۳ گذرگاه معنوی برای کاهش رنج ناشی از شرایط جنگی/ «همدلی روانی» تاب‌آوری اجتماعی را افزایش می‌دهد

خدیجه ابوالمعالی الحسینی استادتمام رشته روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری آگاه با توجه به شرایط موجود کشور در توصیه‌هایی به خانواده‌های ایرانی تشریح کرد: والدین در شرایط پراسترس جنگ باید یک محیط امن روانی را در خانه ایجاد و سعی کنند آرامش خودشان را حفظ کنند. در یک محیط امن افراد بهتر می‌توانند با یکدیگر تعامل داشته باشند. والدین مضطرب، اضطراب را به کودکان خودشان منتقل می‌کنند. تقویت ارتباطات خانوادگی و توجه به نگرانی‌های افراد خانواده و سعی در کاهش آن نگرانی‌ها می‌تواند امنیت روانی را در خانواده ایجاد کند.

وی خطاب به خانواده‌ها ادامه داد: سعی کنید با همسرتان همدلی فعالانه داشته باشید و احساسات و نگرانی‌های او را درک کنید. فعالیت‌های مشترک، در کنار هم بودن را افزایش می‌دهد و استرس را کم می‌کند. کودکان اضطرابشان را به شکل گوشه‌گیری، بی‌خوابی، پرخاشگری و گریه نشان می‌دهند. به عنوان یک والد از کودکتان بخواهید که اضطراب و ترسش را تعریف کند و درباره‌اش حرف بزند. وقتی ما بدانیم که کودکمان چگونه به اضطراب معنا می‌دهد، بهتر می‌توانیم به او کمک کنیم.

کاهش اضطراب کودکان از طریق بازی و فعالیت

رئیس کارگروه روانشناسی مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه بازی والدین و همسالان با کودکان به مقدار زیادی اضطراب را کاهش می‌دهد، گفت: سعی کنیم خیلی کودکان را در معرض اخبار جنگ قرار ندهیم. در آغوش گرفتن کودکان هم آرامش را به آنها القا می‌کند. سعی کنیم به همراه کودکمان ورزش کنیم و لحظات شادی را برای آنها فراهم کنیم.

توجه به سالمندان در شرایط جنگی

ابوالمعالی با بیان اینکه علاوه بر کودکان، سالمندان هم باید مورد توجه قرار بگیرند، اظهار کرد: در شرایط جنگی سبک زندگی روزمره سالمندان دستخوش تغییر می‌شود. کم‌خوابی، ترس از دست دادن فرزندان و عزیزان و گاهی هم عدم دسترسی به موقع به امکانات درمانی مشکلاتی را برای آنها ایجاد می‌کند. بهتر است در شرایط جنگی سالمندان را فراموش نکنیم.

مسئولیت دولتمردان و نقش اجتماعی

وی از وظایف مسئولان کشوری و در رأس آنها دولتمردان در شرایط فعلی در قبال مردم سخن گفت و افزود: البته مسئولان وظیفه خودشان را به خوبی انجام می‌دهند؛ اما در شرایط جنگی نقش مسئولان کشوری و دولتمردان بسیار اساسی است. جنگ به عنوان یک بحران اجتماعی تلقی می‌شود، دولتمردان می‌توانند بیشتر از گذشته از اقشار آسیب‌پذیر حمایت کنند و سعی کنند در این شرایط پراسترس با حفظ تاب‌آوری اجتماعی در برابر فشارکاری مقاومت کنند و بدانند که ملت ایران در کنار آنها هستند. مسئولان می‌توانند از کمک نیرو‌های مردمی برای انجام بهتر وظایفشان استفاده کنند.

کنترل اضطراب و استرس؛ وظایف اجتماعی

این متخصص حوزه روانشناسی در پاسخ به این پرسش که اضطراب و استرس افراد چگونه قابل کنترل است و افراد در قبال یکدیگر چه وظایفی دارند، توضیح داد: جنگ فقط در میدان نبرد اتفاق نمی‌افتد، جنگ نه تنها خانه‌ها و شهر‌ها را نابود می‌کند؛ بلکه امنیت روانی افراد را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث اضطراب، ترس از آینده و نگرانی می‌شود. برای مواجهه با این شرایط طاقت‌فرسا و کاهش استرس و اضطراب ناشی از جنگ، دو راهکار کلی را پیشنهاد می‌کنم.

