سخنگوی سابق وزارت علوم: دانشگاه‌ها باید مستقیماً وارد حل مسائل کشور شوند

به گزارش خبرگزاری آگاه، علی شمسی‌پور، سخنگوی پیشین وزارت علوم در دولت سیزدهم، در نشست تخصصیِ دومین همایش بین‌المللی الگوی حکمرانی آیت‌الله شهید سید ابراهیم رئیسی که صبح امروز با حضور محمدعلی زلفی‌گل، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری دولت سیزدهم، در بنیاد بین‌المللی شهید رئیسی برگزار شد، اظهار کرد: در دوران فعالیت من در شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجموعه‌ای از مکتوبات و بیانات رهبران انقلاب اسلامی در حوزه آموزش عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت.

تمرکز رهبران انقلاب بر تولید علم

وی افزود: جمع‌بندی این بررسی‌ها نشان می‌داد که رهبران انقلاب اسلامی در حوزه آموزش عالی، بر چند محور مهم تأکید داشته‌اند که یکی از برجسته‌ترین آن‌ها، "تولید علم" است.

شمسی‌پور ادامه داد: در سال‌های پایانی عمر حضرت امام خمینی (ره)، این موضوع کم‌کم در بیانات ایشان برجسته شد و پس از آن، رهبر معظم انقلاب با جدیت بیشتری این مسیر را دنبال کردند و بر گسترش تولید علم در کشور تأکید ورزیدند.

رشد علمی ایران در دهه ۸۰

سخنگوی پیشین وزارت علوم در دولت سیزدهم تصریح کرد: تأکیدات رهبر معظم انقلاب، کشور را در مسیر رشد علمی قرار داد؛ به‌طوری‌که در دهه ۸۰، رشد علمی ایران در جهان در جایگاه نخست قرار گرفت.

وی گفت: در آن دوره، تحولات مهمی در حوزه تولیدات علمی رخ داد و دانشگاه‌ها و پژوهشگران با انگیزه‌ای بالا به سمت تولید علم حرکت کردند؛ علمی که در سطح جهانی نیز پذیرفته می‌شد.

شمسی‌پور افزود: حتی سیاست‌های کلان کشور و منابع مالی نیز در همان مقطع، به سمت تقویت تولید علم هدایت شد و مجموعه‌های مختلف علمی و پژوهشی در این مسیر به فعالیت پرداختند.

حرکت از تولید علم به سمت کاربرد علم

وی با اشاره به تحول رویکرد سیاست‌گذاری علم در سال‌های اخیر گفت: از مقطعی به بعد، در جلسات و سیاست‌گذاری‌های مختلف، بحث "استفاده از علم برای ایجاد قدرت و حل مسائل کشور" بیشتر مورد توجه قرار گرفت.

شمسی‌پور ادامه داد: به عبارت دیگر، توجه به این موضوع افزایش یافت که علم باید علاوه بر تولید، در مسیر ایجاد ثروت و قدرت نیز به کار گرفته شود.

عملکرد قابل‌قبول جمهوری اسلامی در تربیت نیروی انسانی

وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی در حوزه تولید علم و تربیت نیروی انسانی دستاوردهای مهمی داشته است، اظهار کرد: به نظر من، جمهوری اسلامی در این حوزه عملکرد قابل‌قبولی داشته و توانسته است بخشی از ضعف‌های گذشته را جبران کند.

شمسی‌پور افزود: توسعه آموزش عالی و تربیت نیروی انسانی متخصص، از جمله اقداماتی بوده که در این سال‌ها مورد توجه قرار گرفته است.

سخنگوی پیشین وزارت علوم در دولت سیزدهم گفت: یکی از موضوعاتی که بارها از سوی رهبر معظم انقلاب مطرح شده، حرکت به سمت "مهارت‌محوری" در آموزش است.

وی ادامه داد: در همین راستا تأکید شده است که آموزش دانشگاهی باید به گونه‌ای باشد که دانشجویان، علاوه بر آموزش نظری، مهارت‌های مورد نیاز بازار کار و صنعت را نیز فرا بگیرند.

ارتباط دانشگاه با صنعت و حوزه درمان

شمسی‌پور با اشاره به برخی پیشرفت‌ها در این زمینه اظهار کرد: امروز در برخی حوزه‌ها، مانند علوم پزشکی، دانشگاه‌های کشور از سطح علمی قابل‌قبولی برخوردارند.

وی افزود: در این حوزه، ارتباط میان دانشگاه، صنعت و خدمات درمانی به‌شکلی مؤثر برقرار شده است و بسیاری از بیمارستان‌ها زیر نظر دانشگاه‌ها فعالیت می‌کنند.

شمسی‌پور ادامه داد: این ارتباط باعث شده است که آموزش، پژوهش و خدمات درمانی در یک چرخه منسجم قرار گیرد و نتایج آن در حوزه‌هایی مانند گردشگری درمانی نیز مشاهده شود.

