«ققنوس جدید ایران» با بازدارندگی عمیق‌تر و قدرت ژئوپلیتیک بیشتر متولد می‌شود

«مهدی شکیبایی»، کارشناس ارشد مسائل قدس و فلسطین اشغالی در گفت‌و‌گو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آگاه، ضمن اشاره به ضرورت بازتعریف هویت و شرایط ایران پس از جنگ‌های اخیر اظهار کرد: برای فهم تعبیر «ققنوس جدید ایران» که در پیام اخیر رهبر انقلاب به آن اشاره شده باید به این نکته توجه کرد که منظور، بازسازی ایران پس از جنگ و بازگشت به شرایط گذشته نیست؛ بلکه ایران پس از جنگ قرار است بر مبنای تجربه این جنگ، بازتعریف شود.

وی افزود: برای درک بهتر این موضوع می‌توان به دوران دفاع مقدس و دوره پس از آن اشاره کرد. ایران در دوران دفاع مقدس از ظرفیت‌هایی در حوزه‌های نظامی، سیاسی، دیپلماتیک و اقتصادی برخوردار بود، اما پس از جنگ، از تجربه‌های به‌دست‌آمده استفاده کرد. اگرچه در آن دوران خسارت‌های زیادی متحمل شدیم و زیرساخت‌های کشور آسیب دید، اما تجربه جنگ موجب شد ایران در سال‌های بعد به یکی از کشور‌های دارای ظرفیت‌های قابل توجه در حوزه فناوری‌های نظامی و پهپادی تبدیل شود.

ققنوس جدید و بازدارندگی عمیق‌تر

کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه ادامه داد: اگر بخواهیم منطق پیام اخیر رهبر معظم انقلاب را به شرایط امروز تعمیم دهیم، «ققنوس جدید» احتمالاً سه ویژگی عمده خواهد داشت. نخستین ویژگی، بازدارندگی عمیق‌تر است؛ به این معنا که ایران تلاش خواهد کرد در دوران پساجنگ، هزینه هرگونه حمله خارجی را به گونه‌ای افزایش دهد که محاسبات طرف مقابل صرفاً بر اساس قدرت حمله به خاک ایران نباشد، بلکه پیامد‌های منطقه‌ای آن نیز در نظر گرفته شود.

شکیبایی دومین ویژگی را تبدیل قدرت نظامی به قدرت ژئوپلیتیک دانست و گفت: آن بخش از پیام رهبر معظم انقلاب که از «سایه پرواز» بر سرزمین‌های دشمن سخن گفته شده، در اینجا معنا پیدا می‌کند. از منظر راهبردی، تهران می‌خواهد قدرت خود را صرفاً در مرز‌های جغرافیایی ایران تعریف نکند، بلکه امنیت انرژی، مسیر‌های دریایی، ارتباطات منطقه‌ای، روابط با همسایگان و شبکه‌های سیاسی و امنیتی منطقه را نیز بخشی از معادله قدرت خود بداند.

عبور از رقابت غیرمستقیم با رژیم صهیونیستی

وی درباره سومین ویژگی ققنوس جدید ایران در ارتباط با رژیم صهیونیستی بیان کرد: تحول مهمی که در این زمینه رخ داده، عبور ایران و رژیم صهیونیستی از مرحله رقابت غیرمستقیم و ورود به دوره‌ای است که رویارویی مستقیم نظامی نیز در محاسبات امنیتی دو طرف لحاظ می‌شود.

این متخصص مسائل فلسطین توضیح داد: بر این اساس، ققنوس جدید ایران احتمالاً کشور را به سمت نوعی بازدارندگی چندلایه سوق خواهد داد؛ یعنی ترکیبی از توان دفاعی موشکی، پهپادی و دریایی، در کنار ظرفیت‌های اقتصادی و دیپلماتیک.

شکیبایی تأکید کرد: پیش از جنگ، ایران در مواجهه با سیاست‌های توسعه‌طلبانه رژیم صهیونیستی عمدتاً از طریق حمایت از فلسطینی‌ها و لبنانی‌ها عمل می‌کرد، اما پس از تجربه جنگ، این رویکرد می‌تواند شکل ترکیبی‌تری پیدا کند.

