پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵
الخميس ٠٢ جمادی‌الثانیه ١٤٤٨
Thursday 12 November 2026
متن خبر

هوشمندسازی کشاورزی می‌تواند زمینه احیای ۱۰ ساله دریاچه ارومیه را فراهم کند

چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵
هوشمندسازی کشاورزی می‌تواند زمینه احیای ۱۰ ساله دریاچه ارومیه را فراهم کند
هوشمندسازی زنجیره کشاورزی و مدیریت بهینه منابع آب با بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، می‌تواند ضمن کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، زمینه احیای دریاچه ارومیه طی یک بازه ۱۰ ساله را فراهم کند.معاون توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی ریاست‌جمهوری، با اشاره به ظرفیت فناوری‌های نوین در اصلاح الگوی مصرف آب، از امکان صرفه‌جویی ۳۵ درصدی در منابع آبی این بخش سخن گفت.

سیدمحمدجواد صدری‌مهر در گفت‌و‌گو با آگاهتک، با تشریح ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان در توسعه فناوری‌های مرتبط با مدیریت منابع آب و کشاورزی هوشمند، تکمیل زنجیره ارزش کشاورزی، توسعه روش‌های نوین آبیاری، اصلاح الگوی کشت و بهره‌گیری از مشوق‌های واقعی تحقیق و توسعه را از الزامات حفظ منابع طبیعی، افزایش بهره‌وری و ایجاد ثروت پایدار در کشور دانست.

نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در حل بحران آب، خاک، غذا و انرژی

صدری‌مهر درباره میزان هدایت شرکت‌های دانش‌بنیان به سمت حل مسائل راهبردی کشور در حوزه‌هایی مانند آب، خاک، غذا، انرژی، سلامت و هوش مصنوعی و نقش این شرکت‌ها در احیای دریاچه ارومیه اظهار کرد: «شرایط کنونی دریاچه ارومیه، علاوه بر برداشت‌های بی‌رویه و سوءمدیریت، با مسائل اقتصادی و معیشتی منطقه نیز ارتباط دارد. از این رو، نمی‌توان بدون توجه به اقتصاد منطقه، صرفاً بر تغییر شرایط موجود تأکید کرد؛ بلکه باید با بهره‌گیری از راهکار‌های فناورانه، روش‌های جایگزین و کارآمدی را برای فعالیت‌های کشاورزی و اقتصادی منطقه ارائه داد.»

وی افزود: «هوشمندسازی کشاورزی یکی از مهم‌ترین راهکار‌های فناورانه در این زمینه است. در این روش، میزان مصرف آب در فرآیند کشاورزی مدیریت می‌شود و به‌جای استفاده از روش‌های سنتی آبیاری غرقابی، آبیاری هوشمند جایگزین می‌شود که می‌تواند میزان مصرف آب را به کمتر از نصف کاهش دهد.»

صدری‌مهر با اشاره به اهمیت استفاده از ارقام اصلاح‌شده و بذر‌های مقاوم‌تر بیان کرد: «استفاده ازبذر‌هایی که به آب کمتری نیاز دارند و مقاومت بیشتری در برابر شرایط محیطی دارند، از دیگر اقدامات فناورانه در این حوزه است. همچنین در زمینه مصرف کود و سم باید از نهاده‌هایی استفاده شود که ضمن سازگاری بیشتر با محیط زیست، متناسب با نیاز گیاه و به میزان دقیق در اختیار آن قرار گیرند تا هم مصرف آب کاهش یابد و هم سلامت محصول حفظ شود.»

وی ادامه داد: «بهینه‌سازی روش‌های برداشت با هدف وارد کردن کمترین آسیب به محصول و توسعه فناوری در صنایع تبدیلی نیز از دیگر بخش‌های این زنجیره است. در واقع، در تمامی مراحل زنجیره ارزش کشاورزی باید از ظرفیت فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان استفاده شود.»

مشوق‌ها باید به کار بیایند

معاون توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی تصریح کرد: «اگر قرار است این ظرفیت‌ها به ثروت ملی تبدیل شوند، باید از حفظ منابع طبیعی مانند دریاچه ارومیه تا افزایش بهره‌وری و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی را در یک چارچوب پایدار دنبال کنیم تا دستاورد‌های حاصل به قابلیت‌هایی مستمر و ماندگار در کشور تبدیل شوند.»

وی با تأکید بر ضرورت شناسایی ظرفیت‌ها و خلأ‌های فناورانه در این زنجیره گفت: «شرکت‌های دانش‌بنیان باید در تمام بخش‌های این فرآیند نقش‌آفرینی کنند. وظیفه ما این است که نقاط قوت زنجیره را شناسایی و تقویت کنیم و در بخش‌هایی که با کمبود شرکت‌های دانش‌بنیان مواجه هستیم، مشوق‌های لازم را برای شکل‌گیری و توسعه فعالیت‌های فناورانه در نظر بگیریم.»

صدری‌مهر با اشاره به نقش معاونت علمی در تکمیل و تعمیق زنجیره ارزش افزود: «یکی از وظایف معاونت علمی، تکمیل و تعمیق این زنجیره از طریق طراحی مشوق‌های مؤثر است. در بسیاری از حوزه‌های فناوری، مشوق‌های پیش‌بینی‌شده از اثربخشی لازم برخوردار نیستند؛ در حالی که باید سازوکار‌هایی طراحی شوند که شرکت‌های دانش‌بنیان واقعاً از منافع آنها بهره‌مند شوند.»