وی تأکید کرد: با وجود این پیشرفت‌ها، هنوز بخشی از مسیر باقی مانده است و برای تکمیل زنجیره "تولید علم تا ثروت و قدرت"، باید همه دستگاه‌های اجرایی کشور، مسائل و نیازهای خود را به دانشگاه‌ها ارائه دهند.

شمسی‌پور گفت: در این صورت، استادان دانشگاه و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، به‌ویژه دانشجویان دکتری، می‌توانند پژوهش‌های خود را در مسیر حل مسائل واقعی کشور هدایت کنند و این امر به کارآمدی بیشتر نظام علمی کشور کمک خواهد کرد.

مهارت‌محوری در آموزش عالی؛ مسیر تحقق از طریق بورس

شمسی‌پور با اشاره به سیاست‌های حوزه آموزش عالی کشور اظهار کرد: شهید رئیسی به‌عنوان دستورالعمل کاری حوزه آموزش عالی، بر "تولید علم" تأکید داشت؛ به این منظور که چگونه می‌توان تولید علم را در کشور محقق کرد، نیروی متخصص و متعهد تربیت نمود و به این افراد جهت‌دهی مناسبی ارائه داد.

وی ادامه داد: اگرچه بسیاری از مستندات علمی تولیدشده در کشور، در نشریات داخلی منتشر می‌شد و از کیفیت مطلوبی برخوردار بود، اما ابتکار عمل تحت مدیریت ایشان این بود که تلاش کنیم بخشی از علم تولیدشده در کشور—که حتی ممکن است در سطح جهانی نیز نوآورانه باشد—در مجامع بین‌المللی منتشر شود تا پژوهشگران ما بیشتر دیده شوند.

شمسی‌پور افزود: این اقدامات کمک کرد تا پژوهشگران ما مسیر بهتری را طی کنند و دستاوردهای ارزشمندی حاصل شود.

جلوگیری از کاهش شتاب تولید علم

وی گفت: مدتی شیب تولید علم در کشور کاهش یافته بود، اما اقداماتی که انجام دادیم، جهش فوق‌العاده‌ای ایجاد کرد و مانع از تداوم این کاهش شد. شمسی‌پور تأکید کرد: همین تمهیدات می‌تواند به تقویت تولید علم کمک کند.

وی اظهار کرد: بالاخره برای پیشرفت علمی، به نیروی انسانی متخصص و متعهد نیاز داریم؛ یعنی استادان شایسته، دانشجویان توانمند، تجهیزات آزمایشگاهی کافی و حمایت‌های لازم. اگر این چهار یا پنج مورد اساسی حل شود، کار چندان پیچیده‌ای نیست و در کشور قابل‌حل است.

وی با اشاره به موضوع مهارت‌محوری در آموزش عالی گفت: در مورد بسیاری از نیازهای کشور، مسیر مهارت‌آموزی تقریباً مشخص است. در حوزه هدایت استادان و سایر مسائل مرتبط نیز طراحی‌های لازم صورت گرفته است.

شمسی‌پور ادامه داد: به نظر بنده، مهارت‌محوری در کشور ما می‌تواند از مسیر "بورس" محقق شود و این مسیر، جاده‌ای برای رسیدن به مهارت‌محوری در آموزش عالی باشد.

وی افزود: یکی از طرح‌های جالب در این زمینه، حمایت از رشته‌هایی بود که تقاضا برای آن‌ها کاهش یافته، اما کشور همچنان به آن‌ها نیاز دارد. به دلایلی، تقاضا برای این رشته‌ها پایین آمده و دانش‌آموزان احساس می‌کنند ممکن است در آینده شغل مناسبی پیدا نکنند.

شمسی‌پور گفت: در این زمینه، فضایی ایجاد شد که هر کس چهار سال در آن رشته‌ها تحصیل کند، برای او پرداخت ماهیانه در نظر گرفته شود. این طرح بیشتر برای رشته‌های ریاضی، فیزیک و علوم پایه بود که تقاضا در آن‌ها کاهش پیدا کرده بود. وی ادامه داد: اگر این اقدامات به‌صورت مداوم، پیوسته و مستمر ادامه یابد، طبیعتاً اثرگذار خواهد بود.

بورس صنعت و اتصال دانشجو به اشتغال

شمسی‌پور اظهار کرد: "بورس صنعت" نیز از جمله موضوعات مهم بود؛ به این معنا که مسیر اشتغال دانشجوی دکتری از همان ابتدا مشخص شود. وی افزود: برای مثال، شرکت ایران‌خودرو اعلام می‌کرد که برای چهار یا پنج سال آینده، به چه تعداد مهندس مکانیک یا نیروی متخصص نیاز دارد. شمسی‌پور تأکید کرد: مهارت‌محوری می‌تواند با حرکت در مسیر بورس‌های تخصصی به نتیجه مطلوب برسد.

