متن خبر
به گزارش خبرگزاری آگاه، نظامهای آموزش عالی جهان با سرعتی چشمگیر در حال بازنگری الگوهای برنامهریزی آموزشی و سیاستگذاریهای نوین هستند، بررسی تجربه دانشگاههای برتر دنیا میتواند نقشه راهی برای ارتقای کیفیت آموزش عالی کشور باشد. در همین راستا، با محمد رضایی، کارشناس آموزش عالی درباره مهمترین تحولات دانشگاههای جهان، ضرورت اصلاح برنامههای آموزشی و الزامات همگامسازی نظام آموزش عالی ایران با استانداردهای روز دنیا به گفتوگو نشستهایم.
در سالهای اخیر دانشگاههای برتر جهان تغییرات قابل توجهی در حوزه برنامهریزی آموزشی و سیاستگذاری داشتهاند. مهمترین ویژگی این تغییرات چیست؟
نظام آموزش عالی دنیا دیگر مانند گذشته صرفاً بر انتقال دانش نظری متمرکز نیست. دانشگاههای پیشرو به این نتیجه رسیدهاند که دانشجو باید علاوه بر دانش تخصصی، مهارت حل مسئله، کار تیمی، تفکر انتقادی، خلاقیت و توانایی سازگاری با تغییرات را نیز فرا بگیرد. به همین دلیل برنامههای آموزشی بهصورت مستمر بازنگری میشوند و متناسب با نیازهای بازار کار، فناوریهای نوین و تحولات جهانی تغییر میکنند. امروز سرعت تغییرات به اندازهای بالاست که اگر دانشگاهها برنامههای خود را بهروز نکنند، فارغالتحصیلان فاصله زیادی با نیازهای واقعی جامعه و صنعت خواهند داشت.
دانشگاههای معتبر جهان چگونه نیازهای آینده را پیشبینی میکنند؟
یکی از مهمترین ویژگیهای دانشگاههای برتر، آیندهنگری در سیاستگذاری است. این دانشگاهها تنها به نیازهای امروز نگاه نمیکنند، بلکه روندهای اقتصادی، فناوری، اجتماعی و حتی زیستمحیطی را بررسی کرده و بر اساس آن رشتهها و سرفصلهای آموزشی خود را طراحی میکنند. ارتباط مستمر با صنایع، شرکتهای فناوری، مراکز تحقیقاتی و حتی دولتها باعث میشود دانشگاهها تصویر دقیقتری از آینده داشته باشند و نیروی انسانی متناسب با آن تربیت کنند.
نقش فناوری و بهویژه هوش مصنوعی را در این تحول چگونه ارزیابی میکنید؟
هوش مصنوعی امروز تنها یک ابزار نیست، بلکه بخشی از ساختار آموزش عالی شده است. بسیاری از دانشگاههای مطرح دنیا از هوش مصنوعی برای شخصیسازی آموزش، تحلیل عملکرد دانشجویان، طراحی محتوای آموزشی و حتی تدوین برنامههای درسی استفاده میکنند. علاوه بر این، رشتههای مختلف نیز به سمت آموزش مهارتهای مرتبط با هوش مصنوعی حرکت کردهاند؛ زیرا تقریباً هیچ حوزهای وجود ندارد که از تأثیر این فناوری مصون مانده باشد؛ بنابراین دانشگاهها تلاش میکنند دانشجویان را برای فعالیت در دنیای آینده آماده کنند.
یکی از انتقادهایی که به نظام آموزش عالی ایران وارد میشود، فاصله میان دانشگاه و بازار کار است. این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
این موضوع یکی از چالشهای جدی آموزش عالی کشور است. در بسیاری از دانشگاههای دنیا، صنعت در طراحی برنامههای آموزشی نقش مستقیم دارد و حتی برخی از واحدهای درسی در محیطهای واقعی کسبوکار برگزار میشود. دانشجو از همان دوران تحصیل با مسائل واقعی آشنا میشود و پس از فارغالتحصیلی آمادگی بیشتری برای ورود به بازار کار دارد. در کشور ما نیز طی سالهای اخیر اقدامات خوبی آغاز شده، اما هنوز ارتباط میان دانشگاه و صنعت به سطح مطلوب نرسیده است و این فاصله باید با برنامهریزی دقیقتر کاهش پیدا کند.
