روایت عکاسی که میان آوار، به دنبال گربه یک خانواده گشت/ گاهی کمک کردن از ثبت تصویر مهم‌تر است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آگاه، در روز‌هایی که ثبت تصاویر جنگ با خطر، محدودیت و فشار‌های فراوان همراه بود، برخی قاب‌ها نه از انفجار و آوار، بلکه از لحظه‌های همدلی و انسانیت شکل گرفت. علی حدادی‌اصل، عکاس خبری، با مرور تجربه‌های خود از حضور در صحنه‌های جنگ، از مسئولیت حرفه‌ای عکاس، دشواری‌های ثبت واقعیت و لحظه‌ای گفت که برای کمک به یک خانواده آسیب‌دیده، دوربین را کنار گذاشت.

حدادی اصل درباره تفاوت عکاسی در شرایط جنگی با شرایط عادی گفت: پیش از آغاز جنگ رمضان، در انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی بار‌ها درباره لزوم هماهنگی با نهاد‌های مسئول برای صدور مجوز و تدوین سازوکاری مشخص برای فعالیت عکاسان خبری در شرایط بحرانی گفت‌و‌گو کرده بودیم تا عکاسانی که هویت و سابقه حرفه‌ای مشخصی دارند، هنگام انجام مأموریت با مشکلات امنیتی و بازداشت روبه‌رو نشوند.

وی افزود: در جریان جنگ، تعدادی از عکاسان خبری هنگام انجام وظیفه بازداشت شدند و برخی حتی ساعت‌ها امکان ادامه فعالیت نداشتند. با وجود پیگیری‌های انجام‌شده، این هماهنگی‌ها به نتیجه نرسید و با آغاز دور جدید درگیری‌ها، شرایط دشوارتر از قبل شد. روز‌های نخست، بسیاری از محل‌های اصابت به دلیل مسائل امنیتی برای عکاسان قابل دسترس نبود و همین موضوع باعث شد تصاویر محدودی از نخستین ساعات حملات ثبت شود.

این عکاس تئاتر ادامه داد: با وجود همه محدودیت‌ها، تلاش کردیم ثبت وقایع را متوقف نکنیم، اما این بار تنها تعداد محدودی از عکاسان که مجوز‌های ویژه‌تری داشتند، توانستند در بخش بیشتری از مناطق حضور پیدا کنند. با این حال، عکاس خبری نمی‌تواند تصمیم بگیرد که در چنین شرایطی کار نکند؛ ثبت واقعیت، بخشی از مسئولیت حرفه‌ای اوست، هرچند این مسیر با خطر‌های جدی همراه باشد.

وی با اشاره به آسیب‌دیدگی خود در جریان مأموریت‌های خبری گفت: با وجود داشتن مجوز، هنگام عکاسی دچار آسیب شدم و حتی بر اثر ضربه، لخته خون در سرم ایجاد شد، اما با این حال کار را ادامه دادم. تجربه عکاسان پیشکسوت جنگ نیز نشان می‌دهد کسانی موفق‌تر بودند که در سخت‌ترین شرایط، بر احساسات خود مسلط می‌شدند و با تمرکز، بهترین لحظه‌ها را ثبت می‌کردند.

این کارشناس ادبیات نمایشی درباره مدیریت شرایط بحرانی نیز توضیح داد: در چنین روز‌هایی باید برای هر اتفاقی آماده بود. از همان ابتدا به همراه همسرم تصمیم گرفته بودیم علاوه بر عکاسی، تصاویر مستندی نیز ثبت کنیم تا اگر این اتفاقات ادامه پیدا کرد، بتوانیم روایتی ماندگار از آن روز‌ها تهیه کنیم. به همین دلیل از قبل برای شرایط مختلف برنامه‌ریزی کرده بودیم.

این عکاس خبری افزود: حتی پشت منزل ما نیز موشکی اصابت کرد و خودمان در معرض موج انفجار قرار گرفتیم. ساختمان آسیب دید، اما با وجود اینکه خودمان هم درگیر حادثه بودیم، کار را متوقف نکردیم و تنها چند دقیقه پس از انفجار در محل حادثه حضور داشتیم؛ من عکاسی می‌کردم و همسرم تصویربرداری.

حدادی‌اصل با اشاره به ثبت روزشمار جنگ گفت: از همان روز‌های نخست، تمام اتفاقات را یادداشت می‌کردم؛ از حملات و شهادت‌ها گرفته تا تجمع‌های مردمی، اظهارنظر مسئولان، گفت‌و‌گو‌ها و واکنش‌های اجتماعی. احساس می‌کردم این روز‌ها باید ثبت شوند تا بعد‌ها تصویری دقیق‌تر از آنچه گذشته، باقی بماند.

وی درباره نحوه تصمیم‌گیری عکاس در صحنه حادثه گفت: هر مأموریت شرایط خاص خودش را دارد. گاهی از قبل در سطح شهر آماده‌باش بودیم و به محض مشاهده ستون دود خودمان را به محل می‌رساندیم و از نخستین لحظات حادثه عکاسی می‌کردیم. گاهی هم با فاصله زمانی به محل می‌رسیدیم؛ زمانی که امدادگران در حال بیرون آوردن پیکر شهدا یا نجات افراد گرفتار زیر آوار بودند. این لحظات از تلخ‌ترین صحنه‌هایی است که یک عکاس خبری تجربه می‌کند.

