تأکید کرد: فقدان او برای من، فقدان یک دوست صمیمی و همراه دیرینه است و برای جامعه علمی، از دست دادن یکی از چهره‌های اثرگذار در حوزه ادبیات و فلسفه به شمار می‌رود.

رحیمیان: استاد دادبه معیار تازه‌ای برای شناخت حافظ به ما آموخت

استاد ادبیات فارسی با تسلیت درگذشت دکتر اصغر دادبه، او را چهره‌ای تأثیرگذار در آموزش و پژوهش ادبیات دانست و تأکید کرد: شیوه تدریس و نگاه علمی این استاد، مسیر تازه‌ای در شناخت حافظ و ادبیات فارسی پیش روی دانشجویان و پژوهشگران گشود.

وی با ابراز تسلیت به خانواده، شاگردان، همکاران و دوستداران این استاد فقید، اظهار کرد: درگذشت استاد دادبه، ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه علمی و ادبی کشور است و فقدان او به‌سادگی جبران نخواهد شد.

رحیمیان با اشاره به آشنایی خود با این استاد فقید، گفت: از سال ۱۳۶۲ افتخار شاگردی ایشان در درس حافظ را داشتم. در آن زمان، تصور عمومی این بود که یک استاد جوان چگونه می‌تواند از عهده تدریس شاعری چون حافظ برآید، اما پس از حضور در کلاس، همه تصورات اولیه دگرگون شد.

رحیمیان افزود: در نگاه نخست، ظاهر آراسته و خوش‌سخنی استاد توجه ما را جلب می‌کرد، اما به‌تدریج روشن شد که سیرت و عمق علمی ایشان بر ظاهرشان غلبه دارد و شخصیت علمی و اخلاقی ایشان، در عمل، بیش از هر چیز نمود داشت.

شناخت ما از حافظ بیشتر در حدی سطحی و انشایی بود

این استاد دانشگاه ادامه داد: پیش از آشنایی با روش تدریس دکتر دادبه، شناخت ما از حافظ بیشتر در حدی سطحی و انشایی بود، اما در کلاس‌های ایشان آموختیم که چگونه باید به‌صورت عمیق و علمی با شعر حافظ مواجه شد و او را به‌درستی فهمید.

وی تصریح کرد: همین تجربه باعث شد که در سال‌های بعد، هر زمان از من برای تدریس به‌جای استاد دادبه دعوت می‌شد، با افتخار این مسئولیت را می‌پذیرفتم و خود ایشان نیز به‌دلیل مشغله، گاه از من می‌خواستند که به‌جای ایشان در کلاس حاضر شوم.

رحیمیان در ادامه با اشاره به جایگاه علمی و اخلاقی استاد دادبه، اظهار کرد: آنچه درباره دانش، مهارت تدریس و شخصیت علمی ایشان گفته شده، بسیار است و بی‌تردید در آینده نیز درباره او بسیار خواهند نوشت؛ اما آنچه برای من اهمیت دارد، بیان چند جمله از دل و یاد این استاد است.

وی در پایان با قرائت ابیاتی در سوگ این استاد فقید، خاطرنشان کرد: با درگذشت دکتر دادبه، یکی از چهره‌های اثرگذار فرهنگ و ادبیات ایران از میان ما رفت، اما اندیشه و شیوه او همچنان در مسیر شاگردان و علاقه‌مندانش ادامه خواهد داشت.

مدرس‌زاده: دکتر اصغر دادبه فراتر از کلاس درس، معلم فرهنگ و فضیلت بود

دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه با اشاره به ابعاد علمی و اخلاقی زنده‌یاد دکتر اصغر دادبه، گفت: او استادی بود که فعالیتش به کلاس درس محدود نمی‌شد و بخش مهمی از تأثیرگذاری‌اش در تربیت فرهنگی و انسانی شاگردان، بیرون از فضای رسمی دانشگاه شکل می‌گرفت.

