اتصال کارت بانکی به کارت سوخت در مسیر اقدام / حسینی: اجرای هر طرح باید از منظر اقتصادی قابل دفاع باشد

به گزارش خبرنگار اقتصادی آگاه، موضوع اتصال کارت‌های بانکی به کارت سوخت بار دیگر در دستور کار سیاست‌گذاران حوزه انرژی قرار گرفته و طی روز‌های اخیر بحث‌های متعددی درباره مزایا، معایب و امکان اجرای آن مطرح شده است. موافقان این طرح معتقدند استفاده از کارت بانکی به جای کارت هوشمند سوخت می‌تواند علاوه بر تسهیل فرآیند سوخت‌گیری، اطلاعات دقیق‌تری از الگوی مصرف سوخت در اختیار سیاست‌گذاران قرار دهد و زمینه را برای کنترل بهتر مصرف و مقابله با قاچاق فرآورده‌های نفتی فراهم کند. در مقابل، منتقدان بر این باورند که اجرای چنین طرحی در شرایط کنونی، علاوه بر نیاز به سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های بانکی و سامانه‌های هوشمند، ممکن است چالش‌های امنیتی و فنی جدیدی را نیز به همراه داشته باشد.

سید حمید حسینی، تحلیلگر حوزه انرژی و سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی ایران (اوپکس)، در گفت‌و‌گو با خبرنگاراقتصادی آگاه، با اشاره به تغییر رویکرد دولت در حوزه مدیریت مصرف سوخت اظهار کرد: اتصال کارت بانکی به کارت سوخت زمانی دارای توجیه جدی بود که قرار بود سهمیه بنزین به اشخاص اختصاص یابد، اما اکنون با تغییر سیاست‌ها و منتفی شدن آن ایده، فلسفه اصلی اجرای این طرح نیز تا حد زیادی از بین رفته است.

سخنگوی اوپکس، افزود: در حال حاضر آنچه از سوی معاونت راهبردی ریاست‌جمهوری دنبال می‌شود، بیشتر بر ایجاد مشوق برای کاهش مصرف سوخت متمرکز است تا تغییر در شیوه تخصیص سهمیه. از این رو، اتصال کارت بانکی به کارت سوخت دیگر آن کارکرد اولیه را ندارد و به نظر می‌رسد اهداف دیگری برای آن دنبال می‌شود.

ابهام در اهداف اجرای طرح

حسینی با بیان اینکه تاکنون توضیح شفافی درباره اهداف نهایی این طرح از سوی مسئولان ارائه نشده است، گفت: مشخص نیست دقیقاً قرار است با اجرای این طرح چه مشکلی برطرف شود. اگر هدف صرفاً جایگزینی کارت بانکی با کارت سوخت باشد، باید مشخص شود این تغییر چه ارزش افزوده‌ای برای کشور ایجاد می‌کند و آیا مزایای آن از هزینه‌های اجرایی بیشتر است یا خیر.

وی ادامه داد: در شرایط فعلی شاید مهم‌ترین مزیت این طرح، افزایش شفافیت در اطلاعات مصرف سوخت باشد؛ به این معنا که مشخص شود هر فرد چه میزان از سهمیه خود را مصرف کرده، در چه مناطقی سوخت‌گیری انجام داده و الگوی مصرف به چه شکل است. این اطلاعات می‌تواند برای برنامه‌ریزی‌های آتی در حوزه انرژی و همچنین کنترل بهتر شبکه توزیع سوخت مورد استفاده قرار گیرد.

سخنگوی اوپکس تأکید کرد: به جز این موضوع، کاربرد مؤثر دیگری برای این طرح در شرایط فعلی مشاهده نمی‌شود، مگر آنکه دولت برنامه‌ای فراتر از آنچه تاکنون اعلام شده، در دستور کار داشته باشد.

امکان رصد دقیق‌تر مصرف و مقابله با قاچاق

این کارشناس حوزه انرژی درباره تأثیر اتصال کارت بانکی به کارت سوخت بر کاهش قاچاق فرآورده‌های نفتی نیز گفت: هر اندازه اطلاعات دقیق‌تر و کامل‌تری از نحوه مصرف سوخت در اختیار شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی قرار گیرد، امکان تحلیل رفتار مصرف‌کنندگان و شناسایی الگو‌های غیرمتعارف نیز افزایش خواهد یافت.

وی افزود: در چنین شرایطی مشخص می‌شود هر فرد سهمیه خود را در چه جایگاهی، چه زمانی و با چه میزان مصرف کرده است و این داده‌ها می‌تواند در شناسایی برخی انحرافات احتمالی و مدیریت بهتر شبکه توزیع سوخت مؤثر باشد.

