آینده اقتصاد دانش‌بنیان در تعداد شرکت‌ها نیست، در بزرگ شدن آنهاست

به گزارش خبرگزاری آگاه، فرانچایز یا «نشان‌سپاری» مدلی برای توسعه کسب‌وکار است که در آن، یک شرکت علاوه بر برند، دانش فنی، تجربه، استانداردها، مدل کسب‌وکار و شیوه‌های مدیریتی خود را در اختیار سایر مجموعه‌ها قرار می‌دهد تا همان الگوی موفق در نقاط مختلف تکرار شود. در زیست‌بوم دانش‌بنیان، این مدل می‌تواند مسیر انتقال فناوری، توسعه بازار، جذب سرمایه، افزایش مقیاس فعالیت شرکت‌ها و تکثیر تجربه‌های موفق را هموار کند.

حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در مراسم رونمایی از سند راهبردی توسعه فرانچایز دانش‌بنیان، با اشاره به تحول اقتصاد دانش‌بنیان کشور طی یک دهه گذشته اظهار کرد: یک دهه پیش، مسئله اصلی ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان، حمایت از ایده‌ها و تبدیل دانش به محصول بود، اما امروز هزاران شرکت دانش‌بنیان در کشور فعالیت می‌کنند که بسیاری از آنها فناوری، محصول و بازار اولیه خود را در اختیار دارند و توانمندی خود را به اثبات رسانده‌اند. از این رو، پرسش امروز دیگر صرفاً خلق فناوری نیست، بلکه چگونگی بزرگ‌کردن، تکثیر و تبدیل موفقیت یک شرکت به ظرفیتی ملی است.

وی با بیان اینکه این تحول صرفاً تغییر یک واژه نیست، بلکه تغییر در منطق اقتصاد دانش‌بنیان است، افزود: اگر در مرحله نخست، مسئله «جوانه‌زدن» بود، امروز مسئله «درخت‌شدن و بارورشدن» است. قدرت اقتصاد دانش‌بنیان نباید با تعداد شرکت‌ها سنجیده شود، بلکه توان رشد شرکت‌ها، سهم آنها از اقتصاد، قدرت حضور در بازار، ایجاد اشتغال و خلق ارزش افزوده، معیار اصلی ارزیابی این حوزه است.

معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به چالش‌های توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان تصریح کرد: بسیاری از این شرکت‌ها دقیقاً در نقطه‌ای متوقف می‌شوند که رشد واقعی باید از همان‌جا آغاز شود؛ آنها محصول دارند، اما شبکه فروش ندارند، فناوری دارند، اما سرمایه لازم برای توسعه را در اختیار ندارند و اگرچه مشتری اولیه پیدا کرده‌اند، اما امکان ورود به بازار‌های بزرگ‌تر را ندارند. این شرکت‌ها نه در کمبود ایده، بلکه در نبود مدل توسعه متوقف شده‌اند.

به گفته وی، فناوری به‌تنهایی اقتصاد نمی‌سازد و زمانی به رشد اقتصادی تبدیل می‌شود که استاندارد، قابل انتقال، تکرارپذیر و مقیاس‌پذیر باشد.

افشین با اشاره به ضرورت فراهم شدن امکان برنامه‌ریزی بلندمدت برای شرکت‌های دانش‌بنیان اظهار کرد: شرکتی که تمام توان خود را صرف پرداخت حقوق، تأمین سرمایه در گردش و عبور از بحران‌های روزمره می‌کند، فرصت طراحی آینده، توسعه بازار و سرمایه‌گذاری بلندمدت را از دست می‌دهد؛ بنابراین اگر قرار است شرکت‌های دانش‌بنیان بزرگ شوند، نباید مجبور باشند تمام مسیر‌هایی را که دیگران پیش از آنها پیموده‌اند، دوباره طی کنند.

وی ادامه داد: امروز هر شرکت ناچار است به‌تنهایی شبکه فروش ایجاد کند، نیروی انسانی آموزش دهد، مدل تأمین مالی طراحی کند، بازار را بشناسد و استاندارد‌های عملیاتی خود را تدوین کند؛ در حالی که زیست‌بومی که نتواند تجربه‌های موفق خود را انباشته و منتقل کند، محکوم به تکرار خطاست.

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه همان‌گونه که پیشرفت علم بر پایه ثبت دانش و انتقال تجربه شکل گرفته، اقتصاد دانش‌بنیان نیز زمانی بالغ می‌شود که تجربه‌های موفق به مدل‌هایی استاندارد و قابل انتقال تبدیل شوند، گفت: تجربه موفق باید از ذهن یک مدیر، از محدوده یک شرکت و از جغرافیای یک استان فراتر برود و به الگویی استاندارد برای توسعه تبدیل شود.

وی در ادامه، فرانچایز دانش‌بنیان را یکی از مهم‌ترین ابزار‌های تحقق این تحول دانست و تصریح کرد: مقصود از فرانچایز صرفاً اعطای نمایندگی یا ایجاد شعبه نیست، بلکه انتقال تجربه، اعتماد، استاندارد، روش، مدل کسب‌وکار و افزایش احتمال موفقیت است.

