افزایش دو برابری ظرفیت تولید آب‌شیرین‌کن‌ها / تاب‌آوری اقتصادی مناطق آزاد با تقویت پدافند غیرعامل

به گزارش خبرگزاری آگاه؛ در شرایطی که اقتصاد کشور با تحولات و چالش‌های متعددی در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی مواجه است، مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزار‌های سیاست‌گذاری اقتصادی، نقشی تعیین‌کننده در تسهیل تجارت، جذب سرمایه‌گذاری و افزایش تاب‌آوری اقتصادی ایفا می‌کنند. علی‌اصغر مونسان، مدیرعامل سابق مناطق آزاد، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی آگاه به تشریح ظرفیت‌ها، چالش‌ها و الزامات بهره‌برداری بهینه از این مناطق در سال جدید پرداخته و بر ضرورت بازنگری در برخی رویکرد‌ها تأکید کرده است.

فلسفه شکل‌گیری مناطق آزاد و مزیت‌های قانونی آنها

مونسان در ابتدای این گفت‌و‌گو با اشاره به کارکرد‌های بنیادین مناطق آزاد در اقتصاد جهانی اظهار داشت: مناطق آزاد در سراسر جهان با هدف ایجاد بستر مناسب برای تسهیل تجارت، تسریع در فرآیند تولید و کاهش هزینه‌های تمام‌شده شکل گرفته‌اند و در عین حال به‌عنوان سکویی برای توسعه صادرات عمل می‌کنند.

وی افزود: در کشور ما نیز قانون‌گذار با درک این ضرورت‌ها، مزایای متعددی را برای این مناطق پیش‌بینی کرده است. از جمله این مزایا می‌توان به عدم شمول قانون کار رایج کشور در این مناطق، برخورداری از معافیت‌های بلندمدت مالیاتی، تسهیلات ویژه در حوزه گمرکی و امکان ورود و خروج اتباع خارجی بدون نیاز به ویزا اشاره کرد. این چهار مؤلفه، از مهم‌ترین ابزار‌های جذب سرمایه‌گذار و ایجاد انگیزه برای تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی محسوب می‌شوند.

بروکراسی اداری چالش مزمن و مانع توسعه

مدیرعامل سابق مناطق آزاد با اشاره به یکی از مهم‌ترین موانع پیش‌روی سرمایه‌گذاری در کشور تصریح کرد: بروکراسی پیچیده و زمان‌بر اداری همواره یکی از دغدغه‌های اصلی فعالان اقتصادی بوده و در بسیاری از موارد، موجب از دست رفتن فرصت‌های سرمایه‌گذاری و کاهش انگیزه تولیدکنندگان شده است.

وی ادامه داد: در قانون مناطق آزاد، با تمرکز مدیریت در سازمان‌های این مناطق و اعطای اختیارات گسترده به مدیرعامل و هیئت‌مدیره، این امکان فراهم شده است که فرآیند‌های اداری به حداقل برسد و حتی در مواردی حذف شود. با این حال، در عمل مشاهده می‌شود که برخی از مناطق آزاد نیز تا حدودی درگیر همین بروکراسی شده‌اند، در حالی که ظرفیت قانونی برای ایجاد محیطی روان، سریع و بدون مانع کاملاً فراهم است.

نقش‌آفرینی مناطق آزاد در شرایط خاص اقتصادی

مونسان با اشاره به تحولات اخیر و شرایط خاص اقتصادی کشور خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، مناطق آزاد توانستند به‌عنوان یکی از مبادی مهم تأمین کالا‌های اساسی ایفای نقش کنند. به دلیل برخورداری از حمایت‌های قانونی و فرآیند‌های کوتاه‌تر، این مناطق در تأمین نیاز‌های ضروری کشور عملکرد قابل قبولی از خود نشان دادند.این تجربه نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی دقیق‌تر و استفاده بهتر از ظرفیت‌ها، مناطق آزاد می‌توانند در آینده نقش مؤثرتری در مدیریت شرایط بحرانی و تأمین نیاز‌های کشور ایفا کنند.

ضرورت تغییر رویکرد از واردات به صادرات

مدیرعامل سابق مناطق آزاد با اشاره به برخی انتقادات مطرح‌شده درباره عملکرد این مناطق گفت: یکی از انتقاد‌های رایج این است که مناطق آزاد بیشتر در حوزه واردات فعال بوده‌اند، در حالی که فلسفه وجودی آنها بر توسعه صادرات استوار است.

وی تصریح کرد: با توجه به مزایای قانونی و تسهیلات موجود، مناطق آزاد این ظرفیت را دارند که به پیشران صادرات کشور تبدیل شوند. تحقق این هدف مستلزم برنامه‌ریزی هدفمند، حمایت از تولید صادرات‌محور و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای حضور در بازار‌های بین‌المللی است.

