ظفرقندی: آموزش پزشکی باید در کنار دانش تخصصی، مهارت‌های حرفه‌ای و اخلاقی را نیز پرورش دهد

به گزارش خبرگزاری آگاه، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در سخنرانی ویدئوکنفرانسی خود با قدردانی از برگزارکنندگان همایش و استادان و فعالان حوزه آموزش علوم پزشکی، آموزش را فرآیندی مستمر و اثرگذار در سلامت و آینده کشور دانست و گفت: آموزش، هنری جاری است و آثار آن در نسل‌های بعدی دانشجویان، شیوه درمان بیماران و در نهایت سلامت مردم ایران نمایان می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه آموزش پزشکی صرفاً به برخورداری از دانش تخصصی و مهارت بالینی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: ممکن است فردی پزشک خوبی باشد و از دانش پزشکی کافی برخوردار باشد، اما لزوماً معلم خوبی نباشد؛ چراکه آموزش، علم و مهارت مستقلی است و روش‌ها و اصول خاص خود را دارد.

وزیر بهداشت با بیان اینکه استادان باید در کنار دانش تخصصی، مهارت‌های آموزش پزشکی را نیز فرا بگیرند، افزود: استاد باید بتواند به‌گونه‌ای آموزش دهد که دانشجو علاوه بر یادگیری مطالب علمی، از شیوه تدریس و رفتار حرفه‌ای او نیز الگو بگیرد. هر نوع آموزشی که امروز به دانشجو ارائه می‌شود، در آینده در رفتار و شیوه آموزش نسل بعدی پزشکان تداوم پیدا می‌کند.

ظفرقندی با اشاره به تفاوت آموزش مبتنی بر ارائه اسلاید و سخنرانی با آموزش تعاملی و زنده تصریح کرد: آموزش مؤثر باید دانشجو را در فرآیند یادگیری مشارکت دهد. من در طول سال‌های تدریس تلاش کرده‌ام به‌جای محدود شدن به تخته و اسلاید، در میان دانشجویان حضور داشته باشم، از آنها سؤال بپرسم و با طرح مسائل بالینی، گام‌به‌گام به حل مسئله برسیم.

وی با تأکید بر ضرورت اصلاح شیوه‌های ارزشیابی دانشجویان پزشکی خاطرنشان کرد: در آموزش پزشکی نباید تنها دانش نظری افراد سنجیده شود. در کنار آزمون‌های علمی، باید مهارت‌های عملی و توانایی انجام اقدامات بالینی نیز ارزیابی شود. پزشکی که مطالب را به‌خوبی مطالعه کرده، اما در موقعیت واقعی توانایی انجام کار را ندارد، هنوز آمادگی لازم برای مسئولیت حرفه‌ای را کسب نکرده است.

وزیر بهداشت با اشاره به ضرورت تربیت پزشکانی برخوردار از دانش، مهارت و شخصیت اجتماعی و فرهنگی گفت: ما باید دانشجویان را همه‌جانبه تربیت کنیم. آموزش پزشکی نباید صرفاً به مباحث تخصصی محدود شود؛ آشنایی با ادبیات، فرهنگ، تاریخ و ظرفیت‌های طبیعی کشور نیز می‌تواند به شکل‌گیری شخصیت جامع‌تر پزشکان کمک کند.

وی با اشاره به اهمیت اخلاق پزشکی و رفتار حرفه‌ای افزود: اخلاق و نحوه ارتباط با بیمار را نمی‌توان تنها با برگزاری کلاس آموزش داد. دانشجویان بسیاری از اصول اخلاقی را از رفتار استادان خود می‌آموزند. این همان مفهوم منتورینگ یا نظام استاد و شاگردی است که در آن رفتار استاد، الگویی برای دانشجو محسوب می‌شود.

دکتر ظفرقندی همچنین بر ضرورت ایجاد تعادل میان آموزش و درمان تأکید کرد و گفت: گاهی آموزش در سایه فعالیت‌های درمانی قرار می‌گیرد و این موضوع می‌تواند به کاهش توجه به دانشجویان، دستیاران و فرآیند‌های آموزشی منجر شود. لازم است سازوکار‌هایی طراحی شود که در کنار حمایت از فعالیت‌های درمانی، آموزش نیز جایگاه واقعی خود را حفظ کند.