ایران قدرتمند لزوماً ایران مداخله‌گر نیست

وی با تأکید بر اینکه تعبیر «ققنوس جدید» نباید به معنای جنگ‌طلب بودن ایران تلقی شود، تصریح کرد: اگر تجربه جنگ را جدی بگیریم، همان‌گونه که در دوران دفاع مقدس نیز چنین اتفاقی افتاد، می‌توان به نتیجه‌ای متفاوت رسید. کشوری که هزینه‌های جنگ را می‌شناسد، ممکن است بیش از گذشته به دنبال ایجاد قدرتی باشد که جنگ را برای طرف مقابل غیرقابل تحمل و در نتیجه احتمال وقوع آن را کمتر کند.

کارشناس ارشد مسائل منطقه عنوان کرد: از این منظر، ایران قدرتمند لزوماً به معنای ایران مداخله‌گر نیست، بلکه می‌تواند به معنای ایرانی برخوردار از قدرت بازدارنده برای جلوگیری از تحمیل جنگ باشد.

توسعه روابط با کشور‌های عربی

این کارشناس مسائل سیاسی درباره نسبت ایران با کشور‌های عربی و جنبش‌های آزادی‌بخش نیز گفت: در این زمینه باید میان دولت‌های عربی، جنبش‌های مقاومتی و جنبش‌های آزادی‌بخش تفاوت قائل شد. ایران می‌تواند ضمن حفظ حمایت از فلسطین و مقاومت، روابط خود را با کشور‌های عربی نیز توسعه دهد.

وی تشریح کرد: در عصر پساجنگ، نفوذ ایران صرفاً با قدرت نظامی تعریف نخواهد شد، بلکه دیپلماسی، اقتصاد، فرهنگ و رسانه نیز در سیاست‌های جدید ایران اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد.

شکیبایی درباره جنبش‌های آزادی‌بخش تأکید کرد: فلسطین همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال ایران با بخش‌هایی از افکار عمومی جهان عرب خواهد بود؛ البته این موضوع باید در کنار احترام به استقلال و منافع کشور‌های منطقه دنبال شود.

وی افزود: مسئله فلسطین به‌عنوان یک مسئله انسانی و همچنین دینی، برای جمهوری اسلامی ایران همچنان در اولویت خواهد بود، هرچند ممکن است در نحوه اولویت‌بندی‌ها و شیوه‌های حمایت از فلسطین تغییراتی ایجاد شود و از ظرفیت‌های امت اسلامی برای حمایت از فلسطین استفاده بیشتری صورت گیرد.

پرستیژ بین‌المللی ایران پس از جنگ

این کنشکر حوزه فلسطین در پاسخ به پرسشی درباره پرستیژ بین‌المللی ایران در عصر پساجنگ گفت: اگر ایران بتواند قدرت دفاعی به‌دست‌آمده از جنگ‌های اخیر، از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه، را به قدرت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و دیپلماتیک تبدیل کند، وزن بین‌المللی کشور افزایش خواهد یافت.

کارشناس ارشد مسائل غرب آسیا تأکید کرد: پرستیژ بین‌المللی صرفاً با قدرت نظامی ساخته نمی‌شود. ایران برای تثبیت جایگاه جدید خود باید در کنار مقاومت و دیپلماسی فعال، قدرت نظامی، اقتصاد، فناوری، استقلال سیاسی و قدرت فرهنگی و رسانه‌ای خود را نیز تقویت کند.

شکیبایی در پایان خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم ساده‌تر بیان کنیم از نظر من، ققنوس واقعی ایران فقط کشوری نیست که از آتش جنگ بیرون بیاید، بلکه کشوری است که پس از جنگ بتواند نظم و آینده بهتری برای خود و نقش مؤثرتری در منطقه و جهان ایجاد کند. 

انتهای خبر/280031/