حمله به مراکز علمی، حمله به آینده بشریت است

به گزارش خبرگزاری آگاه، در روز‌های اخیر برخی دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و پارک‌های علم و فناوری ایران مورد حمله قرار گرفتند؛ مراکزی که محل فعالیت پژوهشگران، دانشجویان و شرکت‌های دانش‌بنیان هستند. این مراکز نه پایگاه نظامی هستند و نه محل استقرار تجهیزات جنگی، بلکه محل تولید علم، فناوری و نوآوری‌اند. هدف قرار دادن چنین مراکزی نشان می‌دهد که هدف فقط ضربه نظامی نیست، بلکه ضربه به پیشرفت علمی و فناوری یک کشور است.

پارک‌های علم و فناوری و دانشگاه‌ها محل فعالیت شرکت‌های نوآور، آزمایشگاه‌های تحقیقاتی، مراکز رشد فناوری و پروژه‌های علمی هستند و بسیاری از فناوری‌هایی که بعد‌ها در صنعت، پزشکی، کشاورزی و زندگی مردم استفاده می‌شود، ابتدا در همین مراکز شکل می‌گیرد. بنابراین، تخریب این مراکز به معنای تخریب پروژه‌های علمی، پایان‌نامه‌ها، آزمایش‌ها، داده‌های تحقیقاتی و سال‌ها تلاش پژوهشگران است.

حمله به مراکز علمی و دانشگاهی در جنگ‌ها، صرفاً حمله به چند ساختمان یا زیرساخت آموزشی نیست، بلکه حمله به آینده یک ملت، حافظه علمی یک کشور و حتی مسیر پیشرفت جامعه جهانی است. در بسیاری از جنگ‌های تاریخ، یکی از اهداف اصلی، مراکز علمی، دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها و دانشمندان بوده‌اند؛ زیرا نابودی دستاورد‌های علمی، یک کشور را برای سال‌ها از پیشرفت عقب می‌اندازد. آنچه در جنگ‌های اخیر و حملات به مراکز علمی و دانشگاهی ایران رخ داده نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ حمله‌ای که نه یک هدف نظامی، بلکه فعالان دانش و فناوری را نشانه می‌گیرد.

در ابتدای جنگ تحمیلی دوم علیه ایران که ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شد، خبر شهادت دکتر محمدمهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، جامعه علمی ایران را متأثر کرد. او از چهره‌های علمی و مدیریتی برجسته کشور بود که سال‌ها در حوزه علم و آموزش عالی فعالیت کرده بود و اهمیت این حادثه از آن جهت است که او تنها رئیس دانشگاه در ایران و جهان است که در جریان این جنگ به ترور شده است. شهادت ایشان و ترور چند دانشمند دیگر در همان روز‌های نخست جنگ، نشان می‌دهد که رژیم صهیونیستی و حامیان آن، نخبگان علمی و دانشگاهی را به عنوان هدف تهاجم خود در نظر گرفته‌اند و این موضوع زنگ خطری جدی برای جامعه علمی جهان محسوب می‌شود.
در تاریخ ایران نیز نمونه‌های تلخ بسیاری از نابودی مراکز علمی توسط دشمنان این سرزمین وجود دارد؛ از حمله مغول که بسیاری از کتابخانه‌ها و مراکز علمی ایران و جهان اسلام را نابود کرد تا دوره‌های مختلف جنگ که دانشمندان یا کشته شدند یا مجبور به مهاجرت شدند. در واقع، در بسیاری از جنگ‌ها، زمانی که دشمنان یک کشور نمی‌توانند یک ملت را به طور کامل شکست دهند، تلاش می‌کنند مغز‌های آن ملت را هدف قرار دهند.
از ابتدای تشکیل جمهوری اسلامی نیز ایران بار‌ها شاهد ترور دانشمندان خود بوده است. این دانشمندان در حوزه‌های مختلف علمی فعالیت می‌کردند و هر کدام نقش مهمی در توسعه دانش و فناوری داشتند. ترور دانشمندان نشان داد که جنگ‌های جدید فقط با موشک و تانک انجام نمی‌شود، بلکه تحریم علمی، محدودیت‌های پژوهشی، فشار‌های سیاسی و در نهایت ترور فیزیکی دانشمندان نیز بخشی از جنگ‌های مدرن است. در دنیای امروز، برخی کشور‌ها مانند آمریکا و اسراییل نشان داده‌اند که اگر دانشمندی در مسیر علمی و فناوری مورد نظر آنها حرکت کند در خدمت اهداف شوم آنها باشد، از او حمایت می‌کنند و امکانات در اختیارش قرار می‌دهند، اما اگر همان دانشمند در کشور مستقل خود فعالیت کند و با آنها همکاری نکند، با تحریم، تهدید، محدودیت علمی و حتی ترور مواجه می‌شود. این رفتار دوگانه، یکی از خطرناک‌ترین روند‌ها در دنیای امروز است که امنیت علمی جهان را تهدید می‌کند.