عبدالرضا مدرس‌زاده با ابراز تسلیت به خانواده، شاگردان و جامعه فرهنگی کشور، اظهار کرد: یاد و نام این استاد برجسته و افتخار فرهنگ ایران معاصر را گرامی می‌داریم؛ شخصیتی که هنوز زبان از به‌کار بردن واژه «شادروان» برای او قاصر است.

وی با اشاره به سابقه آشنایی خود با این استاد فقید، افزود: نخستین آشنایی من با دکتر دادبه به سال ۱۳۶۷ و دوران تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه آزاد اسلامی کاشان بازمی‌گردد. در سال ۱۳۶۹ و پس از درگذشت پدر ایشان، ارتباط ما صمیمی‌تر شد و این رابطه در سال‌های بعد، به شاگردی و سپس همکاری علمی انجامید.

مدرس‌زاده با اشاره به روحیات فرهنگی و ادبی دکتر دادبه، گفت: ایشان به‌نوعی با شعر و ادبیات زندگی می‌کردند و انس عمیقی با آثار ادبی، به‌ویژه اشعار زنده‌یاد فخرالدین مزارعی داشتند؛ اشعاری که در بیان و سلوک فکری او نیز نمود داشت.

او همواره «یک گام پیش‌تر» از جایگاه خود حرکت می‌کرد

وی ادامه داد: اگرچه رسالت استادان دانشگاه، آموزش و تدریس است، اما دکتر دادبه فراتر از این وظیفه عمل می‌کرد. به تعبیر عارف بزرگ ابوسعید ابوالخیر، او همواره «یک گام پیش‌تر» از جایگاه خود حرکت می‌کرد و نقش‌آفرینی‌اش محدود به کلاس درس نبود.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در طول بیش از سه دهه آشنایی، به‌وضوح می‌دیدم که دکتر دادبه پس از پایان کلاس درس، تازه فعالیت‌های علمی و فرهنگی‌اش آغاز می‌شد. او در تعامل با دانشجویان، همکاران و حتی نوجوانان، با همان جدیت و عشق به آموزش می‌پرداخت.

وی با ذکر خاطره‌ای در این‌باره، افزود: به یاد دارم در سفری به قمصر، با وجود خستگی، زمانی را صرف آموزش «گلستان» سعدی به یک نوجوان می‌کرد؛ کاری که نه وظیفه رسمی او بود و نه چشم‌داشتی در آن وجود داشت، بلکه صرفاً از سر عشق به آموزش و فرهنگ انجام می‌شد.

مدرس‌زاده در ادامه به نقش دکتر دادبه در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی اشاره کرد و گفت: این مرکز، به‌نوعی خانه دوم یا سوم او بود و بسیاری از مقالات ارزشمند و ماندگار، با دقت علمی و ویرایش‌های او شکل گرفت. برای نمونه، مدخل «بوستان سعدی» که از قلم او به یادگار مانده، از درخشان‌ترین تحلیل‌ها در این حوزه به شمار می‌رود.

او نه‌تنها در آموزش، بلکه در میدان دادن به شاگردان نیز پیشگام بود

وی با تأکید بر ویژگی‌های اخلاقی این استاد فقید، افزود: یکی از مهم‌ترین درس‌هایی که از دکتر دادبه آموختیم، حفظ حرمت استاد و اخلاق علمی بود. این موضوع را می‌توان در مقدمه تصحیح دیوان ظهیر فاریابی و احترام عمیق او به استادش، مرحوم دکتر یزدگردی، به‌خوبی مشاهده کرد.

این دانشیار زبان و ادبیات فارسی با اشاره به توجه دکتر دادبه به تربیت شاگردان، گفت: او نه‌تنها در آموزش، بلکه در میدان دادن به شاگردان نیز پیشگام بود و بسیاری از مقالات دایرةالمعارف و فعالیت‌های علمی را به شاگردانش واگذار می‌کرد تا مسیر رشد علمی آگاهن هموار شود.

در عمل نیز نمونه‌ای از «رند فرهیخته» بود

وی ادامه داد: دکتر دادبه در توسعه مراکز فرهنگی نیز نقش مهمی ایفا کرد و حضور مستمر او در نهادهایی مانند مراکز سعدی‌شناسی، حافظ‌شناسی و بنیاد فارس‌شناسی، به ارتقای جایگاه این مراکز کمک شایانی کرد.

