کدام رشته‌ها و استان‌ها بیشترین بازار کار را برای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی دارند؟

به گزارش خبرگزاری آگاه، گزارش جدید پایش وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها از موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تصویری آماری از وضعیت ورود فارغ‌التحصیلان به بازار کار در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ ارائه می‌دهد؛ تصویری که هم از شکاف میان رشته‌های تحصیلی حکایت دارد، هم تفاوت‌های جنسیتی را نشان می‌دهد و هم از نابرابری قابل توجه میان استان‌ها خبر می‌دهد.

بر اساس این گزارش، از میان ۴۰۹ هزار و ۸۷۶ دانش‌آموخته مورد بررسی، ۱۹۵ هزار و ۴۵۶ نفر شاغل بوده‌اند و در نتیجه، میانگین اشتغال دانش‌آموختگان به ۴۷.۶۹ درصد رسیده است.

در تفکیک دانش‌آموختگان بر اساس گروه‌های تحصیلی یونسکو، «تعلیم و تربیت» با نرخ اشتغال ۶۸.۵۱ درصد در صدر قرار دارد. پس از آن، «سلامت و بهداشت» با ۶۶.۴۷ درصد و «حقوق، مدیریت و کسب‌وکار» با ۵۴.۰۸ درصد، بالاترین نسبت اشتغال را به خود اختصاص داده‌اند. در مقابل، «علوم تجربی، ریاضی و آمار» با ۳۱.۶۰ درصد، «علوم انسانی و هنر» با ۳۲.۶۹ درصد و «کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و دامپزشکی» با ۳۳.۸۹ درصد، پایین‌ترین نرخ‌های اشتغال را ثبت کرده‌اند.

جزئیات آماری این بخش نشان می‌دهد در گروه «حقوق، مدیریت و کسب‌وکار» از ۱۰۱ هزار و ۱۷۹ دانش‌آموخته، ۵۴ هزار و ۷۱۶ نفر شاغل بوده‌اند. در گروه «سلامت و بهداشت» نیز ۲۷ هزار و ۵۸۷ نفر از ۴۱ هزار و ۵۰۵ دانش‌آموخته شاغل بوده‌اند. همچنین در گروه «مهندسی، ساخت و تولید» نرخ اشتغال ۴۱.۵۷ درصد، در «فناوری اطلاعات و ارتباطات» ۳۷.۹۶ درصد، در «علوم اجتماعی، روزنامه‌نگاری و اطلاع‌رسانی» ۳۵.۸۶ درصد و در «خدمات» ۴۵.۱۲ درصد گزارش شده است.

دکتری تخصصی بالاترین نرخ اشتغال فارغ‌التحصیلان

این گزارش در بخش تفکیک بر اساس مقطع تحصیلی نیز نشان می‌دهد هرچه سطح تحصیلات بالاتر رفته، احتمال اشتغال نیز بیشتر شده است. بالاترین نرخ اشتغال مربوط به دانش‌آموختگان دکتری تخصصی با ۸۲.۱۷ درصد و پس از آن دکتری با ۷۳.۶۰ درصد است. در سوی دیگر، کمترین نرخ اشتغال به دوره کاردانی با ۱۷.۸۳ درصد و کارشناسی ارشد با ۴۳.۸۶ درصد به بانوان تعلق دارد.

در بخش جنسیتی، یافته‌ها حاکی از آن است که در اغلب گروه‌های تحصیلی، نرخ اشتغال مردان از زنان بالاتر است. با این حال، دو استثنای مهم در این میان دیده می‌شود؛ در گروه‌های «علوم پزشکی» و «تعلیم و تربیت»، نسبت اشتغال زنان از مردان بیشتر گزارش شده است. بر اساس این گزارش، بیشترین شکاف جنسیتی در اشتغال مربوط به گروه «کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و دامپزشکی» با ۳۹.۹۸ واحد درصد و کمترین شکاف مربوط به گروه «سلامت و بهداشت» با ۱.۴۶ واحد درصد بوده است.

تفکیک نرخ اشتغال بر حسب مقطع و جنسیت نیز نشان می‌دهد کمترین نسبت اشتغال در میان زنان، مربوط به دانش‌آموختگان دوره کاردانی با ۱۷.۸۳ درصد بوده است. در میان مردان نیز کمترین نسبت اشتغال مربوط به دوره دکتری حرفه‌ای با ۴۱.۷۵ درصد گزارش شده است.

گزارش یادشده همچنین نشان می‌دهد در هر دو بخش دولتی و غیردولتی، نرخ اشتغال مردان بالاتر از زنان بوده و شکاف جنسیتی در بازار کار فارغ‌التحصیلان همچنان پابرجاست.

شکاف ۲۴ درصدی در اشتغال استان‌ها

در تفکیک استانی نیز تفاوت‌های قابل توجهی به چشم می‌خورد. بر پایه این گزارش، استان کهگیلویه و بویراحمد با نرخ اشتغال ۶۱.۱۰ درصد، بالاترین میزان اشتغال دانش‌آموختگان را در میان استان‌های کشور به خود اختصاص داده است. در مقابل، استان کرمانشاه با ۳۷.۵۴ درصد، پایین‌ترین نرخ اشتغال را ثبت کرده است؛ موضوعی که از تفاوت فرصت‌های شغلی و ظرفیت جذب نیروی متخصص در استان‌های مختلف حکایت دارد.

در بخش روش‌شناسی، این گزارش تأکید می‌کند پایش وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان با استفاده از داده‌های ثبتی و با همکاری نهاد‌های مختلف انجام شده است. در این فرایند، مشخصات دانش‌آموختگان از سوی مؤسسات آموزش عالی استخراج و برای تطبیق با پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارسال می‌شود. سپس با استفاده از داده‌های بیمه‌ای، بازنشستگی و سایر پایگاه‌های اطلاعاتی، وضعیت اشتغال افراد شناسایی و پس از بازبینی و رفع نواقص، آمار نهایی استخراج می‌شود.

«بحران نیمه‌اشتغال» در بازار کار ایران

در مجموع، آمار‌های منتشرشده نشان می‌دهد بازار کار دانش‌آموختگان در ایران نه‌تنها با شکاف میان رشته‌های مختلف روبه‌روست، بلکه تفاوت‌های جنسیتی و استانی نیز در آن بسیار پررنگ است. تمرکز اشتغال در برخی رشته‌ها مانند تعلیم و تربیت و سلامت، در کنار نرخ پایین اشتغال در رشته‌های علوم پایه، هنر و کشاورزی، می‌تواند زنگ هشداری برای سیاست‌گذاران آموزش عالی و بازار کار باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که نزدیک به نیمی از دانش‌آموختگان همچنان خارج از بازار اشتغال قرار دارند.

انتهای خبر/261468/