استارتاپی دانشگاهی که تاکسی اینترنتی محبوب اندونزیایی‌ها و مالزیایی‌ها شد

داستان «گراب» حکایت امپراتوری‌ است که از یک درد ساده آغاز شد. در سال ۲۰۱۱، زمانی که دانشجویی به نام «آنتونی تن» در مدرسه کسب‌وکار هاروارد، نقشه‌راهی برای حل معضل تاکسی نگرفتن در خیابان‌های مالزی ترسیم می‌کرد، کمتر کسی تصور می‌کرد این طرح کلاسی به یکی از بزرگ‌ترین دشمنان «اوبر» در جهان تبدیل شود. گراب امروز دیگر فقط یک تاکسی اینترنتی نیست؛ این شرکت به یک «ابربرنامه» تمام‌عیار تبدیل شده که اقتصاد روزمره بیش از ۴۴ میلیون کاربر ماهانه در جنوب شرق آسیا را در دست گرفته است. 

موتور جستجوی هاروارد و جاده‌های مالزی

پایه‌های گراب در ژوئن ۲۰۱۲ در کوالالامپور با نام «مای‌تکسی» ریخته شد. آنتونی تن به همراه هم‌کلاسی هارواردی خود، «هویی لینگ تان»، اپلیکیشنی را راه‌اندازی کردند که هدف اولیه‌اش بسیار ساده بود: ایمن‌سازی سفر‌های تاکسی در مالزی. آن‌ها کار خود را با سرمایه اولیه ۲۵ هزار دلاری از دانشگاه هاروارد و سرمایه شخصی بنیانگذار آغاز کردند.

بر اساس گزارشی از موسسه استنفورد در سال ۲۰۱۴، تفکر «بومی‌گرایی» از همان روز‌های نخست در دی‌ان‌ای گراب نقش بست. برخلاف اوبر که سعی در تحمیل یک مدل واحد به تمام جهان داشت، گراب از همان ابتدا به نیاز‌های محلی توجه کرد. این انعطاف‌پذیری، سلاح گراب برای شکست اوبر در نبردی هفت ساله شد.

سرمایه‌داران سنگاپوری و اتحاد با شکارچی سابق

گراب امروز تحت عنوان «هولدینگ گراب» در سنگاپور مستقر است و سهام آن در بازار بورس نزدک معامله می‌شود. بررسی ساختار مالکیت این شرکت نشان‌دهنده حضور غول‌های فناوری و سرمایه‌گذاری جهان در میان سهامداران آن است. بر اساس گزارش مالی سال ۲۰۲۵ منتشر شده در پایگاه داده یاهو فایننس، مهمترین سهامداران گراب عبارتند از: اوبر با در اختیار داشتن حدود سیزده درصد از سهام، صندوق چشم‌انداز سافت‌بنک با سهمی نزدیک به ده درصد و شرکت تویوتا موتور با مالکیت بیش از پنج درصد. این ائتلاف قدرتمند نشان می‌دهد که گراب چگونه توانسته است حتی اوبر را به عنوان رقیب سابق به یکی از بزرگ‌ترین سهامداران خود تبدیل کند.

ناوگان هشت سواره در جاده‌های شرق

گراب به طور رسمی در هشت کشور جنوب شرق آسیا شامل سنگاپور، مالزی، اندونزی، تایلند، ویتنام، فیلیپین، کامبوج و میانمار فعالیت می‌کند. برگرفته از گزارش سالانه شرکت گراب در سال ۲۰۲۵، بیشترین ضریب نفوذ و استفاده از این اپلیکیشن به ترتیب در اندونزی به عنوان بزرگترین اقتصاد منطقه، تایلند و مالزی است.

تایلند با رشد بیست و دو درصدی در بازار تحویل غذا در سال ۲۰۲۵، سریع‌ترین بازار در حال رشد برای گراب محسوب می‌شود. جمعیت کل کاربران فعال ماهانه گراب در پایان سال ۲۰۲۵ به ۴۴ میلیون و ۸۰۰ هزارنفر رسید که نسبت به سال قبل از آن هفت درصد رشد داشت.

مهمترین تفاوت فعلی گراب با اوبر را باید در فلسفه کلی این دو شرکت جست‌و‌جو کرد. اوبر همواره خود را یک «شرکت حمل و نقل» تعریف کرده است که تمرکز اصلی آن بر جابجایی مسافر و سپس تحویل غذا است. در مقابل، گراب خود را یک «ابربرنامه برای زندگی روزمره» معرفی می‌کند. این تفاوت بنیادین باعث شده است که گراب دامنه خدمات بسیار گسترده‌تری نسبت به اوبر داشته باشد.

هر دو شرکت در حوزه حمل و نقل تاکسی و خودرو، این سرویس پایه را ارائه می‌دهند. اما در سرویس موتورسیکلت که در کشور‌های شلوغ و شلوغ جنوب شرق آسیا یک نیاز اساسی است، گراب سرویس پرطرفداری به نام «موتور» دارد در حالی که اوبر این سرویس را در اکثر بازار‌های خود به طور کلی حذف کرده است. سرویس سه‌چرخه برای مناطق بومی و کوچه‌های باریک نیز تنها در گراب یافت می‌شود و اوبر هرگز چنین خدمتی را متناسب با فرهنگ حمل و نقل آسیایی طراحی نکرده است.

گراب در عرصه خدمات مالی که شامل کیف پول دیجیتال، وام‌های خرد و بیمه است، سکوی کاملی به نام «گراب پی» ارائه می‌دهد در حالی که اوبر تنها یک کیف پول محدود به نام «اوبر والت» دارد که کارکرد‌های آن ابتدایی‌تر است. سرویس تحویل سوپرمارکت و خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای با نام «گراب مارت» یکی از نقاط قوت اصلی گراب محسوب می‌شود و اوبر در این حوزه تنها خدمات بسیار محدودی در چند شهر خاص دارد. 

