معادله جدید پکن، هرچه تهران قوی‌تر، دست واشنگتن بسته‌تر/ تنگه هرمز شریان حیاتی تجارت چین است

«مهدی شکیبایی»، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آگاه، درباره ابعاد ودستاورد سفر اخیر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به چین، اظهار کرد: این سفر در یکی از حساس‌ترین و پیچیده‌ترین مقاطع سیاسی و امنیتی منطقه و جهان انجام شده و به همین دلیل نمی‌توان آن را صرفاً در قالب یک دیدار معمول دیپلماتیک یا رایزنی دوجانبه ارزیابی کرد.

وی افزود: شرایط منطقه پس از جنگ ۴۰ روزه و افزایش سطح تنش‌ها میان جمهوری اسلامی ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی وارد مرحله تازه‌ای شده و همین مسئله باعث شده است که روابط ایران با قدرت‌های مهمی مانند چین، ابعاد راهبردی و امنیتی گسترده‌تری پیدا کند.

شکیبایی تصریح کرد: واقعیت این است که امروز دیگر مسئله صرفاً اختلافات سنتی ایران و آمریکا بر سر پرونده هسته‌ای، توان موشکی یا نفوذ منطقه‌ای نیست، بلکه موضوع اصلی به آینده نظم جهانی و رقابت قدرت‌های بزرگ بر سر مدیریت اقتصاد جهانی، امنیت انرژی و ژئوپلیتیک بین‌المللی مربوط می‌شود.

سفر عراقچی در متن تحولات جدید جهانی

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به تغییر رویکرد جمهوری اسلامی ایران در عرصه سیاست خارجی گفت: آمریکایی‌ها طی ماه‌های اخیر با تمام ظرفیت سیاسی، رسانه‌ای و امنیتی خود تلاش کردند فشار گسترده‌ای علیه جمهوری اسلامی ایران ایجاد کنند و حتی اهدافی مانند تغییر ساختار سیاسی ایران را نیز به صورت علنی مطرح کردند، اما در دستیابی به اهداف خود ناکام ماندند.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی طبیعی است که جمهوری اسلامی ایران نیز روابط خارجی خود را متناسب با تحولات جدید منطقه و جهان بازتعریف کند و تلاش داشته باشد همکاری‌های راهبردی خود را با قدرت‌هایی که مخالف یک‌جانبه‌گرایی آمریکا هستند، گسترش دهد.

شکیبایی با بیان اینکه چین امروز یکی از مهم‌ترین بازیگران عرصه بین‌المللی است، خاطرنشان کرد: پکن به خوبی می‌داند که تحولات غرب آسیا مستقیماً بر اقتصاد، امنیت انرژی و آینده تجارت جهانی اثرگذار است و به همین دلیل نمی‌تواند نسبت به بحران‌های منطقه بی‌تفاوت باشد.

وی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران در این سفر تلاش کرده این پیام را به رهبران چین منتقل کند که سیاست‌های آمریکا در منطقه صرفاً علیه ایران نیست، بلکه کل اقتصاد آسیا و حتی ثبات تجارت جهانی را تهدید می‌کند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل افزود: چینی‌ها به خوبی درک می‌کنند که اگر ایران در برابر فشارهای آمریکا مقاومت نمی‌کرد، واشنگتن می‌توانست کنترل بیشتری بر آبراه‌های راهبردی منطقه و مسیرهای انتقال انرژی به دست آورد و این مسئله در بلندمدت اقتصاد چین و کشورهای آسیایی را با تهدیدهای جدی مواجه می‌کرد.

ایران و چین در برابر سیاست‌های یک‌جانبه آمریکا

شکیبایی با اشاره به نگرانی‌های راهبردی چین نسبت به رفتار آمریکا تصریح کرد: پکن به خوبی می‌داند که فشار حداکثری علیه ایران فقط بخشی از پروژه بزرگ‌تر آمریکا برای مهار قدرت‌های نوظهور جهانی، به ویژه چین است.

وی گفت: در بسیاری از اسناد امنیت ملی آمریکا طی دو دهه اخیر، چین به عنوان اصلی‌ترین رقیب و تهدید راهبردی واشنگتن معرفی شده و این مسئله نشان می‌دهد که رقابت میان دو کشور وارد مرحله‌ای عمیق و بلندمدت شده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: در چنین فضایی، ایران نیز به بخشی از معادلات کلان رقابت شرق و غرب تبدیل شده و طبیعی است که پکن تحولات مربوط به تهران را با حساسیت ویژه‌ای دنبال کند.

وی خاطرنشان کرد: سفرعراقچی به چین را باید بخشی از هماهنگی‌های گسترده میان کشورهایی دانست که در برابر یک‌جانبه‌گرایی آمریکا قرار دارند و تلاش می‌کنند نظم جدیدی را در عرصه جهانی شکل دهند.

شکیبایی درباره تأثیر این سفر بر مناسبات آینده چین و آمریکا نیز گفت: بدون تردید این سفر می‌تواند بر فضای دیدارها و گفت‌وگوهای احتمالی آینده میان رؤسای جمهور چین و آمریکا اثرگذار باشد، زیرا هر دو طرف تلاش می‌کنند روایت خود از تحولات منطقه و بحران‌های جهانی را تثبیت کنند.

وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد پیش از هرگونه مذاکره مهم میان واشنگتن و پکن، تحلیل و روایت خود از بحران‌های منطقه، امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز را مستقیماً در اختیار مقامات چینی قرار دهد تا آمریکا نتواند فضای مذاکرات را کاملاً به سود خود مدیریت کند.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل تأکید کرد: چین امروز بیش از هر زمان دیگری نگران آن است که آمریکا از بحران‌های منطقه‌ای برای اعمال فشار ژئوپلیتیکی، کنترل تجارت جهانی و محدود کردن رقبای خود استفاده کند.

وی افزود: هر اندازه سطح هماهنگی میان تهران و پکن افزایش یابد، دست آمریکا برای تحمیل خواسته‌های یک‌جانبه در حوزه‌های انرژی، امنیت دریایی و سیاست منطقه‌ای محدودتر خواهد شد.

جایگاه ایران در نظم نوین بین‌المللی

شکیبایی با اشاره به روند تحولات نظام بین‌الملل اظهار کرد: جهان امروز در حال عبور از نظم تک‌قطبی به سمت ساختارهای چندقطبی است و قدرت‌هایی مانند چین، روسیه و اعضای بریکس تلاش می‌کنند نقش بیشتری در مدیریت تحولات جهانی ایفا کنند.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی، ظرفیت‌های انرژی و جایگاه منطقه‌ای خود، به یکی از بازیگران مهم این نظم در حال شکل‌گیری تبدیل شده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: از نگاه تهران، چین صرفاً یک شریک اقتصادی نیست، بلکه یکی از ستون‌های اصلی شکل‌گیری نظم جدید جهانی محسوب می‌شود؛ نظمی که در آن سلطه مطلق آمریکا با چالش جدی روبه‌رو شده است.

وی خاطرنشان کرد: عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای و گسترش همکاری با مجموعه بریکس نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است، زیرا این ساختارها به دنبال تقویت همکاری میان قدرت‌های مستقل و کاهش وابستگی به نظام تحت سلطه آمریکا هستند.

شکیبایی ادامه داد: چین نیز به خوبی می‌داند که ایران یکی از مهم‌ترین بازیگران ژئوپلیتیکی غرب آسیاست و بدون همکاری با تهران، امنیت انرژی آسیا و ثبات مسیرهای تجاری منطقه با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.

وی گفت: به همین دلیل، سفر عراقچی احتمالاً صرفاً محدود به مباحث اقتصادی نبوده و موضوعاتی مانند همکاری‌های امنیتی، ترانزیتی، انرژی، حمل‌ونقل و هماهنگی‌های سیاسی در عرصه بین‌المللی نیز در دستور کار مذاکرات دو طرف قرار داشته است.

تنگه هرمز و امنیت انرژی؛ محور اصلی رایزنی‌ها

این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره ارتباط سفر عراقچی با تحولات تنگه هرمز نیز اظهار کرد: بدون تردید یکی از مهم‌ترین محورهای رایزنی میان تهران و پکن، موضوع تنگه هرمز و امنیت انرژی بوده است.

وی افزود: چین بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز خود را از منطقه غرب آسیا تأمین می‌کند و طبیعی است که هرگونه بحران یا بی‌ثباتی در این منطقه، مستقیماً بر اقتصاد و امنیت انرژی این کشور اثر بگذارد.

شکیبایی تصریح کرد: امروز بحران تنگه هرمز دیگر صرفاً یک مسئله منطقه‌ای نیست، بلکه به بحرانی جهانی در حوزه انرژی و تجارت بین‌المللی تبدیل شده و بسیاری از قدرت‌های اقتصادی جهان نسبت به آن حساس هستند.

وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کند این واقعیت را برای چین و سایر کشورهای آسیایی تبیین کند که عامل اصلی بی‌ثباتی در منطقه، حضور نظامی آمریکا و سیاست‌های تنش‌آفرین واشنگتن است، نه ایران.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: ایران قرن‌ها در کنار تنگه هرمز حضور داشته و همواره امنیت این آبراه راهبردی را حفظ کرده است، اما زمانی که امنیت ملی کشور مورد تهدید قرار گیرد، طبیعی است که از همه ابزارهای مشروع خود برای دفاع از منافع ملی استفاده کند.

وی با اشاره به تأثیر بحران‌های منطقه بر بازارهای جهانی گفت: افزایش تنش‌ها در خلیج فارس و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی باعث شده بازارهای جهانی با نگرانی‌های گسترده‌ای روبه‌رو شوند و همین مسئله اهمیت رایزنی‌های تهران و پکن را دوچندان کرده است.

شکیبایی در پایان تأکید کرد: چین به خوبی می‌داند که امنیت انرژی این کشور تا حد زیادی به ثبات خلیج فارس و روابط راهبردی با ایران وابسته است و به همین دلیل، افزایش هماهنگی‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی میان تهران و پکن در شرایط کنونی کاملاً طبیعی و قابل پیش‌بینی است.

انتهای خبر/247342/