در چنین شرایطی، اهمیت علم و دانش بیش از پیش روشن می‌شود. در همین زمینه، رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران بار‌ها تأکید کرده‌اند که «علم پایه تمدن و پایه پیشرفت همه‌جانبه یک کشور است» و «دست برتر علمی، راز اقتدار اقتصادی، سیاسی و نظامی کشورهاست». این نگاه نشان می‌دهد که حمله به دانشگاه و دانشمند، در واقع حمله به یکی از پایه‌های اصلی قدرت و پیشرفت یک کشور است.

نکته مهم دیگر این است که در برابر چنین اقداماتی، فقط دولت‌ها نباید واکنش نشان دهند، بلکه جامعه علمی جهان باید واکنش نشان دهد. دانشمندان ایران و جهان، دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی، مجلات علمی و مراکز پژوهشی بین‌المللی باید در برابر حمله به دانشگاه‌ها و ترور دانشمندان موضع بگیرند و این اقدامات را محکوم کنند. اگر جامعه علمی جهان در برابر کشته شدن دانشمندان و تخریب دانشگاه‌ها سکوت کند، این خطر وجود دارد که در آینده، هدف قرار دادن مراکز علمی در جنگ‌ها به یک موضوع عادی تبدیل شود.

در آن صورت، آسیب این اتفاق فقط متوجه یک یا دو کشور درگیر جنگ نخواهد بود، بلکه کل بشریت آسیب خواهد دید. علم مرز جغرافیایی ندارد و بسیاری از دستاورد‌های علمی حاصل همکاری دانشمندان کشور‌های مختلف است. اگر امنیت دانشمندان و دانشگاه‌ها در جنگ‌ها از بین برود، در واقع امنیت علم از بین رفته است و هزینه آن را همه مردم جهان خواهند پرداخت؛ از پیشرفت کندتر پزشکی و فناوری گرفته تا عقب افتادن راه‌حل‌های علمی برای مشکلات جهانی مانند انرژی، محیط زیست، امنیت غذایی و دارویی.

به همین دلیل، سازمان‌ها و مراجع علمی بین‌المللی، دانشگاه‌های بزرگ جهان و نهاد‌های علمی باید این موضوع را به‌صورت جدی پیگیری کنند و سازوکاری ایجاد شود تا در جنگ‌ها، دانشگاه‌ها، مراکز علمی و دانشمندان به عنوان اهداف ممنوعه شناخته شوند. البته به دلیل اینکه تاکنون اقدام موثری از سوی سازمان‌ها و نهاد‌های بین‌المللی در برابر شرارت‌هایی آمریکا و اسراییل صورت نگرفته است، مسئولیت گسترش این نوع جنگ و ناامن شدن محیط علمی جهان متوجه همان کشور‌هایی است که حمله به مراکز علمی را مشروعیت بخشیده‌اند.

در نهایت باید در نظر داشت که حمله به دانشگاه، حمله به کلاس درس، حمله به آزمایشگاه و حمله به دانشمند، در واقع حمله به آینده بشریت است. شاید ساختمان‌ها و تجهیزات دوباره ساخته شوند، اما اگر امنیت و آرامش برای دانشمندان از بین برود و اراده تولید علم تضعیف شود، خسارتی جبران‌ناپذیر به بشریت وارد خواهد شد. با این حال، ملت ایران بار‌ها نشان داده است که علم در این سرزمین با تحریم، ترور و بمباران از میان نمی‌رود؛ جنگ‌ها پایان می‌یابند، اما اراده برای پیشرفت علمی پایدار می‌ماند و فرزندان ایران آینده این کشور و جهان را رقم می‌زنند.

انتهای خبر/238047/