همچنین قابلیت پرداخت قبوض و شارژ اعتبار تلفن همراه از طریق اپلیکیشن، خدمتی است که فقط گراب به کاربران خود ارائه می‌دهد و اوبر اصلاً ورودی به این حوزه از نیاز‌های روزمره مردم نداشته است.

نبرد نقدی در برابر سلطه کارت اعتباری

یکی از حیاتی‌ترین تفاوت‌های گراب و اوبر به روش پرداخت بازمی‌گردد. اوبر از ابتدا با فرض دسترسی همگانی به کارت‌های اعتباری و بانکی طراحی شد و پرداخت نقدی در بسیاری از بازار‌های آن غیرفعال است یا با محدودیت مواجه است. بر اساس مطالعه موردی دانشگاه ملی سنگاپور در سال ۲۰۲۴، گراب بر خلاف اوبر از همان روز‌های نخست گزینه «پرداخت نقدی» را به عنوان یک گزینه اصلی و همطراز با کارت فعال کرد.

این تصمیم حیاتی بود، زیرا در کشوری مثل ویتنام، بیش از ۶۵ درصد مردم به کارت بانکی دسترسی ندارند و در اندونزی این رقم به بیش از ۷۰ درصد می‌رسد. اوبر در عمل این واقعیت جمعیتی را نادیده گرفت و همین مسئله سهم عمده‌ای در شکست اوبر در جنوب شرق آسیا داشت.

گراب در تطابق فرهنگی و فنی با شرایط محلی، برتری آشکاری نسبت به اوبر دارد. اوبر از نقشه‌های جهانی مشابه گوگل مپ استفاده می‌کند که برای خیابان‌های عریض اروپایی و آمریکایی بهینه شده است. در مقابل، گراب سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی نقشه‌برداری اختصاصی از کوچه‌های باریک، مسیر‌های یک طرفه غیررسمی و نقاط تجمع موتورسیکلت‌ها در بنادر جنوب شرق آسیا انجام داده است.

بر اساس گزارش رویترز در فوریه ۲۰۲۶، سرویس موتورسیکلت گراب که «گراب بایک» نام دارد، در ویتنام و اندونزی به تنهایی بیش از ۵۵ درصد از کل درآمد حمل و نقل گراب را تشکیل می‌دهد، در حالی که اوبر سال‌ها پیش این سرویس را در آسیا به دلیل الگوریتم‌های نامناسب قیمت‌گذاری تعطیل کرد.

سلطه اژد‌ها و عقب‌نشینی شوالیه آمریکایی

نتیجه نهایی این تفاوت‌ها در سال ۲۰۱۸ رقم خورد. اوبر پس از سال‌ها جنگ فرسایشی و ضرر مالی سنگین در جنوب شرق آسیا، مجبور شد تمام فعالیت خود در این منطقه را به گراب واگذار کند و در ازای آن، ۲۷.۵ درصد از سهام گراب را دریافت کند. به گزارش بلومبرگ، ارزش این معامله در آن زمان بیش از شش میلیارد دلار ارزیابی شد.

شکست اوبر در برابر گراب به عنوان یک مطالعه موردی کلاسیک در دانشکده‌های کسب‌وکار هاروارد و استنفورد تدریس می‌شود. خلاصه این درس تجاری این است: الگوریتم جهانی هر قدر هم هوشمند باشد، نمی‌تواند جایگزین درک بومی از خیابان و جیب مردم محلی شود.

گراب در چشم‌انداز آینده خود دو هدف اصلی را دنبال می‌کند. نخست گسترش خدمات مالی بدون کارت بانکی برای قشر حاشیه‌نشین و کارگران روزمزد از طریق وام‌های خرد دیجیتال. دوم، نبرد با اوبر و تسلا در عرصه تاکسی‌های خودران. در آوریل ۲۰۲۶، گراب از راه‌اندازی خط آزمایشی شاتل‌های خودران در محوطه دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور خبر داد.

اوبر نیز سالهاست روی خودرو‌های خودران سرمایه‌گذاری می‌کند، اما برتری گراب در این عرصه به بستر جغرافیایی آن بازمی‌گردد: خیابان‌های شلوغ و غیرقابل پیش‌بینی جنوب شرق آسیا سخت‌ترین محیط برای تست الگوریتم‌های خودران است و هر شرکتی که از این آزمون سربلند بیرون بیاید، در بقیه جهان حرف اول را خواهد زد.

دلایل پیشی گرفتن گراب از اوبر

موفقیت گراب در برابر اوبر حاصل سه عامل اصلی است: نخست، پذیرش پرداخت نقدی در منطقه‌ای که بانکداری دیجیتال هنوز فراگیر نشده است. دوم، ارائه سرویس موتورسیکلت به عنوان یک نیاز حیاتی نه یک گزینه لوکس. سوم، تبدیل شدن به یک ابربرنامه که جایگزین ده‌ها اپلیکیشن مجزا می‌شود.

گراب به کاربر آسیایی خود می‌گوید: «به جای نصب پنج اپلیکیشن مختلف برای تاکسی، سفارش غذا، پرداخت قبض، وام گرفتن و خرید سوپرمارکت، فقط من را نصب کن.» اوبر هنوز نتوانسته است این وعده یکپارچه را در هیچ بازار جهانی به غیر از چند شهر معدود پیاده کند.

انتهای خبر/244339/