شبکه‌های اجتماعی برای اسکرول بی‌پایان نوجوانان چه می‌کنند

به گزارش خبرگزاری آگاه؛ در برخی کشورهای آسیایی، اروپا و آمریکا، توجه به طراحی شبکه‌های اجتماعی و تاثیر آن بر استفاده طولانی‌ مدت نوجوانان افزایش یافته است. محدودیت زمانی، ایجاد وقفه هنگام استفاده و بازنگری در قابلیت‌هایی مانند اسکرول بی‌پایان و پیشنهادهای الگوریتمی، از جمله راهکارهایی هستند که در کشورهای مختلف مطرح شده‌اند. این راهکارها نشان می‌دهد مسئولیت کنترل زمان حضور نوجوانان در شبکه‌های اجتماعی، دیگر فقط متوجه کاربر و خانواده او نیست.

براساس اعلام کمیسیون اروپا، اتحادیه اروپا در بررسی مقدماتی خود درباره تیک‌تاک، ویژگی‌هایی مانند اسکرول بی‌پایان، پخش خودکار، اعلان‌های فشاری و سیستم پیشنهاد محتوای شخصی‌سازی‌شده را از جمله عواملی دانسته که می‌تواند کاربران را به ادامه استفاده ترغیب کنند.

این بررسی نشان می‌دهد مسئله فقط این نیست که یک نوجوان «انتخاب می‌کند» بیشتر در یک شبکه اجتماعی بماند؛ بلکه طراحی محیط دیجیتال نیز در این تصمیم نقش دارد. کمیسیون اروپا البته این یافته‌ها را مقدماتی اعلام کرده و آنها را نتیجه نهایی پرونده تیک‌تاک ندانسته است.

تیک‌تاک و یک ترمز اجباری

یکی از تازه‌ترین نمونه‌ها در آمریکا دیده می‌شود؛ تیک‌تاک در توافق با ایالت آلاباما پذیرفته است محدودیت‌هایی برای کاربران نوجوان اعمال کند. بر اساس اعلام دادستانی کل آلاباما، این توافق شامل محدودیت زمانی روزانه، ایجاد وقفه در استفاده و محدودیت دسترسی شبانه است. در اینجا آلاباما یک نمونه از حرکت به سمت دخالت مستقیم‌تر در طراحی تجربه نوجوانان است که در کشورهای دیگر نیز با مدل‌های متفاوت دنبال می‌شود.

اینستاگرام و فیس‌بوک هم زیر ذره‌بین

این بحث فقط به تیک‌تاک محدود نمی‌شود. کمیسیون اروپا در ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد که در بررسی مقدماتی خود درباره اینستاگرام و فیس‌بوک نیز به طراحی‌هایی مانند اسکرول بی‌پایان، پخش خودکار، اعلان‌های فشاری و سیستم‌های پیشنهاد محتوای شخصی‌سازی‌شده پرداخته است.

به گفته کمیسیون اروپا، اقدامات فعلی برای کاهش این ریسک‌ها نیز از نظر این نهاد به اندازه کافی موثر نبوده‌اند و این یعنی مسئله در حال تغییر شکل از نوجوان چقدر از شبکه اجتماعی استفاده می‌کند به اینکه شبکه اجتماعی چگونه او را به ادامه استفاده سوق می‌دهد؛ است.

متا چه کرده است؟

متا نیز در آمریکا مجموعه‌ای از محدودیت‌های جدید برای نوجوانان اعلام کرده است. طبق توضیحات رسمی شرکت، در ایالت‌ها و قلمروهای مشمول توافق با دادستان‌های کل، برای حساب‌های نوجوانان محدودیت دو ساعته روزانه، مسدودشدن پیش‌فرض دسترسی شبانه، خاموش‌شدن اعلان‌ها در ساعات مدرسه و یادآوری‌های دوره‌ای پس از ۱۵، ۶۰ و ۹۰ دقیقه استفاده در نظر گرفته شده است.

همچنین نوجوانان می‌توانند یک فید غیرشخصی‌ سازی‌ شده را به‌عنوان تجربه پیش‌ فرض انتخاب کنند و امکان خاموش‌ کردن پخش خودکار نیز در نظر گرفته شده است و تغییر الگوریتم، حذف autoplay و ایجاد اصطکاک میان کاربر و محتوای بعدی نیز به بخشی از بحث تبدیل شده است.