حسینی با این حال تأکید کرد که نباید انتظار داشت صرف اتصال کارت بانکی به کارت سوخت، به تنهایی معضل قاچاق را برطرف کند.

وی گفت: قاچاق سوخت یک مسئله چندبعدی است و ریشه‌های آن تنها به نحوه عرضه بنزین مربوط نمی‌شود. اختلاف قیمت داخلی و خارجی سوخت، شرایط مرزی، ضعف نظارت و برخی عوامل اقتصادی دیگر نیز در شکل‌گیری این پدیده نقش دارند؛ بنابراین این طرح صرفاً می‌تواند بخشی از اطلاعات مورد نیاز برای مدیریت بهتر این حوزه را فراهم کند.

کاهش زمان سوخت‌گیری از مزایای اجرای طرح است

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی ایران یکی دیگر از مزیت‌های احتمالی این طرح را تسریع فرآیند سوخت‌گیری در جایگاه‌ها عنوان کرد و گفت: اگر پرداخت هزینه سوخت و احراز سهمیه به صورت همزمان از طریق کارت بانکی انجام شود، بخشی از زمان مراجعه مردم به جایگاه‌ها کاهش پیدا می‌کند و فرآیند سوخت‌گیری روان‌تر خواهد شد.

وی ادامه داد: حذف جابه‌جایی میان کارت سوخت و کارت بانکی می‌تواند بخشی از معطلی موجود در جایگاه‌های عرضه سوخت را کاهش دهد و خدمات‌رسانی را تسهیل کند، اما این مزیت نیز باید در کنار هزینه‌های اجرای طرح مورد ارزیابی قرار گیرد.

لزوم بررسی دقیق توجیه اقتصادی و امنیتی

حسینی در ادامه با تأکید بر ضرورت انجام مطالعات کارشناسی پیش از اجرای هرگونه تغییر در نظام توزیع سوخت اظهار کرد: پرسش اصلی این است که آیا منافعی که از اجرای این طرح حاصل می‌شود، با هزینه‌هایی که برای ایجاد زیرساخت‌های جدید، تغییر سامانه‌ها و تجهیز شبکه بانکی کشور صرف خواهد شد، تناسب دارد یا خیر.

وی افزود: امروز کشور در شرایط خاصی قرار دارد و طبیعی است که هرگونه سرمایه‌گذاری جدید باید از منظر اقتصادی، فنی و امنیتی به طور کامل بررسی شود. صرف اینکه اجرای یک طرح از نظر فنی امکان‌پذیر باشد، برای آغاز آن کافی نیست و باید هزینه و فایده آن نیز به دقت سنجیده شود.

این تحلیلگر حوزه انرژی با اشاره به نقش شبکه بانکی در اجرای این طرح گفت: بدون تردید اجرای چنین برنامه‌ای نیازمند مشارکت گسترده نظام بانکی است و بانک‌ها باید زیرساخت‌های لازم را برای پردازش حجم بالای تراکنش‌های مرتبط با عرضه سوخت فراهم کنند.

وی ادامه داد: ممکن است از منظر بانکی، تجمیع منابع مالی حاصل از فروش روزانه بنزین مزایایی برای بانک عامل ایجاد کند، اما این موضوع لزوماً به معنای توجیه اقتصادی اجرای کل طرح نیست و باید آثار آن بر سایر بخش‌ها نیز بررسی شود.

نگرانی از آسیب‌پذیری زیرساخت‌های بانکی

حسینی همچنین به ملاحظات امنیت سایبری اشاره کرد و گفت: در سال‌های اخیر زیرساخت‌های بانکی کشور بار‌ها با حملات سایبری و مشکلات امنیتی مواجه شده‌اند و همین موضوع ضرورت توجه ویژه به ابعاد امنیتی اجرای چنین طرح‌هایی را دوچندان می‌کند.

وی تصریح کرد: باید مشخص شود که آیا اتصال سامانه هوشمند سوخت به شبکه بانکی، مخاطرات جدیدی ایجاد می‌کند یا خیر. همچنین انتخاب بانکی که قرار است مسئولیت اجرای این طرح را برعهده بگیرد، از اهمیت بالایی برخوردار است و نباید بدون بررسی‌های کارشناسی درباره آن تصمیم‌گیری شود.

حسینی در پایان این بخش از گفت‌و‌گو تأکید کرد: هر طرحی که قرار است در حوزه انرژی اجرا شود، باید علاوه بر برخورداری از توجیه اقتصادی، از منظر امنیتی، فنی و اجرایی نیز کاملاً قابل دفاع باشد؛ چرا که در شرایط کنونی کشور، اتخاذ تصمیم‌های شتاب‌زده می‌تواند هزینه‌های بیشتری نسبت به منافع احتمالی آن به همراه داشته باشد.

انتهای خبر/262904/