در سیاستگذاری آموزشی دانشگاههای جهان چه جایگاهی برای مهارتآموزی تعریف شده است؟
امروز مهارتآموزی به یکی از ارکان اصلی آموزش عالی تبدیل شده است. دانشگاههای معتبر معتقدند مدرک تحصیلی بهتنهایی تضمینکننده موفقیت شغلی نیست. به همین دلیل بخش قابل توجهی از آموزشها به مهارتهای عملی، کارآموزی، پروژههای مشترک با صنعت، کار گروهی و حل مسائل واقعی اختصاص یافته است. این رویکرد باعث میشود فارغالتحصیلان علاوه بر دانش تخصصی، تجربه عملی نیز داشته باشند.
آیا میتوان این الگوها را در ایران نیز اجرا کرد؟
قطعاً امکان استفاده از تجربیات جهانی وجود دارد، اما نباید صرفاً الگوها را کپی کنیم. هر کشوری ویژگیهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی خاص خود را دارد؛ بنابراین باید از تجربه دانشگاههای موفق دنیا درس بگیریم و آن را متناسب با نیازها و ظرفیتهای کشور بومیسازی کنیم. موفقیت زمانی حاصل میشود که سیاستگذاری آموزشی بر اساس واقعیتهای داخلی و در عین حال با نگاه به تجربیات بینالمللی انجام شود.
یکی از موضوعاتی که در دانشگاههای جهان مورد توجه قرار گرفته، آموزش بینرشتهای است. این موضوع چه اهمیتی دارد؟
بسیاری از مسائل امروز دنیا دیگر با نگاه تکرشتهای قابل حل نیستند. برای مثال موضوعاتی مانند انرژی، محیط زیست، سلامت، اقتصاد دیجیتال یا هوش مصنوعی نیازمند همکاری متخصصان رشتههای مختلف است. به همین دلیل دانشگاههای پیشرو برنامههای میانرشتهای را توسعه دادهاند تا دانشجویان بتوانند از دانش حوزههای مختلف برای حل مسائل پیچیده استفاده کنند. این رویکرد، قدرت تحلیل و نوآوری را افزایش میدهد.
ارزیابی عملکرد دانشگاهها در دنیا چگونه انجام میشود؟
دیگر صرفاً تعداد مقالات یا رتبههای علمی ملاک نیست. دانشگاههای موفق براساس میزان اثرگذاری پژوهشها، اشتغال فارغالتحصیلان، میزان همکاری با صنعت، نوآوری، کارآفرینی، ثبت اختراع، کیفیت آموزش، رضایت دانشجویان و میزان حل مسائل جامعه ارزیابی میشوند. این شاخصها نشان میدهد که دانشگاه تا چه اندازه توانسته به توسعه کشور کمک کند.
در حوزه سیاستگذاری آموزشی، مهمترین اصلاحاتی که آموزش عالی ایران به آن نیاز دارد چیست؟
نخست باید نظام برنامهریزی آموزشی انعطافپذیرتر شود. بازنگری سرفصلهای درسی باید با سرعت بیشتری انجام شود تا آموزشها متناسب با تحولات فناوری و نیازهای جامعه باشد. دوم، ارتباط دانشگاه با صنعت و بخش خصوصی باید تقویت شود. سوم، مهارتآموزی باید در کنار آموزش نظری قرار گیرد. همچنین استفاده از فناوریهای آموزشی، توسعه آموزشهای بینرشتهای، بینالمللیسازی دانشگاهها و تقویت پژوهشهای مسئلهمحور از دیگر اولویتهاست.
نقش اعضای هیئت علمی در تحقق این تحول چیست؟
اعضای هیئت علمی محور اصلی تحول هستند. اگر استادان با روشهای نوین آموزش، فناوریهای جدید و نیازهای روز آشنا باشند، کیفیت آموزش نیز ارتقا پیدا میکند. به همین دلیل بسیاری از دانشگاههای دنیا برای توانمندسازی استادان سرمایهگذاری گستردهای انجام میدهند و دورههای آموزشی مستمر برای آگاهن برگزار میکنند. تحول در آموزش بدون مشارکت فعال استادان امکانپذیر نخواهد بود.