مدرس‌زاده در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به شخصیت فکری دکتر دادبه، اظهار کرد: او سال‌ها درباره مفهوم «رندی» در اندیشه حافظ سخن گفت و در عمل نیز نمونه‌ای از «رند فرهیخته» بود؛ شخصیتی که آزادگی، نقد اجتماعی، تعهد به فرهنگ ایران و فرزانگی را در وجود خود جمع کرده بود.

وی با اشاره به آخرین دیدار و گفت‌وگوی خود با این استاد فقید، افزود: آخرین گفت‌وگوی من با ایشان به مناسبت روز پدر بود و آخرین دیدار نیز در بیمارستان رقم خورد؛ دیداری که به‌نوعی وداعی ناگفته با استادی بزرگ بود.

مدرس‌زاده در پایان با قدردانی از خانواده دکتر دادبه برای همراهی و پرستاری از او در روزهای پایانی زندگی، تأکید کرد: نام و یاد این استاد برجسته، به‌عنوان افتخاری برای فرهنگ و تمدن ایرانی و همه فارسی‌زبانان، همواره ماندگار خواهد ماند.

یثربی: درگذشت دکتر اصغر دادبه ضایعه‌ای بزرگ برای فرهنگ و اندیشه ایران است

استاد تمام فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی با تسلیت درگذشت دکتر اصغر دادبه، این فقدان را از تلخ‌ترین خاطرات زندگی خود دانست و تأکید کرد: جامعه علمی و فرهنگی ایران، یکی از چهره‌های کم‌نظیر خود را از دست داده است.

سید یحیی یثربی با تسلیت به خانواده، استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان این استاد فقید، اظهار کرد: درگذشت دکتر دادبه برای من یکی از غم‌انگیزترین خاطراتی خواهد بود که تا پایان عمر فراموش نخواهم کرد.

وی با اشاره به سابقه آشنایی خود با این استاد فقید، افزود: از دوران جوانی با دکتر دادبه آشنا بودم و باید بگویم همه اوصافی که درباره ایشان بیان شد، به‌درستی و در حد کمال در وجود او جمع بود.

فداکاری او در مسیر اعتلای اندیشه فلسفی در کشور

یثربی با تأکید بر نقش دکتر دادبه در حوزه فلسفه ادامه داد: ایشان ارتباطی عمیق و از سر تعهد با فلسفه داشت و از جمله افرادی بود که در شکل‌گیری و تأسیس گروه فلسفه در دانشگاه علامه طباطبائی نقش مهمی ایفا کرد؛ اقدامی که نشان‌دهنده فداکاری او در مسیر اعتلای اندیشه فلسفی در کشور است.

این استاد فلسفه، درگذشت دکتر دادبه را ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه علمی کشور دانست و تصریح کرد: این فقدان، به‌ویژه برای اهل ادب، علاقه‌مندان به ایران باستان، ادبیات فارسی و دوستداران حافظ، بسیار سنگین و تأثربرانگیز است.

یثربی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت فلسفه در جامعه گفت: فلسفه، نخستین تلاش انسان برای فهم جهان و خود بوده است؛ تلاشی که از دوران باستان و با اندیشمندانی چون سقراط آغاز شد و در طول تاریخ، نقش اساسی در رشد فکری و فرهنگی بشر ایفا کرده است.

وی افزود: هرچه سطح تفکر و آگاهی در یک جامعه بالاتر باشد، آن جامعه از زندگی آرام‌تر، روابط انسانی سالم‌تر و کیفیت زندگی بهتری برخوردار خواهد بود. در مقابل، جوامعی که از نظر آموزش و تفکر ضعیف باشند، همواره با مشکلات متعدد مواجه خواهند بود.