وی بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، فضای مجازی و هوش مصنوعی را از ضرورت‌های آموزش امروز دانست و در عین حال تأکید کرد: این ابزار‌ها هرگز نمی‌توانند جایگزین کامل آموزش حضوری، معاینه بالینی و ارتباط مستقیم با بیمار شوند. یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که باید در دانشجویان تقویت شود، توانایی شنیدن دقیق صحبت‌های بیمار و تصمیم‌گیری بر اساس شناخت درست مسئله است.

وزیر بهداشت در پایان با قدردانی از استادان و فعالان حوزه آموزش پزشکی گفت: دانشجویان پزشکی، سرمایه‌های آینده کشور و امید خانواده‌های خود هستند و ما وظیفه داریم با همکاری و برنامه‌ریزی مناسب، مسئولیت خود را در قبال تربیت این نسل به بهترین شکل انجام دهیم.

عبدالحسین خسروپناه: آموزش پزشکی باید بر پایه عقلانیت، فضیلت اخلاقی و خدمت به جامعه شکل بگیرد

عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، با گرامیداشت یاد شهدای انقلاب اسلامی، امام شهیدان و شهدای حوزه سلامت، به تشریح جایگاه سیاست‌گذاری و حکمرانی در حوزه سلامت و ضرورت توجه به مبانی فلسفی آموزش پزشکی پرداخت.

وی با اشاره به نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در سیاست‌گذاری حوزه سلامت اظهار کرد: شورای عالی انقلاب فرهنگی یک شورای عالی حکمرانی است که در حوزه‌های آموزش علوم پزشکی، پیشگیری و درمان نقش دارد و مصوبات آن در این زمینه‌ها با مشارکت و هماهنگی وزارت بهداشت دنبال می‌شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به موضوعات مرتبط با آموزش علوم پزشکی گفت: آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی و نقشه جامع علمی کشور از جمله موضوعاتی هستند که در شورای عالی انقلاب فرهنگی پیگیری شده‌اند و موضوعات مرتبط با درمان‌های نوین و سایر مسائل حوزه سلامت نیز در دستور کار قرار دارند.

خسروپناه با اشاره به الگو‌های مختلف آموزش پزشکی گفت: آموزش علوم پزشکی در جهان بر اساس الگو‌های متنوعی از جمله آموزش استادمحور، یادگیری مبتنی بر حل مسئله، آموزش مبتنی بر شایستگی، آموزش جامع‌نگر، آموزش تلفیقی، آموزش مبتنی بر شواهد، کارآموزی و استادشاگردی بالینی، آموزش شبیه‌سازی‌شده، آموزش معکوس و آموزش دیجیتال و هوشمند شکل گرفته است.

وی با بیان اینکه بسیاری از نظام‌های آموزشی از الگو‌های ترکیبی استفاده می‌کنند، افزود: ترکیب آموزش مبتنی بر شایستگی، حل مسئله و رویکرد جامع‌نگر می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش پزشکی کمک کند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با طرح ضرورت توجه به الگوی حکمت‌بنیان در آموزش پزشکی تصریح کرد: حکمت یکی از مفاهیم ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی است و می‌توان آن را بر سه محور عقلانیت، فضیلت و خدمت تعریف کرد؛ عقلانیت توحیدی، فضیلت اخلاقی و خدمت به مردم، سه رکن اساسی این الگو هستند.

وی با تأکید بر اهمیت عقلانیت و شواهد علمی در آموزش پزشکی گفت: در حوزه سلامت، هر ادعای علمی باید از مسیر شواهد تجربی و آزمایش‌های معتبر بررسی و تأیید شود. حتی توصیه‌هایی که در منابع روایی مطرح شده‌اند، برای کاربرد در پزشکی امروز باید از نظر علمی و تجربی مورد ارزیابی قرار گیرند.