وی تأکید کرد: در چنین شرایطی باید میان وظیفه حرفه‌ای و انسانیت تعادل برقرار کرد. بار‌ها پیش آمده که دوربین را کنار گذاشتیم و به جای عکاسی، کنار خانواده‌های آسیب‌دیده ماندیم و تلاش کردیم آرامشان کنیم. حتی یک‌بار نزدیک به یک ساعت همراه یکی از همکارانم به دنبال گربه بیمار خانواده‌ای گشتیم که پس از انفجار از ترس فرار کرده بود. در بحران، مسئولیت عکاس فقط ثبت تصویر نیست؛ گاهی کمک کردن، مهم‌تر از عکاسی است.

عکاس خبرگزاری مهر درباره مسئولیت عکاس در ثبت تصاویر ماندگار جنگ نیز گفت: مهم‌ترین اصل، حفظ بی‌طرفی و پرهیز از قضاوت است. اگر قرار است این تصاویر در حافظه تاریخی جامعه باقی بمانند، باید روایت کامل ماجرا ثبت شود، نه فقط بخشی از آن. وظیفه عکاس قضاوت نیست؛ وظیفه او ثبت واقعیت است تا آیندگان بتوانند بر اساس آن قضاوت کنند.

وی افزود: جنگ، فارغ از همه روایت‌ها، بیشترین آسیب را به مردم عادی وارد می‌کند. بسیاری از کسانی که در ابتدا نگاه دیگری به جنگ داشتند، زمانی که خود یا خانواده‌شان با پیامدهای آن روبه‌رو شدند، تازه عمق تلخی و ویرانگری جنگ را درک کردند. به همین دلیل ثبت دقیق و بی‌طرفانه این وقایع اهمیت زیادی دارد.

حدادی‌اصل درباره عکاسی از رویدادهای ملی نیز گفت: در چنین مراسم‌هایی، یک فریم باید بتواند تمام ماجرا را روایت کند. هرچه اهمیت تاریخی یک رویداد بیشتر باشد، مسئولیت عکاس نیز سنگین‌تر می‌شود. در این لحظات، تمام تجربه‌ها و آموخته‌های سال‌های فعالیت حرفه‌ای به کمک عکاس می‌آید تا بتواند در کوتاه‌ترین زمان، بهترین تصمیم را برای ثبت یک قاب ماندگار بگیرد.

وی خاطرنشان کرد: هیچ عکاسی از قبل نمی‌تواند تشخیص دهد کدام تصویر در تاریخ ماندگار خواهد شد، زیرا ماهیت عکاسی خبری بر تصمیم‌گیری در لحظه استوار است. بارها پیش آمده چندین عکاس در یک محل حضور داشته‌اند، اما تنها یکی از آن‌ها تصویری ثبت کرده که بعدها به بخشی از حافظه تصویری کشور تبدیل شده است. تفاوت در نگاه، تجربه و سواد بصری عکاس است؛ ذهن او باید از تاریخ، هنر، سینما، روان‌شناسی و تصویرسازی تغذیه شده باشد تا بتواند در همان لحظه، بهترین قاب را تشخیص دهد.

این عکاس فعال در جنگ رمضان درباره ماندگارترین تصویر روزهای جنگ از نگاه خودش گفت: ماندگارترین روز برای من، روز آتش‌بس و فردای اعلام آن بود. جنگ تمام شده بود، اما مردم هم‌زمان دو احساس متفاوت را تجربه می‌کردند؛ از یک سو خوشحال بودند که دیگر قرار نیست کسی آسیب ببیند و از سوی دیگر نگران بودند که آیا این آرامش ادامه خواهد داشت یا دوباره جنگ از سر گرفته می‌شود.

وی افزود: همان روز خودم نیز دچار همین حس دوگانه بودم. مدام از خودم می‌پرسیدم از فردا چه خواهد شد و جامعه چه مسیری را پیش خواهد گرفت. وقتی در خیابان عکاسی می‌کردم، همین حس را در نگاه بسیاری از مردم می‌دیدم؛ امید به پایان جنگ و در عین حال نگرانی از آینده.

حدادی‌اصل در پایان گفت: برای من، ماندگارترین قاب این جنگ نه صحنه‌های انفجار، بلکه چهره مردمی بود که میان امید و اضطراب ایستاده بودند؛ تصویری که هنوز هم هر بار آن را مرور می‌کنم، همان احساس دوگانه دوباره برایم زنده می‌شود.

علی حدادی‌اصل، عکاس خبرگزاری مهر، از جمله عکاسانی بود که در روزهای جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، وقایع را از نزدیک ثبت کرد. او فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۳۸۵ با آژانس عکس سوره آغاز کرده و در کارنامه‌اش برگزاری نمایشگاه‌های داخلی و بین‌المللی و کسب چندین جایزه معتبر عکاسی به چشم می‌خورد.

انتهای خبر/260940/