گذرگاه‌های معنوی برای تاب‌آوری

وی در تشریح راهکار نخست تشریح کرد: نخست همدلی معنوی که به عنوان راهکاری برای تاب‌آوری فردی و اجتماعی مطرح می‌شود. همدلی روانی بار روانی بحران جنگ را بین افراد تقسیم می‌کند و تاب‌آوری را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود احساس همدلی، برادری بین افراد افزایش پیدا می‌کند؛ بنابراین آیین‌های جمعی، حضور در میادین شهرها، کمک کردن به دیگران که جلوه‌ای از همدلی معنوی است، عاملی است برای افزایش امید معنوی و کاهش اضطراب. کسانی که در جنگ آسیب دیده‌اند را تنها نگذاریم و به آگاهن کمک و به مشکلات اقوام، دوستان و همسایگان توجه کنیم.

ابوالمعالی گفت: نکته مهم دیگری که توصیه می‌کنم این که برای خودمان گذرگاه‌های معنوی درست کنیم. با کمک گذرگاه‌های معنوی می‌توانیم از شرایط سخت عبور کنیم، معنایی تازه برای بحران‌های زندگیمان پیدا کنیم و امید به تغییر شرایط داشته باشیم. اکنون همه ما رنج زیادی را متحمل می‌شویم، من سه گذرگاه معنوی را برای کاهش این رنج معرفی می‌کنم؛ نخستین گذرگاه مهم معنوی این است که سعی کنیم به رنجمان معنا بدهیم و به رنج به عنوان بستری برای رشد و آزمون الهی نگاه کنیم.

از دیدگاه ما روان‌شناسان، وقتی رنج معنا پیدا می‌کند، تاب‌آوری بیشتر می‌شود و افراد بهتر می‌توانند با استرس‌ها کنار بیایند. وقتی به رنجمان معنا بدهیم، دیگر آن را به فاجعه تبدیل نمی‌کنیم. به جای این که بگوییم آینده‌ام نابود شد، سعی کنیم معنای زندگیمون را در دل این رنج‌ها پیدا کنیم و به زندگی‌مان معنا بدهیم.

امید معنوی و تقویت تاب‌آوری

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اضافه کرد: گذرگاه معنوی دیگر، امید معنوی است. امید معنوی یعنی باور به این که حتی در تاریک‌ترین لحظات زندگی نیز امکان گشایش و رشد وجود دارد. تاریخ نشان داده است که بسیاری از جوامع پس از سخت‌ترین جنگ‌ها توانسته‌اند دوباره برخیزند؛ زیرا امید را از دست نداده‌اند.

دعا؛ تخلیه روانی و آرامش درونی

رئیس کارگروه علمی تخصصی روانشناسی مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی دانشگاه آزاد اسلامی یادآور شد: سومین گذرگاه معنوی دعاست. دعا فقط یک عمل عبادی نیست؛ بلکه نوعی تخلیه روانی عمیق است. وقتی انسان نگرانی‌ها و ترس‌هایش را در قالب دعا بیان می‌کند، احساس می‌کند که تنها نیست و کسی صدای او را می‌شنود، این تجربه اضطراب وجودی احساس تنهایی را کاهش می‌دهد و می‌تواند فشار روانی را به شکل قابل توجهی کاهش بدهد. دعا آشوب بیرونی را به آرامش درونی تبدیل می‌کند و نگرانی‌های انسان را کاهش می‌دهد. نوشتن دعا یا مناجات شخصی به ما کمک می‌کند که ذهنمان را سازماندهی کنیم و بهتر با مشکلات کنار بیاییم.

روان‌شناسی جنگ؛ دفاع از هویت ایرانی-اسلامی

ابوالمعالی در پاسخ به این پرسش که از نظر روان‌شناسی این جنگ را چگونه توجیه می‌کنید؟ توضیح داد: این جنگ، جنگ حفظ هویت است. حمله به رهبر شهیدمان حمله به هویت ایرانی-اسلامی ماست. آسیب به هویت یک ملت به مانند آسیب به ریشه یک درخت تنومند است. جنگ کنونی جنگ دفاع از ریشه، هویت و تمامیت ماست. از نظر روان‌شناسی با دولت‌هایی می‌جنگیم که مسئولانشان اختلال شخصیت ضد اجتماعی دارند، جنایت، تجاوز، دروغگویی، خیانت، تقلب، آزار از ویژگی‌های اساسی آنهاست و خودشیفتگی بیمارگونه، آگاهن را افسار گسیخته کرده و تمامیت خواهی آگاهن باعث تجاوز به ایران عزیز ما شده است؛ بنابراین ادامه این جنگ تا پیروزی به حفظ هویت ما کمک می‌کند. نقش‌آفرینی روان‌شناسان در این راستا می‌تواند به حفظ آرامش و پایداری مردم کمک کند. چو ایران نباشد، تن من مباد.

انتهای خبر/250526/