خسروپناه اخلاق پزشکی را یکی از ارکان اصلی آموزش دانست و افزود: صداقت، عدالت و سایر فضایل اخلاقی نباید صرفاً به‌عنوان پیوستی در کنار آموزش پزشکی دیده شوند، بلکه باید در تمام مراحل آموزش و تربیت دانشجویان حضور داشته باشند.

وی با اشاره به اهمیت ارتباط آموزش پزشکی با جامعه خاطرنشان کرد: آموزش زمانی اثربخش خواهد بود که از محیط کلاس و بیمارستان فراتر برود و دانشجو در طول دوره آموزشی با جامعه و محیط واقعی ارائه خدمات سلامت ارتباط داشته باشد. فرهنگ و شرایط اجتماعی نیز در نحوه مواجهه با بیماری و انتخاب شیوه‌های درمان تأثیرگذار است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان با تأکید بر ضرورت توجه به مبانی فلسفی آموزش پزشکی گفت: الگو‌های آموزش علوم پزشکی بر بنیان‌های فلسفی استوار هستند و ما نیز باید متناسب با مبانی فلسفی و حکمی خود، الگوی مناسب آموزش پزشکی را طراحی، نظریه‌پردازی و در عمل ارزیابی کنیم.

طاهره چنگیز: حتی یک روز فعالیت آموزشی و بالینی در شرایط جنگ متوقف نشد

طاهره چنگیز، معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با خیرمقدم به مسئولان، استادان و همکاران دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، بر اهمیت تداوم آموزش علوم پزشکی در شرایط بحرانی تأکید کرد.

وی با اشاره به برگزاری بیست‌وهفتمین همایش کشوری آموزش علوم پزشکی و نوزدهمین جشنواره آموزشی شهید مطهری اظهار کرد: از سال ۱۳۷۱ برگزاری همایش آموزش پزشکی آغاز شده و در طول این سال‌ها فراز و نشیب‌های متعددی را پشت سر گذاشته‌ایم. امسال این رویداد در شرایطی برگزار می‌شود که بیش از هر زمان دیگری باید نشان دهیم میدان آموزش و خدمت را رها نمی‌کنیم.

معاون آموزشی وزارت بهداشت با اشاره به شرایط ویژه کشور افزود: خوشحالیم که حتی در اوج جنگ، برنامه‌های آموزشی، عملی و بالینی ما برای یک روز نیز متوقف نشد و فراگیران بالینی نه‌تنها صحنه خدمت را ترک نکردند، بلکه به فعالیت خود ادامه دادند و برنامه‌های علمی و آموزشی نیز با تلاش همکاران برگزار شد.

وی برگزاری همایش امسال را تجربه‌ای متفاوت دانست و گفت: به‌جای گردهمایی گسترده همکاران از سراسر کشور در یک سالن، امسال همایشی به وسعت کشور و با مشارکت ۶۵ دانشگاه علوم پزشکی برگزار می‌شود تا استادان و فراگیران در دانشگاه‌های مختلف بتوانند به‌صورت هم‌زمان از برنامه‌ها استفاده کنند.

چنگیز همچنین از همراهی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پیگیری موضوعات مرتبط با آموزش پزشکی قدردانی کرد و گفت: همراهی ایشان در منطقی‌سازی ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی و پیگیری تصویب آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی ارزشمند بوده است. تصویب کلیات آیین‌نامه ارتقا در شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز گام مهمی در این مسیر به شمار می‌رود.

وی با اشاره به توجه بیشتر آیین‌نامه جدید به فعالیت‌های آموزشی اعضای هیئت علمی اظهار کرد: در این آیین‌نامه، بر اصولی تأکید شده که در اسناد بالادستی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ از جمله پررنگ‌تر شدن جایگاه آموزش و فعالیت‌های اعضای هیئت علمی که لزوماً نمی‌توان آنها را صرفاً در قالب مقاله و فعالیت‌های پژوهشی تعریف کرد.