پدافند غیرعامل ضرورت افزایش تاب‌آوری مناطق آزاد

مونسان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت پدافند غیرعامل در مناطق آزاد اظهار داشت: تحولات اخیر به‌نوعی هشداری برای توجه جدی‌تر به این موضوع بود، به‌ویژه در مناطقی که به‌صورت جزیره‌ای هستند و ارتباط زمینی با سرزمین اصلی ندارند. برنامه‌ریزی برای افزایش تاب‌آوری این مناطق در حوزه‌هایی نظیر تأمین آب، برق، کالا‌های اساسی و زیرساخت‌های حیاتی، باید در اولویت مدیران قرار گیرد و از تجربیات گذشته برای بهبود وضعیت استفاده شود.

الگویی برای توسعه زیرساختی

مدیرعامل سابق مناطق آزاد با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دوره مسئولیت خود در جزیره کیش گفت: در آن زمان، ظرفیت ذخیره آب شرب در این جزیره تنها یک و نیم روز بود که با اقدامات انجام‌شده، این میزان به سه روز افزایش یافت. در حوزه تأمین برق نیز وابستگی کامل به یک نیروگاه وجود داشت که ریسک بالایی را به همراه داشت. به همین دلیل، یک نیروگاه جدید در جنوب کیش احداث شد تا پایداری شبکه برق افزایش یابد.

مونسان همچنین به توسعه زیرساخت‌های تأمین آب اشاره کرد و گفت: ظرفیت تولید آب شیرین در این جزیره تقریباً دو برابر شد، به‌گونه‌ای که تعادل مناسبی میان تولید و مصرف برقرار گردید. در حوزه انرژی نیز ظرفیت تولید برق از ۱۸۶ مگاوات با ایجاد نیروگاه جدید تا سقف ۱۰۰ مگاوات دیگر قابل افزایش شد که بخشی از آن در همان دوره به بهره‌برداری رسید.

وی افزود: علاوه بر این، ذخایر کالا‌های اساسی از جمله آرد نیز تا سه برابر افزایش یافت که در شرایط خاص اخیر، این اقدامات نقش مؤثری در حفظ پایداری و جلوگیری از بروز بحران ایفا کرد. بنابراین این می توان گفت که با الهام از این تجربیات تمرکز زدایی از منابع اصلی و اساسی این موقعیت های خاص کشور می تواند یکی از موثر ترین اقدامات در حوزه امنیتی و پدافند غیر عامل، به خصوص در مواقع جنگی مانند حال حاضر باشد. 

لزوم تدوین برنامه جامع برای ذخایر راهبردی

مونسان با تأکید بر ضرورت آینده‌نگری در مدیریت مناطق آزاد تصریح کرد: با توجه به افزایش جمعیت و پیچیده‌تر شدن شرایط، مدیران این مناطق باید برنامه‌ای مدون برای ذخیره‌سازی کالا‌های اساسی و ارتقای پدافند غیرعامل داشته باشند.تعیین دقیق ظرفیت‌های مورد نیاز، ایجاد زیرساخت‌های لازم و اجرای برنامه‌های عملیاتی در این حوزه، از جمله اقداماتی است که باید به‌صورت جدی دنبال شود.

مناطق آزاد پیشران اقتصاد مقاومتی و دروازه ورود فناوری

مدیرعامل سابق مناطق آزاد در پایان با اشاره به نقش این مناطق در تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی گفت: یکی از اصول اساسی اقتصاد مقاومتی، افزایش تاب‌آوری اقتصادی، اتکا به ظرفیت‌های داخلی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است که مناطق آزاد می‌توانند به‌خوبی در این زمینه ایفای نقش کنند.مناطق آزاد می‌توانند به‌عنوان دروازه ورود فناوری به کشور عمل کنند؛ به‌گونه‌ای که فناوری‌های جدید ابتدا در این مناطق وارد، آزمایش و بومی‌سازی شده و سپس در سطح کشور گسترش یابند.

مونسان همچنین بر اهمیت استقرار صنایع پیشرفته و شرکت‌های دانش‌بنیان در این مناطق تأکید کرد و گفت: با فراهم کردن بستر‌های حمایتی و قانونی، می‌توان زمینه رشد این شرکت‌ها را فراهم کرد و از ظرفیت آنها در توسعه اقتصادی کشور بهره برد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت‌های مناطق آزاد در حوزه واردات ماشین‌آلات پیشرفته، توسعه صنایع دانش‌بنیان و تقویت صادرات، می‌تواند این مناطق را به بازویی قدرتمند در مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشور تبدیل کند.

انتهای خبر/247395/