سایه سیاست بر تالارهای اندیشه؛ بحران خاموش خودسانسوری در دانشگاه‌های آمریکا

به گزارش خبرگزاری آگاه، در سال‌های اخیر، دانشگاه‌های ایالات متحده که همواره به عنوان قطب‌های بلامنازع آزادی بیان و پژوهش در جهان شناخته می‌شدند، با موجی از محدودیت‌های قانونی و سیاسی روبرو شده‌اند. گزارش جدید موسسه تحقیقاتی «ایتاکا» (Ithaka S+R) پرده از واقعیت تلخی برمی‌دارد: تقریباً ۳۰ درصد از پژوهشگران دانشگاهی در ایالت‌های تحت کنترل حزب جمهوری‌خواه، به دلیل ترس از قوانین محدودکننده، به «خودسانسوری» روی آورده‌اند.

جغرافیا، تعیین‌کننده مسیر پژوهش

این گزارش که با مشارکت بیش از ۴ هزار مدرس و محقق دانشگاهی تهیه شده، نشان می‌دهد که فضای علمی در ایالت‌هایی نظیر فلوریدا، تگزاس و آلاباما به شدت تحت تأثیر قوانین موسوم به «مباحث تفرقه‌انگیز» قرار گرفته است. طبق این قوانین، تدریس و تحقیق پیرامون موضوعاتی چون تغییرات اقلیمی، تاریخ نژادی و برخی ایدئولوژی‌های خاص سیاسی با محدودیت‌های شدیدی مواجه شده است.

دلان رودیگر، یکی از نویسندگان این گزارش، می‌گوید: «آزادی علمی نُرمی جهانی است، اما یافته‌های ما نشان می‌دهد که این آزادی بسیار شکننده‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شد. آنچه در آمریکا رخ می‌دهد، فراتر از مرزها بر کل بدنه دانش جهانی تأثیر می‌گذارد.»

تیغ دولبه؛ محدودیت‌های ایالتی و بودجه‌های فدرال

فشار بر جامعه علمی تنها به قوانین ایالتی محدود نمی‌شود. بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در سال ۲۰۲۵، موج جدیدی از کاهش بودجه‌های تحقیقاتی را به همراه داشته است. بر اساس آمارها، در سال اول دوره دوم ریاست‌جمهوری وی، نهادهای معتبری چون «مؤسسه ملی بهداشت» (NIH) و «بنیاد ملی علوم» (NSF) حدود ۸۰۰۰ گرنت تحقیقاتی را لغو یا تعلیق کرده‌اند.

نکته قابل تأمل اینجاست که برخلاف تصور عموم، این محدودیت‌ها تنها شامل علوم انسانی نیست. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیش از ۵۴ درصد از پژوهشگران علوم طبیعی با لغو یا کاهش بودجه مواجه شده‌اند. بخش کشاورزی با ۵۷ درصد و مهندسی با ۵۲ درصد، بیشترین آسیب را از تغییر سیاست‌های بودجه‌ای فدرال دیده‌اند.

امی رید، مدیر برنامه «آزادی یادگیری» در PEN America، معتقد است که این روند نشان‌دهنده یک «شبکه کنترل گسترده» است که هدف آن نه فقط رشته‌های خاص، بلکه کلیت فرآیند تولید دانش است.

سرایت سانسور به بخش خصوصی

یکی از یافته‌های کلیدی گزارش ایتاکا، پدیده «سرایت» است. اگرچه قوانین محدودکننده مستقیماً دانشگاه‌های دولتی را هدف قرار می‌دهند، اما حدود ۴۰ درصد از اساتید دانشگاه‌های خصوصی نیز اعلام کرده‌اند که تحت تأثیر فضای موجود، دست به خودسانسوری زده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که یک «زیست‌بوم ترس» ایجاد شده که مرزهای میان نهادهای دولتی و خصوصی را در نوردیده است.

فرار مغزها و بحران اعتباربخشی

فشار سیاسی باعث شده است تا ۱۰ درصد از اعضای هیئت علمی در ایالت‌های دارای محدودیت، به فکر نقل‌مکان به ایالت‌های لیبرال‌تر باشند و ۶ درصد نیز به طور کلی خروج از دنیای آکادمیک را مدنظر قرار دهند.

در این میان، اقدامات برخی ایالت‌ها برای دور زدن نهادهای مستقل اعتباربخشی دانشگاهی، نگرانی‌ها را دوچندان کرده است. تشکیل کمیسیون‌های جدید برای نظارت بر دانشگاه‌ها که مستقیماً توسط سیاستمداران هدایت می‌شوند، استقلال برنامه‌های درسی را به شدت تهدید می‌کند. اساتید معتقدند این نهادهای جدید به جای اولویت دادن به تخصص علمی، بر اساس وفاداری‌های سیاسی عمل می‌کنند.

بی‌دفاع در برابر طوفان

بخش پایانی گزارش به نقش مدیران دانشگاهی می‌پردازد. آمارها نشان‌دهنده ناامیدی عمیق پژوهشگران از رؤسای دانشگاه‌ها و هیئت‌های امناست. در ایالت‌های قرمز، اعتماد به توانایی مدیران ارشد برای دفاع از آزادی علمی به پایین‌ترین سطح خود رسیده است. محققان بر این باورند که مدیران دانشگاهی به جای ایستادگی در برابر قوانین سختگیرانه، ترجیح داده‌اند برای حفظ بودجه و جایگاه خود، با سیاستمداران همسو شوند.

بنابراین آنچه در حال حاضر در فضای دانشگاهی ایالات متحده می‌گذرد، فراتر از یک جدال جناحی ساده است. خودسانسوری ۳۰ درصدی پژوهشگران و قطع بودجه‌های کلان در حوزه‌های استراتژیک مانند کشاورزی و علوم طبیعی، زنگ خطری برای آینده نوآوری و حقیقت‌جویی علمی است. اگر دانشگاه‌ها نتوانند به عنوان سنگرگاه اندیشه آزاد باقی بمانند، نه تنها اعتبار علمی آمریکا، بلکه پیشرفت‌های علمی در سطح بین‌المللی نیز تحت‌الشعاع قرار خواهد گرفت.

انتهای خبر/246538/