باید فلسفه را به عرصه زندگی امروز بیاوریم

این فیلسوف با تأکید بر ضرورت توجه به فلسفه در جامعه امروز، اظهار کرد: باید از این فرصت‌های تلخ برای تأمل استفاده کنیم و بکوشیم فلسفه را به عرصه زندگی امروز بیاوریم. فلسفه‌ای که بتواند در حوزه‌های مختلف از اقتصاد و سیاست تا اخلاق و مدیریت، نقش‌آفرین باشد و به حل مسائل جامعه کمک کند.

وی ادامه داد: متأسفانه فلسفه در جامعه ما هنوز آن‌گونه که باید، به‌صورت زنده و کاربردی وارد زندگی نشده و حتی در برخی حوزه‌ها، از جمله دین‌شناسی، حضور آن کمرنگ بوده است. از این‌رو لازم است برای تقویت تفکر فلسفی و ارتقای سطح اندیشه در جامعه، تلاش بیشتری صورت گیرد.

فلسفه باید در مسیر پیشگام و پیشوای ما باشد

یثربی با ابراز اندوه عمیق از این فقدان، خاطرنشان کرد: جای دکتر دادبه در همه عرصه‌های علمی و فرهنگی خالی خواهد بود و یاد و نام او همواره در ذهن و دل شاگردان و علاقه‌مندانش باقی خواهد ماند. وی بار دیگر این ضایعه را به خانواده آن مرحوم و جامعه علمی کشور تسلیت گفت.

یثربی با بیان اینکه باید با افزایش قدرت و مهارت تفکر در قالب فلسفه به جامعه کمک کنیم، خاطرنشان کرد: فلسفه باید در مسیر پیشگام و پیشوای ما باشد.

استاد تمام فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی با خواندن دو بیتی زیر از عبدالحمید ضیایی، گفت: همه جای خالی بودن دکتر دادبه را احساس خواهیم کرد.  

در باد ورق می‌خورد این دفتر خالی

این غفلت مشهور به تقویم جلالی

هرجا بگریزم، غم تو زودتر آن‌جاست

از گریه پُرم، ای همه‌جا، جای تو خالی!

زکیانی: بسیاری از همکاران با وجود دشواری‌ها، در این مراسم حضور یافتند/ امیدواریم کشور از این شرایط سخت عبور کند

غلامرضا زکیانی، رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی نیز با تسلیت درگذشت دکتر اصغر دادبه، از استادان و مسئولانی که در برگزاری مراسم بزرگداشت این استاد فقید مشارکت داشتند، تقدیر کرد.

وی با اشاره به شرایط دشوار حاکم در کشور، اظهار کرد: وظیفه خود می‌دانم به‌عنوان خادمی در دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبائی، از همه استادان و بزرگوارانی که در این برنامه مشارکت داشتند یا پیام و فایل صوتی ارسال کردند، صمیمانه قدردانی کنم.

زکیانی با بیان اینکه همراهی استادان در این شرایط کار آسانی نبود، افزود: بسیاری از همکاران با وجود دشواری‌ها، در این مراسم حضور یافتند یا به اشکال مختلف همراهی کردند که جای سپاس فراوان دارد.

زکیانی همچنین ضمن تسلیت به جامعه دانشگاهی و فرهنگی کشور، برای همگان آرزوی سلامتی و تندرستی کرد و گفت: امیدواریم کشور از این شرایط سخت عبور کند و دیگر شاهد چنین فقدان‌ها و دشواری‌هایی نباشیم و در آینده در فضایی همراه با آرامش و شادی در کنار یکدیگر گرد هم آییم.

رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی در ادامه از دست‌اندرکاران برگزاری این مراسم تقدیر کرد و افزود: از دکتر تیشه‌یار، دکتر احمدوند و همچنین دکتر ریاضی و همکاران ایشان که برنامه‌ریزی و اجرای این مراسم را بر عهده داشتند و به‌خوبی از عهده آن برآمدند، صمیمانه تشکر می‌کنم.

در پایان این مراسم دو تن از افرادی که به‌عنوان شرکت‌کننده در این مراسم حضور یافته بودند به نام‌های احمد خطیبی و لیلی میری مطالب خود را درمورد مرحوم دادبه بیان کردند.

انتهای خبر/237764/