آینده آموزش عالی را چگونه میبینید؟
آینده آموزش عالی به سمت انعطافپذیری، یادگیری مادامالعمر، آموزشهای ترکیبی، استفاده گسترده از هوش مصنوعی و ارتباط عمیقتر با جامعه و صنعت حرکت میکند. دانشگاه دیگر تنها محل دریافت مدرک نخواهد بود، بلکه به مرکزی برای حل مسائل، تولید فناوری، نوآوری و تربیت نیروی انسانی توانمند تبدیل میشود. کشورهایی که زودتر خود را با این روندها هماهنگ کنند، در رقابت علمی و اقتصادی نیز موفقتر خواهند بود.
در پایان اگر بخواهید یک توصیه به سیاستگذاران آموزش عالی کشور داشته باشید، آن توصیه چیست؟
مهمترین توصیه این است که آموزش عالی را سرمایهگذاری بلندمدت بدانند، نه هزینه. هرچه امروز برای ارتقای کیفیت دانشگاهها، توانمندسازی استادان، حمایت از پژوهشهای کاربردی، توسعه فناوری و تربیت نیروی انسانی متخصص سرمایهگذاری شود، در آینده بازدهی آن در اقتصاد، صنعت، اشتغال، رفاه اجتماعی و اقتدار علمی کشور نمایان خواهد شد. دانشگاه زمانی موفق است که بتواند هم نیازهای امروز جامعه را پاسخ دهد و هم نسل آینده را برای مواجهه با چالشهای فردا آماده سازد.
انتهای خبر/263741/
اخبار اقتصادی
- طرح مناقشهبرانگیز زنگزور؛ ضرورت هوشیاری درباره پیامدهای امنیتی پروژه اقتصادی مسیر ترامپ
- تأمین مالی ۳۰۰ همتی؛ کلید طلایی تحقق اهداف برنامه هفتم در اقتصاد دانشبنیان
- سرمایه گذاری در زیرساخت شرط پیشرفت اقتصاد دیجیتال است
- وزیر اقتصاد: بسته اصلاحی حذف مقررات مخل تولید در دستور کار دولت است
- «طب ایرانی» میراث علمی برای ارتقای سلامت و توسعه اقتصاد دانشبنیان
- پزشکیان: در هیچیک از بندهای تفاهم از حقوق ملت عقبنشینی نکردیم| جنگ امروز، جنگ اقتصاد و معیشت مردم است
- منطقۀ ویژۀ اقتصادی پیام آمادۀ ارتقاء سطح تجارت با کشورهای آفریقایی است
- ایجاد مرکز رشد اقتصاد دیجیتال، فرصت تازهای برای شکوفایی شرکتهای فناور اردبیل خواهد بود
- پزشکیان: مهمترین میدان نبرد امروز، عرصه اقتصاد و معیشت مردم است/ وحدت و هماهنگی امروز میان قوای سهگانه کمنظیر و شایسته قدردانی است
- جنگ ایران زنجیره بحران اقتصادی اروپا را تشدید کرد/ سقوط سود رایانایر و هشدار درباره موج ورشکستگی ایرلاینها
اخبار اجتماعی
- اطلس فرهنگی؛ مجموعهای از ظرفیتهای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی/ تدوین اطلس فرهنگی اقدامی برای صیانت از هویت بومی خمینیشهر
- در راستای افزایش منابع سازمان تأمیناجتماعی ۳۲ برنامه تدوین شد
- پیوست فرهنگی و اجتماعی؛ مسیری که نباید نیمه تمام بماند
- توسعه همکاریهای اشتغال و تأمین اجتماعی در دستور کار قرار گرفت
- پیام تبریک مدیرعامل بانک رفاه کارگران به مناسبت هفته تامین اجتماعی
- اعضای هیات رئیسه کمیسیونهای اجتماعی و انرژی مجلس مشخص شدند/ ابقاء بابایی کارنامی و موسیاحمدی به عنوان رؤسای کمیسیون
- انتقاد معاون پژوهشی وزارت علوم از وضعیت آموزشی رشتههای روستایی/ سرفصلها باید با رویکرد کارآفرینی اجتماعی بازنگری شود
- اطلاعیه سازمان سنجش آموزش كشور درباره فعالیت صفحات جعلی در شبكههای اجتماعی
- سازمان سنجش درباره صفحات جعلی در شبکههای اجتماعی هشدار داد
- وجود ۲۱۳ هزار بازنشسته زیر ۴۰ سال برای سازمان تأمین اجتماعی به اصلاح قانون نیاز دارد
