جلایی‌پور: تشییع رهبر شهید بزرگ‌ترین اجتماع تاریخ معاصر ایران بود

به گزارش خبرگزاری آگاه، نشست خبری «واکاوی ابعاد راهبردی و تمدنی تشییع تاریخی رهبر شهید، پیام‌ها کارکرد‌ها و دستاوردها» به میزبانی خبرگزاری آگاه و با حضور دکتر محمدعلی فتح‌اللهی دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دکتر حمیدرضا جلایی‌پور استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، محمدکاظم انبارلویی روزنامه‌نگار و فعال سیاسی برگزار شد.

تشییع رهبر شهید بزرگ‌ترین اجتماع تاریخ معاصر ایران بود

دکتر حمیدرضا جلایی‌پور، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران، در نشست «واکاوی ابعاد راهبردی و تمدنی تشییع تاریخی رهبر شهید؛ پیام‌ها، کارکرد‌ها و دستاوردها» با عرض تسلیت به مناسبت شهادت رهبر انقلاب و اعضای خانواده ایشان، به تبیین و تحلیل ابعاد این رویداد بزرگ ملی و مذهبی پرداخت.

وی با اشاره به شکوه و عظمت مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید در مصلای تهران و سایر شهر‌های بزرگ کشور، افزود: شواهد عینی نشان می‌دهد که این مراسم تشییع، نه‌تنها در میان شهر‌های ایران، بلکه در مقیاس جهانی رویدادی بی‌نظیر و کم‌سابقه بوده است.

جلایی‌پور با گفتن اینکه برای درک بهتر اهمیت این رخداد تاریخی باید به آمار مشارکت‌کنندگان توجه کرد، ادامه داد: اگرچه در حال حاضر آمار مستند و دقیقی در دسترس نیست، اما جالب توجه است که حتی منابع خارجی که معمولاً اجتماعات بزرگ را در حد هزاران یا ده‌ها هزار نفر برآورد می‌کنند، در مورد این مراسم به مشارکت «میلیون‌ها نفر» اذعان داشته‌اند. به عقیده من، با توجه به تخمین‌های موجود، می‌توان با اطمینان بیان کرد که ده‌ها میلیون نفر در این مراسم باشکوه حضور یافته‌اند.

این استاد دانشگاه تهران با تکیه بر مشاهدات عینی خود از اجتماعات تاریخی پایتخت، اضافه کرد: من روز فرار شاه از ایران، لحظه ورود تاریخی امام خمینی (ره) به تهران، تشییع پیکر مطهر بنیانگذار جمهوری اسلامی و همچنین مراسم‌های باشکوه تشییع سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در تهران، اهواز و کرمان را از نزدیک شاهد بوده‌ام. بر اساس حضور پیاده در میان جمعیت و مشاهده میدانی طی این سه روز در تهران، باید تأکید کنم که این اجتماع از تمام آن رویداد‌های تاریخی، وسیع‌تر و گسترده‌تر بود.

وی در ادامه با طرح این پرسش کلیدی که «چرا این رویداد به این شکل بی‌نظیر رقم خورد؟»، خاطرنشان کرد: پیش از آنکه به پاسخ این پرسش بپردازم، لازم است یادآور شوم که پدیده‌های جمعی در همه جوامع رخ می‌دهد؛ اما آنچه این گردهمایی عظیم را متمایز می‌کند، نیازمند واکاوی دقیق محتوایی و جامعه‌شناختی است که در ادامه مباحث به آن خواهم پرداخت.

جلایی‌پور با اشاره به زمینه‌های اجتماعی این رویداد عظیم، افزود: مردم ایران، و به‌دنبال آن مردم منطقه و چه‌بسا جهان، بیش از ۱۱۰ تا ۱۲۰ روز شاهد بودند که چگونه آمریکا و اسرائیل به کشور حمله کردند و مقام معظم رهبری که مرجع تقلید نیز بودند، همراه با خانواده‌شان در محل کار و زندگی‌شان به شهادت رسیدند؛ آن هم برخلاف فضایی که دشمن سعی در القای آن داشت.