معاون آموزشی وزارت بهداشت در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری نهاد‌های مختلف برای ارتقای حکمرانی آموزش علوم پزشکی گفت: برای دستیابی به نظامی منسجم‌تر، منطقی‌تر و کارآمدتر در آموزش و ارائه خدمات سلامت، به همراهی شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجلس شورای اسلامی نیاز داریم تا بتوانیم تعارض‌ها و موانع موجود را برطرف کنیم.

رقیه گندمکار: ۶۵ دانشگاه علوم پزشکی در برگزاری همایش امسال مشارکت دارند

رقیه گندمکار، دبیر علمی بیست‌وهفتمین همایش کشوری آموزش علوم پزشکی، در گزارشی به تشریح روند برنامه‌ریزی، نحوه برگزاری و بخش‌های علمی این رویداد پرداخت.

وی با اشاره به همکاری انجمن علمی متخصصان آموزش علوم پزشکی ایران در برگزاری همایش امسال گفت: یکی از ویژگی‌های این دوره، مشارکت انجمن علمی متخصصان آموزش علوم پزشکی ایران در برگزاری همایش است. با وجود تغییر در شیوه برگزاری، انتخاب اعضای کمیته علمی و برنامه‌ریزی‌های تخصصی مطابق روال و دستورالعمل‌های دوره‌های گذشته انجام شده و تلاش شده است نمایندگانی از دانشگاه‌های مختلف علوم پزشکی کشور در کمیته علمی حضور داشته باشند.

دبیر علمی همایش با اشاره به تغییر زمان برگزاری این رویداد اظهار کرد: برنامه‌ریزی اولیه برای برگزاری همایش در هفته آموزش و در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۵ اردیبهشت انجام شده بود و فراخوان ارسال چکیده مقالات، رویداد‌ها و فرآیند‌های داوری نیز منتشر شده بود، اما به دلیل شرایط کشور، برگزاری آن به تعویق افتاد و پس از بررسی شرایط مختلف، برگزاری همایش در آبان‌ماه در دستور کار قرار گرفت.

وی با تأکید بر اهمیت تاب‌آوری و تداوم فعالیت‌های علمی افزود: با توجه به شرایط اقتصادی و ضرورت حفظ ارتباط و تعامل میان دانشگاه‌ها، تصمیم گرفته شد برنامه‌های همایش به‌صورت مجازی و با مشارکت دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور برگزار شود.

گندمکار با اشاره به مشارکت ۶۵ دانشگاه علوم پزشکی در این دوره گفت: امسال همایش به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شده است که همکاران و شرکت‌کنندگان در دانشگاه‌های مختلف بتوانند به‌صورت هم‌زمان در برنامه‌ها حضور داشته باشند و از سخنرانی‌ها، نشست‌ها و ارائه‌های علمی استفاده کنند.

دبیر علمی همایش در ادامه به تشریح بخش مقالات و ارائه‌های علمی پرداخت و گفت: یکی از بخش‌های مهم همایش، دریافت و داوری مقالات علمی است که پس از بررسی آثار ارسالی و طی مراحل داوری، تعدادی از مقالات برای ارائه‌های شفاهی و تعدادی نیز برای ارائه در قالب پوستر انتخاب شدند. همچنین در برنامه امسال، ارائه‌های کوتاه علمی، پوستر‌های دارای ارائه و پوستر‌های بدون ارائه پیش‌بینی شده است.

وی در پایان با اشاره به برگزاری برنامه‌های تخصصی و موازی در روز‌های آینده همایش، مشارکت دانشگاه‌ها و استادان را از ظرفیت‌های مهم این دوره دانست و ابراز امیدواری کرد که این رویداد زمینه تبادل تجربه و ارتقای کیفیت آموزش علوم پزشکی را فراهم کند.

حوریه محمدی: نوآوری در آموزش، به‌ویژه در شرایط بحران، ضرورتی انکارناپذیر است

حوریه محمدی، دبیر جشنواره، با تأکید بر اهمیت دانش‌پژوهی و نوآوری در نظام آموزش علوم پزشکی، شرایط بحرانی را فرصتی برای بازنگری در فرآیند‌های آموزشی و شناسایی راهکار‌های جدید برای ارتقای کیفیت آموزش دانست.