در استرالیا محدودیت چگونه است؟

استرالیا مسیر متفاوتی را دنبال کرده است. بر اساس قانون این کشور، پلتفرم‌های مشمول محدودیت سنی باید اقدامات معقولی برای جلوگیری از داشتن حساب توسط افراد زیر ۱۶ سال انجام دهند. نکته جالب اینجاست که در تعریف سرویس‌های مشمول، فیدهای بی‌پایان یا Infinite Scroll، قابلیت‌های بازخوردی مانند لایک و سیستم‌های پیشنهاد الگوریتمی نیز جزو ویژگی‌های مورد توجه قانون‌گذار قرار گرفته‌اند و در این مدل، مسئله فقط این نیست که نوجوان پس از دو ساعت از اپ خارج شود؛ بخش بنیادی‌تر این است که آیا باید برای گروه سنی خاصی امکان دسترسی به چنین تجربه‌ای فراهم باشد یا نه.

بریتانیا چه رویکردی را در پیش گرفته است؟

بریتانیا نیز در سال ۲۰۲۶ به سراغ همین موضوع رفته است. در برنامه دولت برای محدودیت دسترسی کودکان به شبکه‌های اجتماعی، علاوه بر مسئله سن، محدودیت برخی قابلیت‌هایی که کاربران را مدت بیشتری آنلاین نگه می‌دارند نیز مطرح شده است.

در یک پژوهش دولتی روی نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله، سه مداخله شامل محدودیت استفاده روزانه ۱۵ دقیقه‌ای، منع استفاده از ساعت ۹ شب تا ۷ صبح و حذف کامل اپلیکیشن‌های شبکه اجتماعی بررسی شد. در روایت نوجوانان شرکت‌کننده، ویژگی‌هایی مانند فیدهای شخصی‌سازی‌شده، اسکرول بی‌پایان و اعلان‌های مداوم از عواملی بودند که جداشدن از شبکه‌های اجتماعی را دشوار می‌کردند.

در یک گزارش دیگر از دولت بریتانیا نیز بیش از نیمی از جوانان ۱۶ تا ۲۱ ساله شرکت‌کننده گفته‌اند که خواهان محدودیت برای اسکرول بی‌پایان هستند.

نوجوانان چقدر درگیر این پلتفرم‌ها هستند؟

در عین حال، نباید همه شبکه‌های اجتماعی را یکسان دید. داده‌های Pew Research Center از نوجوانان آمریکایی نشان می‌دهد تجربه آن‌ها در تیک‌تاک، اینستاگرام و اسنپ‌چت متفاوت است و در این پژوهش، حدود ۰.۳ کاربران نوجوان تیک‌تاک گفته‌اند احساس می‌کنند زمان زیادی را در این برنامه می‌گذرانند؛ این سهم در اینستاگرام و اسنپ‌چت کمتر بوده است. کاربران تیک‌تاک همچنین بیشتر از کاربران دو پلتفرم دیگر گفته‌اند که این برنامه روی خواب و بهره‌وری آن‌ها اثر منفی گذاشته است.

این تفاوت مهم است؛ چون نشان می‌دهد مسئله را نمی‌توان با عنوان «شبکه‌های اجتماعی» یک‌ کاسه کرد و باید نوع طراحی و الگوی استفاده هر پلتفرم را جداگانه دید.

نوجوان روزی چند ساعت باید آنلاین باشد؟

مسیر اتفاقات سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد بحث درباره نوجوانان و شبکه‌های اجتماعی در حال عبور از سوال قدیمی، نوجوان روزی چند ساعت باید آنلاین باشد؟، است و حالا پرسش دیگری که پررنگ شده این است که، چه چیزی باعث می‌شود کاربر نتواند استفاده را متوقف کند؟

از تیک‌تاک و اینستاگرام گرفته تا فیدهای ویدئویی، autoplay، اعلان‌ها و الگوریتم‌هایی که محتوای بعدی را پیشاپیش انتخاب می‌کنند، بخشی از تجربه شبکه‌های اجتماعی بر ادامه تعامل بنا شده است. در مقابل، قانون‌گذاران در اروپا، استرالیا، بریتانیا و برخی ایالت‌های آمریکا در حال آزمودن مدل‌های مختلفی هستند.