وی درباره برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها نیز گفت: برخی معتقدند آنچه در دانشگاه آموزش داده می‌شود، مورد نیاز کشور نیست؛ اما من با اطلاع کامل عرض می‌کنم که این‌گونه نیست.

شمسی‌پور ادامه داد: البته افراد به مهارت‌های دیگری نیز نیاز دارند، اما نمی‌توان گفت آنچه در دانشگاه آموزش داده می‌شود، بی‌فایده است. در این حوزه، استادان متخصص حضور دارند و تجربه‌های بین‌المللی نیز رصد می‌شود.

ظرفیت‌های عظیم دانشگاه آزاد اسلامی

هدف قرار گرفتن مراکز علمی ایران؛ نشانه اثرگذاری زنجیره علم تا قدرت

شمسی‌پور با اشاره به حملات و فشارهای واردشده علیه مراکز علمی و دانشمندان کشور اظهار کرد: اینکه دانشگاه‌های ما هدف قرار می‌گیرند و دانشمندان ایرانی به‌شکلی وقیحانه حذف می‌شوند، نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی در بخش‌هایی از مسیر علمی و فناوری به موفقیت‌های مهمی دست یافته است.

وی افزود: این اتفاقات گواهی می‌دهد که زنجیره "تولید ایده، علم و فناوری تا رسیدن به ثروت و قدرت" در کشور در حال تکمیل‌شدن است.

شمسی‌پور ادامه داد: این زنجیره در برخی حوزه‌ها، از جمله حوزه نظامی و برخی بخش‌های صنعتی، شکل گرفته است و در حوزه پزشکی نیز نشانه‌هایی از تحقق آن مشاهده می‌شود.

وی گفت: البته در برخی صنایع، مانند صنعت خودرو، این مدل ارتباط میان علم و صنعت به‌طور کامل محقق نشده است؛ اما در صنعت موشکی کشور، این زنجیره به‌صورت موفق و کارآمد شکل گرفته است.

سخنگوی پیشین وزارت علوم در دولت سیزدهم تصریح کرد: پیشرفت‌های به‌دست‌آمده در این حوزه‌ها کاملاً ملی، داخلی و بومی است. همین مسئله باعث شده برخی قدرت‌های جهانی تلاش کنند ایران را برای محدود کردن توانمندی‌هایش تحت فشار قرار دهند.

الگوی ارتباط دانشگاه و صنایع نظامی در برخی کشورها

شمسی‌پور با اشاره به الگوی ارتباط دانشگاه و صنایع نظامی در برخی کشورها اظهار کرد: در کشورهایی مانند آمریکا و رژیم صهیونیستی، اساتید دانشگاه و دانشجویان به‌طور مستقیم در پروژه‌های نظامی مشارکت دارند.

وی گفت: در حوزه‌های مهندسی، دانشگاه‌ها در این کشورها به‌طور مستقیم با صنایع نظامی در ارتباط هستند و نتایج فعالیت‌های علمی آن‌ها در پروژه‌های دفاعی و امنیتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شمسی‌پور ادامه داد: در برخی موارد، این اقدامات منجر به هدف قرار گرفتن مناطق غیرنظامی می‌شود و حتی مدارس یا مناطق مسکونی مورد حمله قرار می‌گیرند.

وی افزود: گاهی تنها به‌دلیل احتمال حضور یک فرد نظامی در یک منطقه، آن نقطه هدف قرار می‌گیرد و این اقدامات با محاسبات دقیق و برنامه‌ریزی‌شده انجام می‌شود.

تناقض در رفتار قدرت‌های غربی

سخنگوی پیشین وزارت علوم در دولت سیزدهم با اشاره به رفتار برخی قدرت‌های جهانی اظهار کرد: برخی کشورها خودشان چنین اقداماتی را انجام می‌دهند، اما دیگران را از همان کار منع می‌کنند؛ این رویکرد دوگانه، قابل‌قبول نیست.

وی گفت: جوامع بین‌المللی و کشورهای مختلف باید از این اتفاقات درس بگیرند و در برابر چنین رفتارهای تبعیض‌آمیزی موضع منصفانه‌ای اتخاذ نمایند.

شمسی‌پور در پایان با اشاره به حضور خبرنگاران در این نشست گفت: وجود برخی حواشی سیاسی در رسانه‌ها تا حدی طبیعی است؛ اما فعالیت رسانه‌ای باید با رعایت اصول حرفه‌ای و اخلاقی انجام شود. رسانه‌ها باید با چهارچوب مشخص و مسئولانه به این عرصه وارد شوند و ایفای نقش کنند.

انتهای خبر/248397/