وی با اشاره به اهمیت توجه به آموزش در شرایط دشوار اظهار کرد: گاهی تصور می‌شود زمانی باید برای ارتقای کیفیت آموزش، نوآوری و خلاقیت برنامه‌ریزی کرد که همه امکانات و حمایت‌ها فراهم باشد؛ در حالی که دانش و توانایی حل مسئله در شرایط سخت و بحران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در چنین شرایطی باید بیش از گذشته به این فکر کنیم که چگونه می‌توان فرآیند‌ها و نظام‌های آموزشی را بهبود بخشید.

دبیر جشنواره با اشاره به برگزاری نوزدهمین دوره جشنواره آموزشی شهید مطهری افزود: با وجود شرایط خاص کشور، فراخوان این دوره از جشنواره منتشر شد و فرآیند‌های ارسالی از سوی دانشگاه‌ها با مشارکت بیش از ۱۳۰ داور از سراسر کشور و در شش مرحله، از غربالگری اولیه تا داوری تخصصی و نهایی، مورد ارزیابی قرار گرفتند.

وی با اشاره به محور‌های مختلف ارزیابی فرآیند‌ها گفت: بیشترین فرآیند‌های ارسالی به حوزه یاددهی و یادگیری اختصاص داشت و سایر حیطه‌ها از جمله محصولات آموزشی نیز مورد بررسی قرار گرفتند.

محمدی با توضیح درباره نحوه انتخاب فرآیند‌های برتر خاطرنشان کرد: انتخاب فرآیند‌های برتر صرفاً بر اساس رتبه‌بندی عددی نیست و الزاماً در همه حیطه‌ها رتبه اول، دوم و سوم معرفی نمی‌شود. کمیته داوری بر اساس کیفیت و کفایت علمی فرآیند‌ها تصمیم‌گیری می‌کند و در صورتی که فرآیندی به حد نصاب لازم نرسد، ممکن است در آن حیطه رتبه‌ای معرفی نشود.

وی همچنین از مشارکت دانشگاه‌های مختلف در این دوره خبر داد و گفت: حدود ۷۰ دانشگاه از دانشگاه‌های علوم پزشکی، دانشگاه‌های دارای رشته‌های علوم پزشکی زیرمجموعه وزارت علوم و دانشگاه آزاد اسلامی امکان شرکت در جشنواره را داشتند که از میان آنها ۵۰ دانشگاه فرآیند‌های خود را ارسال کردند.

دبیر جشنواره در ادامه به برگزاری هشتمین جشنواره دانشجویی ایده‌های نوآورانه آموزشی اشاره کرد و افزود: در این دوره ۵۹۸ ایده از سوی دانشجویان سراسر کشور دریافت شد که پس از داوری اولیه، ۵۷ ایده به مرحله بعد راه یافتند و در نهایت ۱۰ ایده برای ارائه شفاهی انتخاب شدند. ارائه و داوری نهایی این ایده‌ها در روز جمعه انجام خواهد شد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به انتخاب پژوهشگران برتر آموزش پزشکی پرداخت و گفت: در این بخش، رزومه‌های ارسالی بررسی شد و پس از غربالگری، ۴۱ نفر واجد شرایط اولیه شناخته شدند. در نهایت، سه نفر در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی به‌عنوان برگزیده انتخاب شدند. در مقطع دکترای عمومی فردی حائز شرایط لازم شناخته نشد و در مقطع دستیاری نیز شرکت‌کننده‌ای حضور نداشت.

محمدی در پایان با تأکید بر ضرورت افزایش مشارکت دانشگاه‌ها و دانشجویان در برنامه‌های آموزشی و پژوهشی اظهار امیدواری کرد که برگزاری این جشنواره‌ها زمینه‌ساز گسترش نوآوری، ارتقای کیفیت آموزش و تقویت دانش‌پژوهی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور باشد.

انتهای خبر/287059/