افشین افزود: در اقتصاد دانش‌بنیان، شرکت‌ها می‌توانند فناوری، دانش فنی، روش تولید، الگوی ارائه خدمت، مدل درآمدی، نظام کنترل کیفیت و تجربه توسعه بازار خود را به مدلی استاندارد و قابل انتقال تبدیل کنند. در چنین شرایطی، شرکت‌ها برای توسعه دیگر مجبور نیستند تمام واحد‌های تولیدی یا بازار‌ها را خود مدیریت کنند، بلکه می‌توانند از طریق انتقال دانش، آموزش، اعطای امتیاز و مشارکت در فروش، ضمن کسب درآمد، مقیاس فعالیت خود را گسترش دهند.

وی با تأکید بر اینکه در این الگو شرکت دانش‌بنیان تنها تولیدکننده محصول نیست، بلکه تولیدکننده یک الگوی موفق توسعه است، خاطرنشان کرد: اگر فناوری تنها در یک شرکت باقی بماند، ارزشمند است، اما زمانی که همان فناوری در ده‌ها نقطه کشور به کار گرفته شود، به قدرت اقتصادی تبدیل خواهد شد.

معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به اینکه فرانچایز دانش‌بنیان تنها به محصولات محدود نمی‌شود، اظهار کرد: تجربه‌های موفق پارک‌های علم و فناوری، صندوق‌ها، شتاب‌دهنده‌ها و مراکز نوآوری نیز باید مستندسازی، استانداردسازی و در سایر نقاط کشور بازآفرینی شوند تا سرمایه‌های دانشی در یک مجموعه محدود باقی نمانند.

وی با تأکید بر اینکه تکثیر به معنای کپی‌برداری نیست، گفت: آنچه باید منتقل شود، منطق موفقیت است و هر الگو باید متناسب با شرایط اقتصادی، صنعتی و انسانی هر منطقه بومی‌سازی شود؛ چراکه فرانچایز موفق، بازتولید هوشمندانه تجربه است.

افشین با طرح مفهوم «اقتصاد تکثیر» اظهار کرد: در چنین اقتصادی، ارزش تنها خلق نمی‌شود، بلکه قابلیت بازتولید پیدا می‌کند؛ یک شرکت موفق فقط یک بنگاه نیست، بلکه یک الگوست، یک فناوری موفق فقط یک محصول نیست، بلکه یک مسیر توسعه است و یک تجربه موفق نیز سرمایه‌ای ملی محسوب می‌شود.

وی با اشاره به تجربه اقتصاد‌های پیشرو جهان افزود: مزیت اصلی این کشور‌ها تنها توان تولید فناوری نیست، بلکه توان مقیاس‌سازی، تبدیل فناوری به مدل، اتصال آن به سرمایه، آموزش نیروی انسانی و توسعه آن در بازار‌های مختلف است.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه سیاست حمایت از ایجاد شرکت‌ها باید به سیاست بزرگ‌کردن شرکت‌ها تغییر کند، تصریح کرد: شرکتی که مرحله تحقیق و توسعه را پشت سر گذاشته، بیش از کمک بلاعوض، به بازار، سرمایه، شبکه توزیع، استاندارد، شریک محلی و مدل توسعه نیاز دارد.

وی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های استان‌های مختلف کشور گفت: فرانچایز دانش‌بنیان می‌تواند فناوری را به سرمایه‌ها و ظرفیت‌های محلی متصل کند. امروز در بسیاری از استان‌ها سرمایه، نیروی انسانی و بازار وجود دارد، اما فناوری و مدل کسب‌وکار در دسترس نیست و در مقابل، شرکت‌هایی هستند که فناوری دارند، اما توان توسعه جغرافیایی ندارند؛ فرانچایز می‌تواند این دو ظرفیت را به یکدیگر متصل کند و اقتصاد دانش‌بنیان را از تمرکز در چند شهر بزرگ خارج سازد.

افشین در ادامه خاطرنشان کرد: البته هر فناوری و هر شرکتی آماده فرانچایز شدن نیست و پیش از تکثیر، باید فرآیند‌ها استاندارد، دانش مستند، کیفیت قابل کنترل و مدل درآمدی شفاف شود. شرکتی که بتواند موفقیت خود را به روشی قابل انتقال تبدیل کند، از یک کسب‌وکار وابسته به فرد به سازمانی بالغ تبدیل شده است.

وی در پایان با تأکید بر اینکه اکنون زمان ساختن باغی از بذر‌های کاشته‌شده در اقتصاد دانش‌بنیان است، گفت: اگر فناوری، تجربه و مدل‌های موفق تکثیر شوند، هزینه آزمون و خطا کاهش می‌یابد، شرکت‌های بیشتری امکان رشد پیدا می‌کنند و اقتصاد دانش‌بنیان از مجموعه‌ای از جزایر پراکنده به جریانی پیوسته و اثرگذار در اقتصاد ملی تبدیل خواهد شد.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در پایان تأکید کرد: آینده اقتصاد دانش‌بنیان ایران فقط در تعداد شرکت‌هایی که ایجاد می‌کنیم رقم نمی‌خورد، بلکه در تعداد شرکت‌هایی که می‌توانیم بزرگ کنیم، فناوری‌هایی که می‌توانیم در مقیاس ملی توسعه دهیم و تجربه‌هایی که می‌توانیم از یک استثنا به یک قاعده تبدیل کنیم، رقم خواهد خورد. به گفته وی، مرحله آینده اقتصاد دانش‌بنیان ایران، مرحله «مقیاس» است و فرانچایز دانش‌بنیان می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابزار‌های این گذار؛ یعنی گذار از شرکت منفرد به شرکت‌های مقیاس‌پذیر و تکثیر موفقیت در اقتصاد ملی باشد.

انتهای خبر/262968/