وی اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه را نمونه‌ای از این مشوق‌ها دانست و اظهار کرد: «شرکت‌ها باید بتوانند با اطمینان بیشتری در فعالیت‌های تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری کنند. در این سازوکار، شرکت به فعالیت‌های تحقیق و توسعه و دستیابی به مرز‌های دانش جهانی می‌پردازد و در صورت موفقیت، منافع حاصل از آن را به دست می‌آورد؛ در مقابل، ریسک این فعالیت‌ها در صورت عدم دستیابی به نتیجه، از سوی دولت و از محل اعتبار مالیاتی پوشش داده می‌شود. گسترش چنین مشوق‌هایی می‌تواند به تکمیل زنجیره فناوری و تبدیل دستاورد‌های آن به قابلیت‌های پایدار منجر شود.»

کاهش ۳۵ درصدی مصرف آب؛ ظرفیتی برای احیای دریاچه ارومیه

معاون توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی در ادامه با تشریح ابعاد همکاری با هلدینگ توسعه صنایع شهد آذربایجان برای هوشمندسازی کشاورزی در آذربایجان غربی اظهار کرد: «در این استان حدود ۳۲ هزار هکتار از اراضی زیر کشت چغندرقند قرار دارد که تقریباً یک‌چهارم شکر کشور از این ظرفیت تأمین می‌شود. این سطح از کشت سالانه حدود ۳۵۰ میلیون مترمکعب آب مصرف می‌کند و معیشت بخش قابل‌توجهی از کشاورزان استان نیز به این فعالیت وابسته است.»

وی با اشاره به وضعیت آبی دریاچه ارومیه افزود: «حجم آب دریاچه در حال حاضر به حدود ۲.۵ میلیارد مترمکعب رسیده است؛ در حالی که در سال گذشته و در مقطع بحرانی، این میزان به حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته بود. بنابراین، اگر با اجرای برنامه هوشمندسازی کشاورزی بتوان مصرف آب را ۳۵ درصد مدیریت و کاهش داد، میزان آب صرفه‌جویی‌شده معادل حدود نیمی از حجم آب دریاچه در شرایط بحرانی سال گذشته خواهد بود.»

صدری‌مهر تأکید کرد: «با استمرار این روند و اضافه شدن سالانه این میزان آب به منابع دریاچه، امکان احیای آن طی یک بازه زمانی ۱۰ ساله فراهم می‌شود. از این منظر، احیای دریاچه ارومیه یکی از مهم‌ترین دلایل شکل‌گیری این همکاری و ضرورت اجرای طرح هوشمندسازی کشاورزی در استان است.»

وی با اشاره به ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه کشاورزی هوشمند عنوان کرد: «شرکت‌های متعددی در کشور در زمینه هوشمندسازی کشاورزی، سامانه‌های هوشمند آبیاری، آبیاری قطره‌ای و آبیاری زیرسطحی فعالیت می‌کنند. استفاده از فناوری‌های توسعه‌یافته در این شرکت‌ها اهمیت زیادی دارد؛ چراکه برخی از این روش‌ها می‌توانند میزان مصرف آب را بیش از ۵۰ درصد کاهش دهند.»

معاون توسعه اقتصاد دانش‌بنیان معاونت علمی با اشاره به تجربه اجرای الگوی بازار آب در کشور بیان کرد: «الگوی بازار آب در مناطقی مانند دشت قزوین و برخی نقاط دیگر کشور به‌صورت آزمایشی اجرا شده است. بر اساس این الگو، کشاورز ضمن حفظ سطح تولید و الگوی کشت خود، با کاهش مصرف آب می‌تواند سهم صرفه‌جویی‌شده را در بازار آب به صنایع عرضه کند. از آنجا که صنایع برای تأمین آب هزینه‌های قابل‌توجهی پرداخت می‌کنند، خرید آب صرفه‌جویی‌شده از کشاورزان می‌تواند انگیزه اقتصادی مؤثری برای کاهش مصرف آب ایجاد کند.»

وی ادامه داد: «معاونت علمی این الگو را در چند منطقه به‌صورت آزمایشی اجرا کرده است و ظرفیت توسعه آن در استان آذربایجان غربی، به‌ویژه در بخش کشت چغندرقند، وجود دارد. در کنار آن، توسعه زنجیره کشاورزی هوشمند نیز از دیگر محور‌های همکاری است؛ چراکه حجم بالای فعالیت‌های کشاورزی و میزان مصرف آب، این مجموعه را به یکی از متقاضیان جدی استفاده از فناوری‌های هوشمندسازی تبدیل کرده است.»

صدری‌مهر در پایان خاطرنشان کرد: «مجموعه این مسائل، از مدیریت منابع آب و احیای دریاچه ارومیه تا توسعه زنجیره ارزش کشاورزی و استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، از جمله اولویت‌هایی بود که ضرورت شکل‌گیری این همکاری و آغاز اقدامات اجرایی در آذربایجان غربی را ایجاد کرد.»

انتهای خبر/288328/

اخبار اقتصادی
آژانس مسافرتی سلام پرواز ایرانیان
اخبار اجتماعی
فروشگاه اینترنتی سفیر