وی با گفتن اینکه این شهادت موجب برانگیختگی عمیق و گسترده مردم شد، ادامه داد: به تعبیری که خود ایشان نیز به کار می‌بردند، این رویداد حکم یک «بعثت» و خیزش دوباره را داشت. از همان شب اول، این برانگیختگی در سطح کشور نمایان شد؛ مردم شب‌ها زیر باران، زیر برف و حتی زیر تهدید پهپاد‌ها به میدان آمدند. این حضور نه یک شب و دو شب، بلکه به صورت مستمر و در ابعادی فراتر از انتظار تداوم یافت.

استاد دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه این تشییع بی‌مقدمه و ناگهانی نبود، اضافه کرد: این حرکت عظیم اجتماعی پیش از آغاز مراسم تشییع، در ۴۰۰ تا ۶۰۰ شهر کشور و تنها در تهران در ۵۵ تا ۷۰ میدان خود را نشان داده بود. وقتی پیکر مطهر به حرکت درآمد، گویی تمام این نیرو‌های اجتماعی که در شهرستان‌ها و میادین حضور داشتند، ناگهان پشت سر ماشین حامل پیکر متحد شدند و این تشییع را به این عظمت بی‌نظیر تبدیل کردند.

جلایی‌پور در تبیین چرایی تأثیرگذاری عمیق این واقعه در کشور‌هایی مانند عراق، کشمیر و پاکستان، خاطرنشان کرد: ترامپ و نتانیاهو با اقدامی وحشیانه، مرجع تقلیدی را به شهادت رساندند که در اذهان مسلمانان به عنوان شخصیتی صادق و مدافع واقعی مردم، به‌ویژه مردم مظلوم فلسطین، شناخته می‌شد. این حمله و بمباران، نه تنها آن شخصیت را از میان نبرد، بلکه استقامت و منش ایشان را به یک نماد ماندگار در جهان اسلام تبدیل کرد.

وی با اشاره به جنگ تبلیغاتی دو دهه اخیر، تصریح کرد: به مدت ۲۰ سال، ایران، نظام و رهبری تحت فشار سنگین تبلیغاتی شبکه‌های ماهواره‌ای و بخش‌هایی از شبکه‌های اجتماعی بودند. مدام تبلیغات منفی با این مضمون تکرار می‌شد که «فرزندان مسئولان خارج هستند»، «پول مردم خورده شده» و «رانت‌خواری گسترده است». با این حال، پس از این حمله وحشیانه، شاهد بودیم که تشییع پیکر در کشور‌های اسلامی با شکوهی کم‌نظیر و فراتر از انتظار برگزار شد.

این استاد جامعه‌شناسی یادآور شد: اگرچه دولت‌های کشور‌های اسلامی در این زمینه نقش داشتند، اما بخش عمده‌ای از این حضور عظیم، حاصل هم‌سویی خودجوش، داوطلبانه و فرامرزی مردم منطقه بود که فراتر از چارچوب‌های رسمی، در این حرکت تمدنی سهیم شدند.

مدیریت بی‌نظیر جمعیت، نقش موکب‌ها و پیروزی بزرگ قدرت نرم در عرصه منطقه‌ای

جلایی‌پور با اشاره به مدیریت استثنایی جمعیت در این مراسم، افزود: متأسفانه در تشییع پیکر سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در کرمان، ۸۰ نفر از هموطنان جان خود را از دست دادند؛ اما در این حادثه تاریخی بی‌نظیر، به‌ویژه در دو روز برگزاری مراسم در مصلای تهران، چنان برنامه‌ریزی دقیقی صورت گرفت که جمعیت بین ۶ تا ۸ بار به‌صورت چرخشی تخلیه و جایگزین شد و خوشبختانه هیچ‌گونه حادثه ناگواری رخ نداد. وی با گفتن اینکه این موضوع بسیار ارزشمند و ستودنی است، ادامه داد: برخلاف برخی گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای (از جمله مطالب مطرح‌شده در رسانه‌هایی نظیر ایندیپندنت) مبنی بر طراحی صحنه برای ایجاد تلفات، این سطح از مدیریت و نظم، نشان‌دهنده بلوغ سازمانی این رویداد بود.