چه رویکردی در کره‌جنوبی دنبال می‌شود؟

در کره‌جنوبی، دولت در حال بررسی محدودیت‌هایی برای شبکه‌های اجتماعی نوجوانان است که فقط به سن و زمان استفاده محدود نمی‌شود. طبق گزارش خبرگزاری یونهاپ، پیشنهادهای مطرح‌شده شامل محدود کردن الگوریتم‌های توصیه‌ای، اسکرول بی‌پایان و برخی قابلیت‌هایی است که استفاده طولانی‌مدت را تقویت می‌کند. در این طرح، محدودیت برای کاربران زیر ۱۴ سال و احراز سن نیز مطرح شده و برای کاربران زیر ۱۹ سال، محدودکردن پیش‌فرض اسکرول بی‌پایان و پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده بررسی شده است.

از طرف دیگر، متا در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرده با دولت کره‌جنوبی درباره اقداماتی برای محدودکردن استفاده کودکان از فیسبوک و اینستاگرام گفت‌وگو می‌کند که از سقف دو ساعت استفاده روزانه و محدودیت دسترسی در ساعات پایانی شب نام برده شده است.

اندونزی برای توقف اسکرول نوجوانان چه می‌کند؟

اندونزی از مارس ۲۰۲۶ دسترسی افراد زیر ۱۶ سال به تعدادی از پلتفرم‌های پرریسک را محدود کرده است. این محدودیت شامل TikTok، Instagram، Facebook، YouTube و چند پلتفرم دیگر می‌شود و دسترسی به پلتفرم‌ها بر اساس سطح ریسک آن‌ها متفاوت است. این مدل البته به طور مستقیم «اسکرول بی‌پایان» را هدف نمی‌گیرد و بیشتر یک محدودیت سنی و دسترسی است.

ژاپن تمرکز روی طراحی و احراز سن گذاشته است

ژاپن هم مانند استرالیا مسیر متفاوتی دارد. طبق گزارش CEPA، این کشور درحال حاضر به سمت ممنوعیت سراسری شبکه‌های اجتماعی برای نوجوانان نرفته، اما در سال ۲۰۲۶ دستورالعمل‌هایی برای تقویت احراز سن و الزام پلتفرم‌ها به ارزیابی ریسک در استفاده نوجوانان مطرح کرده است. همچنین موضوع فیلترکردن محتوا بر اساس سن نیز بررسی شده است.

مالزی و فیلیپین هم وارد بحث شده‌اند

در مالزی، قانون ایمنی آنلاین از ژوئن ۲۰۲۶ ایجاد حساب شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال را ممنوع کرده است. در فیلیپین نیز چند طرح محدودیت سنی مطرح شده و یکی از طرح‌های بررسی‌شده، علاوه بر محدودیت سنی، محدودیت‌هایی برای اسکرول کودکان ۱۳ تا ۱۸ سال پیشنهاد می‌کند.

آیا پایان اسکرول بی‌پایان ممکن است؟

اگر قرار باشد از میان تجربه‌های آمریکا، اروپا و کشورهای آسیایی یک نقطه مشترک پیدا کنیم، به نظر می‌رسد مسئله دیگر فقط مدیریت زمان استفاده نخواهد بود؛ زیرا در بسیاری از این سیاست‌ها، توجه از خود کاربر به سمت طراحی پلتفرم، از اسکرول بی‌پایان و پخش خودکار گرفته تا اعلان‌ها، الگوریتم‌های پیشنهاد محتوا رفته است. این نوع سازوکارها محتوای بعدی را بدون نیاز به تصمیم تازه از سوی کاربر پیش روی او می‌گذارند و درپی آن این احساس ایجاد می‌شود که خواسته کاربر اهمیت چندانی ندارد؛ اما این به معنای نادیده‌ گرفتن نقش خانواده یا خود نوجوان نیست.

مدیریت زمان استفاده همچنان بخشی از راه‌حل است؛ اما وقتی یک سرویس به‌گونه‌ای طراحی شده که ادامه‌دادن استفاده تا حد ممکن آسان و توقف‌کردن آن دشوار باشد، منطقی است که بخشی از مسئولیت نیز متوجه طراح و صاحب همان سرویس شود و دست‌کم در مسیر سیاست‌گذاری‌های جدید، فقط «نوجوان باید کمتر اسکرول کند» پاسخ نباشد. پلتفرم‌ها نیز برای کاربران کم‌سن‌وسال، نقطه توقف واقعی ایجاد کنند؛ نه اینکه تمام مسئولیت توقف را به کاربر و خانواده واگذار کنند.

انتهای خبر/279678/