استاد دانشگاه تهران در تبیین یکی دیگر از عوامل مؤثر در سازماندهی این جمعیت میلیونی، خاطرنشان کرد: عنصر کلیدی دیگر، نقش «موکب‌ها» بود. جابه‌جایی جمعیت عظیمی از سراسر کشور به چند شهر بزرگ، نیازمند تأمین بهداشت، درمان و خوراک است که به‌شکلی بسیار خوب و کاملاً مردمی سازماندهی شده بود. وی اضافه کرد: خوشبختانه شیعیان ایران در هفت-هشت سال اخیر، این تجربه را از شیعیان عراق آموختند و در شهر‌هایی مانند خرم‌آباد و سایر نقاط تمرین کردند و در این تشییع کم‌نظیر نیز بار دیگر کارآمدی خود را به اثبات رساندند.

جلایی‌پور در ادامه به پیامد‌های فرامرزی این حرکت پرداخت و گفت: در این میان، یک رخداد شگفت‌انگیز دیگر اتفاق افتاد که کمتر کسی تصور آن را می‌کرد. ما هشت سال با عراق در جنگ بودیم و صد‌ها هزار شهید، مجروح، اسیر و جانباز تقدیم کردیم. رهبر شهید، پیش از ریاست‌جمهوری، نماینده امام در شورای عالی دفاع و نیرو‌های مسلح بودند و در طول آن هشت سال نیز رئیس‌جمهور ایران بودند. عراقی‌ها به‌خوبی می‌دانستند که ایشان رهبر این کشور بوده و اکنون به شهادت رسیده‌اند. 

وی با تأکید بر اینکه تشییع پیکر در عراق با استقبال و علاقه‌ای وصف‌ناپذیر انجام شد، تصریح کرد: تا آنجا که مطلع شدم، در درجه اول این خود نیرو‌ها و مردم عراقی بودند که فشار آوردند تا این مراسم در نجف و کربلا با آن جمعیت عظیم برگزار شود و دولت ایران در ابتدا به‌دنبال این ماجرا نبود. این استاد جامعه‌شناسی این رخداد را یک «پیروزی بزرگ نرم و قلبی» بین دو کشوری دانست که سابقه جنگ با یکدیگر را دارند و افزود: رهبر شهید موفق شد حداقل در سطح منطقه، یک شبکه‌سازی تمدنی انجام دهد و قلب شیعیان عراق را جذب کند؛ بدون این جذب قلبی، هرگز چنین تشییع و راهپیمایی عظیمی شکل نمی‌گرفت. این یک موفقیت بزرگ و کمیابی است که کمتر بین کشور‌هایی با سابقه درگیری رخ می‌دهد.

جلایی‌پور در جمع‌بندی این بخش از سخنان خود یادآور شد: این تشییع در ایران، در شرایطی رخ داد که کشور حدود یک سال در وضعیت جنگی قرار داشته است. این اتفاق، قدرت نرم جمهوری اسلامی را به جهانیان نشان داد. برخلاف باور‌های دشمن مبنی بر اینکه «حمله می‌کنیم و ساختار را از هم می‌پاشیم»، بدنه جامعه یکپارچه شد. در جنگی که از نهم اسفند آغاز شد، چنین فروپاشی‌ای رخ نداد و به مدت ۴۰ روز، مردم، جامعه، حکومت و نظام سیاسی از خود دفاع کردند و دشمن به اهداف خود در آن جنگ ۴۰ روزه نرسید.

وی با اشاره به میراث ماندگار رهبری، اضافه کرد: یکی از دلایل اصلی ناکامی دشمن، میراث سازمان دفاعی و نهادی بود که رهبر شهید به جا گذاشتند. به‌رغم شهادت رهبری و فرماندهان نظامی، این کشور توانست در برابر دشمنی خبیث، مجهز و دارای توانمندی‌های اتمی که هیچ رحم و حساب‌کتابی ندارد، از خود دفاع کند. ما اکنون در یک جنگ نابرابر قرار گرفته‌ایم که حتی پیچیده‌تر از دوران جنگ تحمیلی صدام است، اما این انسجام و آمادگی، حاصل همان مدیریت راهبردی گذشته است.

در حال تکمیل...

انتهای خبر/261694/